Ses Tres Creus bij L’Horta: drie kruisen boven de vallei van Sóller

Boven Sóller markeren drie kruisen een plek waar het landschap en de geschiedenis van het dorp op een opvallend eenvoudige manier samenkomen. Ses Tres Creus bij L’Horta is een historisch uitkijkpunt waar je vooral de kruisen, de sporen van oude bouwwerken en het weidse uitzicht over de vallei van Sóller kunt beleven.

De weg naar boven hoort net zo goed bij het bezoek als de bestemming zelf. Als je vanuit Sóller komt, laat je de bebouwde straten langzaam achter je, passeer je de begraafplaats en volg je een deels geplaveid pad tussen muren door. Boven opent het landschap zich: Sóller ligt beneden, rondom rijzen de hellingen van de Serra de Tramuntana op, en bij helder weer reikt het uitzicht tot aan Port de Sóller en de zee.

Ses Tres Creus is vooral de moeite waard voor reizigers die een rustige wandeling willen combineren met een historisch plekje met een prachtig uitzicht. Ook fotografen vinden hier een onderwerp dat zich niet beperkt tot de kruisen: daken, de bodem van het dal, berghellingen en de uitloop naar de zee liggen vanaf een hoger gelegen punt in verschillende niveaus achter elkaar.

Voor de plek zelf heb je geen uitgebreid bezoekprogramma nodig, want de plek komt pas echt tot zijn recht als je er aankomt, er wat rondloopt en er wat langer naar kijkt. Juist daarom is het aan te raden om Ses Tres Creus niet alleen als een snelle fotostop te zien, maar ook de geplaveide toegangsweg en de nabijgelegen grot in je bezoek mee te nemen.

Wat er te zien is

De drie kruisen

De naam wordt meteen duidelijk als je er bent: „Ses Tres Creus“ betekent „de drie kruisen“. Volgens de overgeleverde beschrijving van het dorp waren de kruisen oorspronkelijk van hout; het dorp is naar hen vernoemd.

De kruisen komen niet over als een op zichzelf staand kunstwerk in een museum, maar staan in een open omgeving die wordt gekenmerkt door het uitzicht en het terrein. Daardoor verandert de indruk naargelang de kijkrichting en het licht: van dichtbij bepalen de verticale vormen het beeld, terwijl ze van wat verderaf als silhouet tegen de hellingen van de Sóller-vallei afsteken. De beste manier om ze te bekijken is daarom niet om meteen bij het eerste uitkijkpunt te blijven staan. Als je van plek verandert, zie je hoe sterk de kruisen verbonden zijn met het panorama.

Het huidige uiterlijk laat ook sporen van verval en beschadiging zien. Op het monument en de omliggende ruïnes is graffiti vastgelegd, waardoor de plek niet de indruk wekt van een zorgvuldig onderhouden historisch complex. Juist deze onverfraaide situatie moet je echter niet verwarren met onbelangrijkheid: Ses Tres Creus is een vanzelf gegroeide uitkijkplek, waarvan de waarde voortkomt uit het samenspel van symbolen, pad en landschap.

Het uitkijkpunt boven Sóller

Achter de kruisen heb je een prachtig uitzicht op het dorp en de vallei van Sóller. Van bovenaf kun je de ligging van het dorpje heel goed zien: de bebouwing strekt zich uit in de beschutte vallei, terwijl de Serra de Tramuntana de horizon bijna helemaal omringt met berghellingen. Wat beneden eruitziet als een dicht netwerk van straten en huizen, vormt vanaf hier een overzichtelijk geheel.

Als het weer meezit, reikt het uitzicht over de vallei heen richting Port de Sóller en tot aan de zee. Dit veruitzicht hangt af van het weer; nevel of lage bewolking kunnen het kustgebied aan het zicht onttrekken. Maar zelfs dan is het uitkijkpunt nog steeds de moeite waard, want het dichterbij gelegen dal met Sóller en de omliggende bergen vormt het mooiste deel van het panorama.

De plek wordt omschreven als rustig en stil, en het uitzicht ontvouwt zich terwijl je langzaam van de ene open plek naar de andere loopt. Als je de kruisen in het panorama wilt meenemen, kun je het beste eerst een paar stappen achteruit doen; voor een goed overzicht van Sóller is het daarentegen de moeite waard om dichter bij de vallei te gaan staan.

Het geplaveide Hufeisenweg

Een bijzonder mooi stuk van het bezoek ligt onder het uitkijkpunt. Na de begraafplaats leidt de beschreven route bij een splitsing met meerdere afslagen naar een veldweg, over een brug en vervolgens naar een hoefijzervormig pad. Dit stuk is deels geplaveid en wordt omzoomd door muren. Het bespaart je een deel van het geasfalteerde traject en maakt de klim een stuk interessanter dan alleen maar via de weg omhoog gaan.

Langs het pad staat ook een klein fonteintje. Het pad is bovendien een handige kortere route en vormt een mooie overgang tussen de rand van het dorp en het open uitkijkpunt.

De bestrating kan wat ongelijk zijn. Als je alleen maar naar het panorama aan het einde kijkt, zie je makkelijk de ambachtelijke details van het pad over het hoofd: de gestapelde stenen, het smalle pad tussen de muren en de manier waarop de route het terrein volgt. Juist dit stuk maakt het wandelpad naar Ses Tres Creus anders dan zomaar een ritje naar een fotopunt.

De grot van Ses Tres Creus

Achter het uitkijkpunt begint bij de eerste bocht in de weg een breed pad. Na zo’n 30 meter kom je bij de grot van Ses Tres Creus. Die ligt dus dichtbij genoeg om zonder lange extra wandeling in je rondje te passen, maar wordt wel makkelijk overgeslagen als je bezoek direct na het panoramapunt eindigt.

Het leuke hieraan is dat het vlak bij het historische plein ligt en dat je aan dit korte uitstapje nog een tweede, heel ander plekje kunt toevoegen. Voor deze omweg is stevig schoeisel handig; goed op de ondergrond letten is belangrijker dan zo snel mogelijk vooruitkomen.

Het bezoek

Te voet vanuit Sóller

De klassieke rondleiding begint in het centrum van Sóller en loopt via de begraafplaats omhoog. Vervolgens volg je bij de splitsing het veldpad dat naar rechts afbuigt, steek je het beekje over via een brug en neem je daarna het geplaveide hoefijzervormige pad tussen de muren door. Dit komt weer uit op de weg naar Ses Tres Creus, waarover het laatste stuk naar het uitkijkpunt loopt.

De route wordt gezien als een korte, relatief makkelijke wandeling, maar het blijft wel een gestage klim. Met ‘makkelijk’ bedoel ik hier niet dat de ondergrond overal vlak is: kasseien, veldwegen en hellingen vragen meer aandacht dan een promenade. Het voordeel van deze variant is dat de route al voor de finish iets te bieden heeft en niet alleen maar over asfalt loopt.

Voor de terugweg kun je dezelfde route nemen. Zo blijft het makkelijk om de weg te vinden, en kun je het geplaveide stuk vanuit de andere richting nog eens op een andere manier bekijken. Als je maar weinig tijd hebt, kun je je concentreren op de kruisen en het panorama; met een omweg naar de grot en een paar fotostops wordt het uitkijkpunt daarentegen een klein uitstapje op zich.

Aankomst bij het uitkijkpunt

Boven is het aan te raden om eerst even rond te lopen bij de kruisen, voordat je je camera tevoorschijn haalt. Het panorama heeft verschillende blikvangers: Sóller in het dal, de omliggende berghellingen en, bij helder weer, het uitzicht richting Port de Sóller en de zee. Afhankelijk van waar je staat, valt ofwel het historische monument ofwel het landschap meer op.

’s Ochtends en ’s avonds wordt het effect van het panorama als bijzonder indrukwekkend beschreven. Deze momenten van de dag zijn ook interessant vanwege het zachtere licht, waardoor de reliëfvormen en de bebouwing duidelijker uitkomen. Er zijn geen betrouwbare gegevens over vaste drukke tijden. Als je de plek zo rustig mogelijk wilt beleven, moet je dus niet rekenen op een zogenaamd zeker rustig moment, maar wat speling inplannen voor je bezoek.

Hoe lang je er blijft, hangt meer af van de route die je kiest dan van het monument zelf. Bij het eigenlijke uitkijkpunt volstaan een rondje lopen, de verschillende uitzichten en even pauzeren. Als je vanuit Sóller omhoog loopt, goed naar het geplaveide pad kijkt en ook de grot meeneemt, moet je Ses Tres Creus juist als een wandeling zien en niet tussen twee strak geplande programmaonderdelen proppen.

Openingstijden en toegang

Er zijn geen betrouwbare openingstijden en toegangsprijzen bekend voor Ses Tres Creus. Check daarom voor je bezoek even of er beperkingen gelden voor de toegang, de toegangsweg of in de omgeving van het monument. Dit geldt vooral als je speciaal voor deze plek op pad gaat.

Ook de toestand van paden kan veranderen na slecht weer of werkzaamheden. De beschreven wandelroute loopt over een veldpad, een brug, een geplaveid pad en een weg; ze is dus meer afhankelijk van lokale omstandigheden dan een volledig aangelegde stadswandeling. Een van tevoren opgeslagen kaart is handig, want de belangrijke afslag achter de begraafplaats wordt niet beschreven als een rechtlijnig hoofdpad.

Routebeschrijving en parkeren

Van de luchthaven van Palma naar L’Horta

Vanaf de luchthaven van Palma rijd je eerst via de Ma-20 en daarna via de Ma-11 richting Sóller. Het is 30 kilometer over de weg naar L’Horta; de rit duurt ongeveer 35 minuten. Deze gegevens gelden uitdrukkelijk tot aan L’Horta en niet tot vlak bij de kruisen.

Het laatste stuk naar het uitkijkpunt loopt over een smalle en bochtige toegangsweg, die wordt omschreven als een grindweg. Daar moet je voorzichtig rijden, vooral als er tegenliggers zijn. Als je weinig ervaring hebt met smalle bergweggetjes, is het voetpad vanaf de begraafplaats een prettiger alternatief. Zo vermijd je de lastigere bovenste toegangsweg en kun je tegelijkertijd genieten van het geplaveide pad.

Van Palma naar L’Horta

Vanuit het centrum van Palma loopt de route via de Ma-11. Tot aan L’Horta is het 25 kilometer over de weg, de rit duurt ongeveer 39 minuten. Ook deze reistijd eindigt in L’Horta; je moet er rekening mee houden dat je vanaf daar nog verder moet om bij Ses Tres Creus te komen.

De Ma-11 brengt bezoekers naar het dal van Sóller, maar zodra je de lokale toegangsweg inslaat, verandert de sfeer van de rit flink. In plaats van een interregionale verbinding volg je nu een smaller weggetje omhoog naar het uitkijkpunt. Het is daarom verstandig om voor het laatste stuk wat meer tijd in te plannen dan je op basis van de korte resterende afstand zou verwachten.

Parkeren bij de begraafplaats

Het gebied bij de begraafplaats van Sóller wordt vaak als startpunt voor de klim gebruikt. Van daaruit kun je de route voortzetten via een veldweg, een brug en een geplaveid pad. Deze variant combineert een makkelijke aanreis met het landschappelijk interessantere deel van de route.

Boven bij het uitkijkpunt zijn er maar weinig parkeerplaatsen. Als je daarheen rijdt, moet je er niet vanuit gaan dat je altijd een vrije plek vindt. Als je twijfelt, is het meestal handiger om iets lager te parkeren en de rest van de klim te voet af te leggen. Toegangswegen en hekken moeten natuurlijk vrij blijven.

Met het openbaar vervoer

Er zijn bushaltes in Sóller, waaronder haltes in het zuiden van het dorp en in het centrum. Vanaf daar wordt het een wandelingetje door het dorp en omhoog langs de begraafplaats. De bus rijdt niet helemaal tot aan de drie kruisen; het laatste stuk moet je nog een stukje omhoog lopen over lokale weggetjes en paadjes.

Deze route past goed bij het karakter van Ses Tres Creus. In plaats van je te concentreren op de smalle bovenste toegangsweg en de beperkte parkeermogelijkheden, begint je bezoek al in Sóller. Voor de terugweg moet je wel genoeg tijd inplannen tot aan het geplande vertrek, want de afdaling moet je niet op dezelfde manier inschatten als een vlakke stadsroute.

In de omgeving

L’Horta en de bovenste rand van het dorp

Ses Tres Creus ligt bij L’Horta en boven de vallei van Sóller. De directe omgeving wordt gekenmerkt door de overgang tussen de rand van het dorp, de toegangswegen en de hellingen van de Tramuntana. Juist deze afwisseling maakt een bezoek zo aantrekkelijk: het startpunt ligt nog dicht bij de bewoonde vallei, terwijl het uitkijkpunt al wat afstand biedt tot het drukke straatleven.

L’Horta is eigenlijk niet zozeer een apart programmaonderdeel, maar meer een oriëntatiepunt voor de reis ernaartoe. Bepalend voor de beleving van je bezoek is de verhoogde ligging boven Sóller. Vanaf hier kun je goed zien hoe dicht het dorp, de vallei en de bergen bij elkaar liggen en waarom de uitkijkpunten op de flanken van de vallei zo’n helder overzicht bieden.

Sóller

Sóller is de voor de hand liggende tussenstop voor of na de klim. Als je in het centrum begint, kun je de wandeling door de straatjes naar de begraafplaats als onderdeel van de route beschouwen. Historische huizen en de organisch gegroeide stadsstructuur begeleiden het eerste deel, voordat muren, een veldpad en bestrating meer op de voorgrond treden.

Na de afdaling is het een goed idee om even in het centrum te pauzeren. Dat is vooral handig als je ’s ochtends of tegen de avond naar Ses Tres Creus gaat en het uitkijkpunt niet als een op zichzelf staand uitstapje met de auto hebt gepland. De afwisseling tussen het drukke dorp in de vallei en de rustige plek boven de daken is een van de meest indrukwekkende aspecten van dit uitstapje.

Port de Sóller en de vallei

Als het helder is, zie je Port de Sóller al vanaf het uitkijkpunt in de verte liggen. Als je daarna naar de haven rijdt of je reis daarheen voortzet, krijg je een heel ander perspectief op het gebied dat je eerder van bovenaf hebt gezien. Ses Tres Creus geeft je als het ware het totaalbeeld, terwijl Port de Sóller het uitzicht vanaf het einde van de vallei en vanaf de zee aanvult.

Zelfs als je niet verder rijdt, kun je het bezoek prima combineren met een wandeling door het dal. De drie kruisen zijn geen bestemming waar je een hele dag aan kunt besteden; hun kracht zit hem in een compacte combinatie van een geplaveid pad, een mooi uitzicht en de nabijheid van Sóller. Als je toch al in het noordwesten bent, kun je dit uitstapje dus prima inpassen tussen een bezoek aan het dorp en andere activiteiten in het dal.