Slangen op Mallorca: soorten herkennen en rustig reageren
De slangen van Mallorca zijn interessante, meestal schuwe reptielen. Eén ingevoerde soort vormt wel een uitdaging voor de natuur op het eiland.
Slangen op Mallorca zie je meestal slechts kort: langs de weg, op een warme stenen muur of tijdens een wandeling. Je hoeft je bij een ontmoeting geen zorgen te maken: de soorten die op het eiland voorkomen, mijden mensen en er zijn geen giftige slangen die medisch gevaarlijk zijn voor mensen.
Slangen waren oorspronkelijk niet inheems op Mallorca; door menselijke activiteiten kwamen ze in de loop van lange tijd op het eiland terecht. Tegenwoordig maken ze deel uit van veel landschappen, al wordt vooral één recentere nieuwkomer nauwlettend gevolgd.
Welke slangensoorten komen op Mallorca voor
Tot de bekende soorten behoort de trapslang, een forse, overwegend bruin getekende slang van droge cultuurlandschappen en struikrijke gebieden. Ook de adderringslang komt er voor, vooral op plaatsen met zoet water. Haar naam en tekening kunnen misleiden: het is geen adder en ze is niet gevaarlijk voor mensen.
Daarnaast leven op Mallorca de kleine, verborgen levende Moorse gladde slang en de hoefijzerslang. Die laatste herken je aan haar wisselende vlekkenpatroon en de vaak hoefijzervormige donkere tekening in de nek, maar bekijk haar net als elke vrij levende slang van een afstand.
Slangen op Mallorca observeren: seizoen en leefgebieden
De grootste kans om slangen te zien heb je van de lente tot in de herfst, wanneer de dieren hun lichaamstemperatuur reguleren met zon en schaduw. Op warme dagen zijn de koele ochtenduren en de late middag goede momenten om ze te observeren; tijdens de middaghitte trekken ze zich vaak terug in schuilplaatsen. In de winter zijn ze duidelijk minder actief.
Typische vindplaatsen zijn stenen muren, stenige randen, open dennenbossen, garrigue, velden en weinig bereden paden. De dieren gebruiken spleten, dicht struikgewas en oude muren als schuilplaatsen. Juist daarom is het verstandig om tijdens het wandelen niet ondoordacht in onoverzichtelijke rotsspleten of onder losliggende stenen te grijpen.
Insidertips van lokale bewoners
Respecteer droogstenen muren
Oude stenen muren zijn waardevolle schuilplekken voor reptielen. Til geen stenen op en verplaats ze niet – ook niet als je een slang wilt ontdekken.
Blijf op het pad
In dicht struikgewas en langs door de zon opgewarmde stenen randen beschermen stevige schoenen je tegen kleine verwondingen. Bovendien verstoor je minder dieren als je de gemarkeerde paden gebruikt.
Houd afstand met de camera
Een foto met zoom is de mooiste herinnering. Als de slang zich plat maakt, sist of snel wegvlucht, heeft ze vooral rust nodig.
De hoefijzerslang en haar verspreiding op het eiland
De hoefijzerslang is relatief laat ingevoerd, waarschijnlijk met grote olijfbomen die vanaf het Spaanse vasteland werden aangevoerd. De soort heeft zich in delen van Mallorca gevestigd en kan zich goed aanpassen aan verschillende leefgebieden.
Dit is relevant voor natuurbescherming, omdat de soort een doeltreffend roofdier is en vooral kwetsbare populaties kleine reptielen onder druk kan zetten. Daartoe behoren de endemische Balearen-hagedissen die op voor de kust gelegen eilandjes voorkomen. Monitoring en beschermingsmaatregelen zijn er daarom op gericht de verdere verspreiding ervan zoveel mogelijk te beperken.
Zo handel je bij een ontmoeting
Blijf stilstaan, houd enkele meters afstand en geef het dier de tijd om zelf in het struikgewas of tussen de stenen te verdwijnen. Raak het niet aan, til het niet op en probeer nooit een slang te verplaatsen: de meeste beten gebeuren wanneer dieren in het nauw worden gedreven of aangeraakt.
Mocht je toch worden gebeten, reinig de plek dan met water en zeep en laat deze medisch beoordelen, vooral bij hevige pijn, zwelling of een individuele allergische reactie. Voor honden geldt hetzelfde principe: houd ze aan een korte lijn en laat ze niet aan een slang snuffelen of graven.