Węże na Majorce: jak rozpoznać gatunki i zachować spokój
Węże na Majorce to fascynujące, zazwyczaj płochliwe gady. Jeden z introdukowanych gatunków stanowi jednak wyzwanie dla przyrody wyspy.
Węże na Majorce najczęściej można dostrzec tylko przez chwilę: przy ścieżce, na nagrzanym suchym murku lub podczas wędrówki. Spotkanie z nimi nie jest powodem do niepokoju: gatunki występujące na wyspie unikają ludzi, a na Majorce nie ma jadowitych węży, których ukąszenie byłoby medycznie groźne dla człowieka.
Węże nie były pierwotnie gatunkami rodzimymi na Majorce; przez długi czas trafiały na wyspę za sprawą działalności człowieka. Dziś są częścią wielu tutejszych krajobrazów, choć szczególnie jedna z nowszych przybyszek jest uważnie monitorowana.
Jakie gatunki węży występują na Majorce
Do znanych gatunków należy wąż drabinkowy – duży wąż o przeważnie brązowym wzorze, zamieszkujący suche tereny rolnicze i obszary porośnięte krzewami. Występuje tu również zaskroniec żmijowy, przede wszystkim w pobliżu wód słodkich. Jego nazwa i ubarwienie mogą być mylące: nie jest żmiją i nie stanowi zagrożenia dla ludzi.
Na Majorce żyją także niewielki, skrycie żyjący mauretański wąż gładki oraz wąż podkowiasty. Tego ostatniego można rozpoznać po zmiennym wzorze plam i często widocznym ciemnym znaku na karku, przypominającym podkowę. Jak każdego dziko żyjącego węża, należy go jednak obserwować z bezpiecznej odległości.
Obserwowanie węży na Majorce: sezon i siedliska
Największa szansa na zobaczenie węży jest od wiosny do jesieni, gdy regulują temperaturę ciała, korzystając ze słońca i cienia. W ciepłe dni najlepiej obserwować je w chłodniejszych godzinach porannych oraz późnym popołudniem; w południowym upale często kryją się w schronieniach. Zimą są wyraźnie mniej aktywne.
Typowe miejsca ich występowania to suche murki, kamienne obrzeża, widne lasy sosnowe, garrigue, pola i rzadko uczęszczane drogi. Zwierzęta wykorzystują szczeliny, gęste zarośla i stare mury jako schronienie. Dlatego podczas wędrówki nie warto bez zastanowienia wkładać rąk w niewidoczne szczeliny skalne ani pod luźno leżące kamienie.
Wskazówki od mieszkańców
Szanuj suche mury
Stare kamienne mury są cennym schronieniem dla gadów. Nie podnoś ani nie przestawiaj kamieni – nawet jeśli chcesz zobaczyć węża.
Trzymaj się szlaku
W gęstych zaroślach i przy nagrzanych słońcem kamieniach solidne obuwie chroni przed drobnymi urazami. Korzystając z oznakowanych szlaków, niepokoisz też mniej zwierząt.
Trzymaj aparat z dystansu
Zdjęcie z użyciem zoomu będzie najlepszą pamiątką. Jeśli wąż spłaszcza ciało, syczy lub szybko ucieka, najbardziej potrzebuje spokoju.
Wąż podkowiasty i jego rozprzestrzenianie się na wyspie
Wąż podkowiasty został zawleczony stosunkowo późno, prawdopodobnie wraz z dużymi drzewami oliwnymi sprowadzanymi z kontynentalnej Hiszpanii. Zadomowił się w niektórych częściach Majorki i dobrze przystosowuje się do różnych siedlisk.
Ma to znaczenie dla ochrony przyrody, ponieważ gatunek ten jest skutecznym drapieżnikiem i może wywierać presję zwłaszcza na wrażliwe populacje małych gadów. Należą do nich endemiczne jaszczurki balearskie występujące na przybrzeżnych wysepkach. Monitoring i działania ochronne koncentrują się więc na możliwie największym ograniczeniu jego dalszego rozprzestrzeniania się.
Jak zachować się podczas spotkania
Zatrzymaj się, zachowaj kilka metrów odstępu i daj zwierzęciu czas, by samo schowało się w zaroślach lub między kamieniami. Nie dotykaj go, nie podnoś i nigdy nie próbuj przenosić węża w inne miejsce: do większości ukąszeń dochodzi, gdy zwierzę zostanie osaczone lub dotknięte.
Jeśli jednak dojdzie do ukąszenia, umyj miejsce wodą z mydłem i skonsultuj je z lekarzem, szczególnie w razie silniejszego bólu, obrzęku lub indywidualnej reakcji alergicznej. Ta sama zasada dotyczy psów: prowadź je na krótkiej smyczy i nie pozwalaj im obwąchiwać węża ani kopać w jego pobliżu.