Nus de sa Corbata – słynny węzeł krawata z Majorki

W samym sercu szarego wapienia Serra de Tramuntana droga wykonuje manewr, który na pierwszy rzut oka trudno pojąć: skręca, krzyżuje się sama ze sobą i znika pod własnym torem jazdy. Nus de sa Corbata, co po majorkońsku znaczy „węzeł krawata”, to najbardziej charakterystyczny odcinek górskiej drogi do Sa Calobra.

Ta atrakcja to nie jakiś budynek, do którego wchodzisz, tylko droga, most i krajobraz. I właśnie w tym tkwi jej urok: dopiero podczas jazdy dostrzegasz, że ten zakręt to sprytne rozwiązanie techniczne; a potem, stojąc bezpiecznie na poboczu, widzisz, jak zręcznie wkomponowano go w skaliste zbocze. Krótki postój jest szczególnie warty uwagi dla osób, które interesują się budownictwem drogowym, fotografią czy krajobrazem kulturowym Tramuntany. Również dla kolarzy szosowych ten zakręt to znany punkt etapowy. Kto natomiast chce po prostu jak najszybciej dotrzeć do wybrzeża, łatwo przeoczy, że atrakcją jest tu nie tylko widok, ale sama konstrukcja.

Historia i znaczenie

Często opowiadana historia powstania zaczyna się od krawata: podobno pomysł na tę niezwykłą pętlę przyszedł inżynierowi do głowy, kiedy wiązał węzeł. Trudno oddzielić, czy pomysł rzeczywiście tak powstał, od późniejszej legendy. Obraz ten jest jednak trafny, bo przebieg ulicy w tym miejscu przypomina zawiązaną wstążkę, która przeplata się nad sobą.

Projektowanie drogi

Droga do Sa Calobra powstała na początku lat 30. XX wieku. Podczas jej projektowania pojawiło się trudne wyzwanie: trzeba było zapewnić dojazd do tego odległego wybrzeża, ale między wyżyną a morzem rozciągają się mocno pofałdowane góry krasowe. Prosta trasa nie pasowałaby tu ani do nachylenia terenu, ani do ukształtowania terenu.

Dlatego droga podąża za naturalnymi konturami terenu, zmienia kierunek w ciasnych zakrętach i stopniowo opada w dół. Wybuchy stosowano tylko w ograniczonym zakresie; zamiast tego duże odcinki trasy wzmocniono murami z lokalnego wapienia. Nus de sa Corbata rozwiązuje przy tym szczególnie trudny odcinek terenu: dzięki tej pętli udało się wydłużyć drogę i kontrolować nachylenie, bez konieczności budowania jeszcze ostrzejszego zwykłego zakrętu.

Budowa dróg jako element krajobrazu kulturowego

Znaczenie tego węzła wykracza więc poza sam oryginalny kształt zakrętu. Pokazuje on, jak współgrały ze sobą nowoczesne budownictwo drogowe i tradycyjna majorkańska technika budowania z kamienia. Specjaliści od murów suchych, tzw. margers, wznosili ściany oporowe, które utrzymywały jezdnię na zboczu. Tradycyjne mury suche są częścią tego ukształtowanego przez wieki krajobrazu kulturowego, który od 2011 roku jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Dzisiaj Nus de sa Corbata nadal spełnia swoją pierwotną funkcję jako część ruchliwej drogi, a jednocześnie stał się symbolem trasy do Sa Calobra. Kierowcy postrzegają go jako zaskakującą zmianę kierunku, rowerzyści jako charakterystyczny punkt na wymagającej trasie górskiej, a fotografowie jako rzadki przykład tego, że sama droga może stać się motywem zdjęć.

Co warto zobaczyć

Ten kluczowy moment trwa podczas jazdy tylko chwilę: górna jezdnia opisuje szeroki łuk, przebiega przez murowany most, a potem na niższym poziomie przechodzi pod samą sobą. Dopiero gdy spojrzysz za siebie, ten ruch w głowie układa się w kompletny węzeł.

Pętla 270 stopni

Najważniejszym elementem jest zakręt o kącie 270 stopni. To nie jest zwykła serpentyna, tylko przestrzenna pętla, w której krzyżują się dwie płaszczyzny tej samej drogi. Z góry najpierw widać zakrzywiony brzeg drogi, podczas gdy dolny pas częściowo znika w terenie. Z boku lepiej widać, jak jezdnia opada, a jednocześnie zmienia kierunek.

To właśnie ta przejrzystość sprawia, że to miejsce jest ciekawe. Inne górskie drogi zachwycają serią ciasnych zakrętów; tutaj natomiast można dostrzec jeden konkretny pomysł inżynieryjny. Jeśli nie skupisz się tylko na widokach, zauważysz, że każdy odcinek zakrętu pełni określoną funkcję: łuk wydłuża trasę, most tworzy skrzyżowanie, a dolne przejście prowadzi trasę dalej w kierunku wybrzeża.

Kamienny most łukowy

Na skrzyżowaniu jednoprzęsłowy most podtrzymuje górną jezdnię. Jego mur z jasnego wapienia kolorystycznie wtapia się w otaczającą skałę. W łuku umieszczono starannie obrobione kamienie klinowe, które razem tworzą stabilny pierścień. Nad nim jezdnię zamykają balustrady z obrobionymi kamieniami zwieńczającymi.

Z bliska warto rozejrzeć się między łukiem a murami oporowymi. Most nie wygląda jak osobna konstrukcja dobudowana później, tylko wizualnie wtapia się w mury i skaliste zbocza, przez co ta techniczna konstrukcja wydaje się niemal częścią samej góry. Mimo to jego budowa jest dobrze widoczna: na górze droga, po której jeżdżą samochody, poniżej bardziej zacieniony tunel, a dookoła nieregularne skały pasma Tramuntana.

Mury z kamienia suchego

Mniej rzucające się w oczy, ale równie ważne dla całej konstrukcji, są mury oporowe wzdłuż trasy. Stabilizują one zbocze i tworzą solidne podłoże pod jezdnię. Użyto lokalnego kamienia, którego chropowata powierzchnia i stonowane kolory sprawiają, że przejście między zabudowanym a naturalnym krajobrazem wygląda płynnie.

Jeśli zwrócisz uwagę na szczegóły, zauważysz różne rodzaje wykończenia: regularnie ułożone fragmenty na łuku mostu, bardziej surowo wyglądające powierzchnie w ścianach oporowych i starannie wykończone zwieńczenia murów przy balustradach. Dlatego Nus de sa Corbata warto obejrzeć nie tylko z daleka. Jego jakość widać też w drobnych elementach konstrukcyjnych, które łatwo przeoczyć, przejeżdżając obok w pośpiechu.

Widok na drogę przełęczową

Wokół węzła rozciąga się widok na kolejne odcinki krętej drogi Ma-2141. Pasy jezdni wyłaniają się spomiędzy skał, znikają za krawędziami terenu i biegną dalej niżej po zboczu. Samochody, autokary i rowerzyści nadają krajobrazowi skalę i jednocześnie pokazują, że to nie jest opuszczony zabytek, tylko aktywna trasa komunikacyjna.

Najbardziej imponujący widok rozciąga się tam, gdzie jednocześnie widać górną pętlę, most i dolny przejazd. Teleobiektyw podkreśla geometrię drogi; z kolei inne ujęcie pokazuje, jak dyskretnie jasne mury wtapiają się w krasowe góry.

Wizyta

W Nus de sa Corbata zwiedzanie zazwyczaj zaczyna się już w samochodzie. Droga zbliża się do skrzyżowania kolejnymi zakrętami, ale wzrok wciąż skupiony jest na jezdni. Dopiero podczas przejeżdżania przez most i późniejszego przejeżdżania pod tym samym pasem ruchu można fizycznie doświadczyć tej zasady. Bezpieczny postój po tym manewrze pozwala spojrzeć na to z innej perspektywy: teraz możesz z zewnątrz prześledzić trasę, którą właśnie przejechałeś.

Przejedź i spójrz za siebie

Jeśli chcesz tylko obejrzeć i sfotografować kształt łuku, wystarczy krótki postój. Warto poświęcić więcej czasu, gdy chcesz dokładniej przyjrzeć się łukowi mostu, kamiennej konstrukcji i przebiegowi przylegającej drogi. Najważniejsze jest samo dzieło inżynierii i jego położenie w górach.

Jeśli chcesz robić zdjęcia, nie wysiadaj przy pierwszym kawałku asfaltu, jaki zobaczysz. Pętlę widać w całości tylko z odpowiednich kątów, podczas gdy w innych miejscach część trasy pozostaje zasłonięta przez skały lub nasypy drogowe. Dlatego przed każdym zdjęciem ważniejsze jest znalezienie bezpiecznego miejsca poza jezdnią niż podążanie za rzekomo idealną perspektywą.

Ruch na drodze Ma-2141

Krajobraz zmienia się wraz z każdym pojazdem. Autokary turystyczne szczególnie dobrze pokazują, dlaczego zakręty musiały być starannie zaplanowane; rowerzyści uwidaczniają wzniesienie, które z samochodu jest mniej zauważalne. Jednocześnie właśnie ten ruch wymaga szczególnej uwagi. Osoby stojące na poboczu nie powinny nagle wchodzić na jezdnię, a pojazdy nie mogą blokować ruchu, żeby zrobić zdjęcie.

W godzinach największego ruchu na niewielkiej przestrzeni spotykają się samochody wycieczkowe, motocykle, wypożyczone auta i rowery. Nus de sa Corbata robi wtedy wrażenie tętniącego życiem, ale też trochę bardziej niespokojnego. Późnym popołudniem duże autobusy wycieczkowe często są już w drodze powrotnej, więc można spokojniej przyjrzeć się przebiegowi drogi. Nie zastępuje to jednak ostrożnej jazdy: nawet w spokojniejszych porach ten zakręt nadal jest częścią publicznej górskiej drogi.

Wizyta zamiast terminu zwiedzania

W dostępnych danych dotyczących wizyt nie ma informacji ani o stałych godzinach otwarcia, ani o cenie biletu do Nus de sa Corbata. Ponieważ warunki drogowe i dojazdy w górach mogą się zmieniać, przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne informacje. Jeśli planujesz zatrzymać się w tym miejscu po drodze na wybrzeże, nie musisz przeznaczać na zwiedzanie zbyt dużo czasu; ważniejsze jest, żeby mieć wystarczająco dużo czasu na pokonanie tej krętej trasy.

Dojazd i parkowanie

Ostatnie kilometry to właściwy początek trasy do tej atrakcji. Nus de sa Corbata leży przy drodze Ma-2141, między Coll dels Reis a Sa Calobra. Ta droga jest wąska, pełna zakrętów, a jednocześnie popularna wśród kierowców samochodów, autokarów, motocyklistów i rowerzystów. Dlatego nie można zakładać, że czas przejazdu będzie taki sam jak na zwykłej drodze międzymiastowej, bo ruch z przeciwnej strony i wolniejsze pojazdy mogą znacznie wpłynąć na tempo jazdy.

Z Palmy i z lotniska

Trasa, którą sprawdziliśmy, prowadzi z centrum Palmy do Cala Tuent drogami Ma-13 i Ma-2130. Ma 69 kilometrów, a podróż zajmuje około 109 minut. Z lotniska w Palmie trasa zaczyna się na drodze Ma-30, a potem przechodzi na drogi Ma-13 i Ma-2130. Do Cala Tuent jest 72 km, a podróż zajmuje około 105 minut.

Te pomiary dotyczą konkretnie Cala Tuent, a nie miejsca postojowego tuż przy Nus de sa Corbata. „Węzeł krawata” leży przy drodze Ma-2141, na wspólnym górskim podejściu do nadmorskich zatok. Dlatego podczas nawigacji warto sprawdzić sam punkt orientacyjny jako cel pośredni, zamiast traktować wartości zmierzone dla Cala Tuent jako dokładny czas dotarcia do węzła.

Ma-2141

Z przełęczy droga Ma-2141 wije się licznymi zakrętami przez teren krasowy. Zwłaszcza podczas pierwszej jazdy warto zachować ostrożność. Widoki kuszą, by spoglądać na boki, a za następnym zakrętem może już pojawić się autobus albo rowerzysta jadący pod górę. Jeśli masz skłonność do choroby lokomocyjnej albo ciasne górskie drogi są dla ciebie męczące, pamiętaj o tym, planując wycieczkę.

Ten węzeł widać z obu kierunków, ale wrażenia są różne. W drodze w dół, w stronę wybrzeża, na pierwszy plan wysuwa się zaskakujące przejście z wyższego poziomu na niższy. W drodze powrotnej konstrukcję widać już z daleka i można ją obserwować bardziej świadomie. Jeśli i tak jedziesz do Cala Tuent lub Sa Calobra, możesz dzięki temu zobaczyć to miejsce z dwóch różnych perspektyw.

Zatrzymaj się bezpiecznie

Nus de sa Corbata to przede wszystkim odcinek drogi. Zatrzymanie się ma sens tylko tam, gdzie pojazd może całkowicie i zgodnie z przepisami zaparkować poza jezdnią. Ciasne zakręty, krawędzie mostów i skrzyżowania nie są miejscami do robienia zdjęć. Jeśli nie ma bezpiecznego miejsca, lepiej po prostu jechać dalej; w drodze powrotnej często pojawia się nowa okazja.

Również jako pieszy musisz zachować ostrożność na ulicy. Pomiędzy zaparkowanym autem a miejscem, z którego masz dobry widok, mogą znajdować się zakręty z ograniczoną widocznością. Najbezpieczniej jest więc nie hamować nagle, tylko spokojnie się zatrzymać, najpierw sprawdzić ruch i miejsce, a dopiero potem wyciągnąć aparat.