Can Marquès – historisch stadspaleis in Palma

Can Marquès ligt verscholen in de oude steegjes van de wijk La Lonja in Palma. Achter die naam gaat een Mallorcaans stadspaleis schuil uit de tweede helft van de 18e eeuw, dat vroeger als privéwoning diende en nu, als Palacio Can Marqués, een exclusief hotel herbergt. Het gebouw is dus geen klassiek museum met een vaste rondleiding, maar een historisch huis dat nog volop in gebruik is.

Het paleis komt vooral van binnen goed tot zijn recht. Na de lobby kom je in een grote, overdekte patio met gotische albasten zuilen; daarboven ligt een hoge ruimte die wordt gedomineerd door een bijzondere keizerlijke trap. Een tuin vol planten en een dakterras met uitzicht op de kathedraal laten twee andere kanten van het gebouw zien – de rustige, groene kant en de kant die boven de daken van Palma uitsteekt.

Voor wie van architectuur houdt, vertelt Can Marquès op levendige wijze hoe het representatieve wonen in de oude binnenstad van Palma in elkaar zat: vanaf de straat via de ingang naar de centrale binnenplaats, en van daaruit via een grote trap naar de privéruimtes. Tegelijk laat het huidige gebruik zien hoe een historisch paleis gerestaureerd kan worden en gecombineerd met eigentijds design, kunst en hotelcomfort.

Als je het paleis speciaal vanwege de architectuur wilt bezoeken, moet je van tevoren even navragen of je erin kunt. De voor het publiek toegankelijke delen en de mogelijkheden om de binnenplaats, de tuin of het dakterras te bekijken, zijn afhankelijk van de lopende hotelactiviteiten. Ook zonder een rondleiding binnen kun je Can Marquès prima inpassen in een wandeling door La Lonja, tussen de kathedraal, de haven en de oude winkelstraten.

Geschiedenis en betekenis

Het paleis van Antonio Massa

De geschiedenis van het huis begint in de tweede helft van de 18e eeuw. Het paleis werd gebouwd als privéwoning voor Antonio Massa, een bijzondere figuur die in de overgeleverde beschrijvingen zowel als kapitein van een piratenbende als priester wordt genoemd.

Can Marquès was dus geen fort en ook geen openbaar bestuursgebouw. Het was een stadswoning voor een welgestelde familie. De grote binnenplaats en het trappenhuis geven het gebouw nog steeds zijn karakter, ook al worden de kamers inmiddels voor andere doeleinden gebruikt.

Antonio Marqués en de naam van het huis

Later kwam het paleis in handen van Antonio Marqués, die wordt genoemd als de eerste burgemeester van Palma. Aan hem is ook de naam verbonden waaronder het huis al eeuwenlang bekend staat.

Bij Can Marquès is dit verband behouden gebleven, ondanks wisselende bewoners en bestemmingen.

De familie Schindelhauer

Als andere eigenaren worden de Schindelhauers genoemd, een Europese handelsfamilie met nauwe banden met de zeevaart. In totaal zou het paleis in zijn lange geschiedenis maar aan drie belangrijke families hebben toebehoord.

De link met de scheepvaart past goed bij de locatie in La Lonja.

Van een privéwoning tot het Palacio Can Marqués

Na een zorgvuldige renovatie is het voormalige familiepaleis omgetoverd tot een hotel met dertien uniek ingerichte suites. Historische elementen zijn onderdeel gebleven van de ruimtelijke beleving, terwijl er hedendaags design, kunst en modern comfort aan zijn toegevoegd. De verandering is duidelijk, maar het oorspronkelijke idee van het huis – een beschermd, representatief toevluchtsoord midden in de stad – is herkenbaar gebleven.

Dit huidige gebruik verklaart ook meteen de bijzondere status van Can Marquès als bezienswaardigheid. Het gebouw wordt nog steeds bewoond en beheerd, alleen nu door wisselende gasten in plaats van door één familie. Je kunt het daarom niet zien als een paleis dat volledig tot museum is omgevormd. Als je het bezoekt, maak je kennis met historisch erfgoed in een huis waar nog steeds een privéleven en gastvrijheid heerst.

Wat er te zien is

De overdekte patio

De meest indrukwekkende ruimte vind je direct achter de lobby. Daar kom je uit op een overdekte binnenplaats met een oppervlakte van 140 vierkante meter en een hoogte van 11 meter. Hoewel de patio aan de bovenkant gesloten is, blijft zijn oorsprong als centrale binnenplaats van een Mallorcaans stadspaleis duidelijk zichtbaar. Hij vormt het ruimtelijke knooppunt van het gebouw en verbindt de ingang, de trap en de aangrenzende binnenruimtes met elkaar.

Vooral de gotische zuilen van albast vallen op. Het lichte, ietwat doorschijnende materiaal steekt af tegen de massievere oppervlakken van het paleis en geeft de binnenplaats een plechtige verticale uitstraling. De zuilen zijn meer dan alleen versiering: ze leiden je blik naar boven en benadrukken de bijzondere hoogte van de ruimte. Als je de kans hebt om de patio te bekijken, kijk dan niet alleen recht naar de trap, maar probeer eerst de relatie tussen de zuilen, het plafond en de openingen van de aangrenzende verdiepingen te zien.

Je laat het smalle steegje in de oude binnenstad achter je, terwijl zich binnen ineens een hoge, overzichtelijke ruimte ontvouwt.

De omgekeerde keizerlijke trap

Vanaf de patio loopt de zogenaamde omgekeerde keizerlijke trap omhoog. Deze wordt gezien als een van de meest opvallende onderdelen van Can Marquès en wordt beschreven als een marmeren trap. Alleen al de plek waar het staat, maakt duidelijk dat het niet alleen diende om je een weg te banen. Het maakte deel uit van de enscenering van het huis: bezoekers zagen hoe het pad vanuit de ontvangstruimte doorging naar de bovenste woon- en representatieruimtes.

Bij Can Marquès wordt het bovendien als omgekeerd gekenmerkt, wat het complex zijn onmiskenbare uitstraling geeft. In plaats van het alleen als fotomotief te zien, is het de moeite waard om eens te kijken naar de plaats die het inneemt in de totale plattegrond. De patio en de trap vormen samen één geheel; de hoogte van de binnenplaats geeft de trap de ruimte die hij nodig heeft om goed tot zijn recht te komen.

Ook de materiaalkeuze draagt hieraan bij. Het marmer van de treden sluit aan bij de albasten zuilen op de binnenplaats en zorgt voor een bewust contrast tussen dragende architectuur, gladde oppervlakken en decoratieve details. In een gebouw dat tegenwoordig is ingericht met moderne meubels en kunst, blijft de trap de duidelijkste verwijzing naar de representatieve uitstraling van dit historische herenhuis.

De binnentuin

Achter de stenen en minerale indrukken van de patio volgt een groene tegenruimte. De binnentuin is 200 vierkante meter groot en wordt gekenmerkt door grote palmbomen en kersen- en vijgenbomen. Het is geen uitgestrekt kasteelpark, maar een beschutte tuin midden in de dichtbebouwde oude binnenstad. Juist die afzondering maakt hem zo bijzonder.

De beplanting zorgt voor verschillende accenten. Palmen geven de tuin hoogte en een mediterrane uitstraling, terwijl kersen- en vijgenbomen doen denken aan een gezellige moestuin en huistuin. Tussen de omringende muren ontstaat een toevluchtsoord dat past bij de oorspronkelijke functie van het paleis als privéwoning.

Voor bezoekers is het belangrijk om de tuin niet zomaar te zien als een vrij toegankelijke openbare binnenplaats. Hij hoort bij het hotel en is bedoeld voor de gasten. Als je er tijdens een verblijf, een etentje of een vooraf afgesproken rondleiding een kijkje kunt nemen, laat hij echter heel goed zien hoe ruim een historisch stadspaleis achter zijn straatgevel kan zijn.

Het dakterras

Op het dakterras verandert het uitzicht weer. In plaats van de afgeschermde wereld van de binnenplaats en de tuin kijk je nu over de daken uit op de kathedraal van Palma. De ligging vlak bij de zee merk je daar aan de bries die vanaf de kust de oude binnenstad in waait. De toren- en dakruimte is daarmee het uitkijkpunt met het verst reikende uitzicht binnen het paleis.

Het uitzicht op de kathedraal helpt je ook om Can Marquès geografisch te plaatsen. Het paleis staat in de oude havenwijk La Lonja, alleen gescheiden van het monumentale centrum rond La Seu door het netwerk van steegjes. Wat vanaf straatniveau verborgen lijkt, past zich van bovenaf perfect in het silhouet van Palma in.

Net als de tuin hoort het dakterras bij het hotel en is het geen vrij toegankelijk uitkijkpunt over de stad. Je moet het dus niet zien als een vast onderdeel van een rondleiding door de oude stad. Maar als je er toegang toe hebt, ervaar je daar wel het sterkste contrast met de besloten patio: beneden steen, zuilen en gefilterd licht, boven de lucht, de wind en de kathedraal als herkenningspunt.

De suites en de huidige inrichting

Het paleis heeft dertien suites, die allemaal uniek zijn ingericht. Het zijn geen historische tentoonstellingsruimtes en ze volgen geen uniform museumconcept. Integendeel: bewaard gebleven elementen van het huis gaan hand in hand met hedendaags design, kunstobjecten en verschillende inrichtingsideeën. Daardoor presenteert Can Marquès zich niet als een verstijfde reconstructie van een 18e-eeuws huishouden.

Voor de architectonische analyse is dit onderscheid belangrijk. De historische kern zit vooral in de opstelling van de ruimtes, de patio, de zuilen, de trap en de verhouding tussen het huis en de tuin. Meubels en decoratie weerspiegelen daarentegen het huidige gebruik. Wie een origineel ingericht adellijk paleis verwacht, zal een heel ander beeld aantreffen; wie geïnteresseerd is in het hergebruik van historische bouwelementen, krijgt juist daardoor een verhelderende indruk.

Het bezoek

Een paleis dat gewoon als hotel in gebruik is

Een bezoek aan Can Marquès begint met de juiste verwachting. Het paleis is geen museum dat op vaste tijden zijn deuren opent voor een rondleiding door alle kamers. Het herbergt een hotel, gastronomische ruimtes en ruimtes voor gasten en evenementen. Privacy is daarom net zo'n belangrijk onderdeel van het huis als de historische architectuur.

Als je alleen voor het gebouw komt, is het slim om van tevoren te vragen welke ruimtes toegankelijk zijn. De lobby en de patio liggen weliswaar aan het begin van de binnenruimte, maar ook daar kan de toegang afhangen van de bedrijfsactiviteiten, evenementen of de bezettingsgraad. Je mag er in geen geval vanuit gaan dat de tuin, het dakterras en de suites vrij toegankelijk zijn. Een snelle blik in een toegankelijke ontvangstruimte en een uitgebreidere rondleiding zijn twee heel verschillende bezoekervaringen.

Verloop en verblijfsduur

Voor Can Marquès is het niet zinvol om een vaste verblijfsduur aan te geven. Als je het huis alleen van buitenaf bekijkt tijdens een wandeling door de oude stad, hoef je er maar even bij te stoppen. Als je de patio of de eetruimtes bezoekt, is het de moeite waard om de ruimte goed te bekijken en de bliklijn van de albasten zuilen naar de marmeren trap te volgen. Hotelgasten genieten daarentegen veel langer van de tuin, de terrassen en de binnenruimtes.

De beste route loopt in gedachten van buiten naar binnen: eerst de ligging in de smalle Carrer dels Apuntadors, dan de doorgang door de lobby, daarna de hoge patio en de trap. Als er nog meer ruimtes toegankelijk zijn, volgen de tuin en het dakterras als bewuste contrasten. Deze volgorde past beter bij de architectuur van het huis dan de poging om afzonderlijke fotomotieven zo snel mogelijk af te vinken.

Tijdstip en drukte

Algemene uitspraken over rustige bezoekmomenten zouden bij een hotel misleidend zijn. De gang van zaken hangt niet af van de drukte bij een museum, maar van aankomsten, maaltijden, evenementen en de behoeften van de hotelgasten. Het is daarom handiger om van tevoren even af te stemmen dan een zogenaamd rustig moment van de dag te kiezen.

De huidige openingstijden voor externe bezoekers en een aparte toegangsprijs zijn niet bekend. Voordat je er speciaal naartoe gaat, is het dus goed om even te checken of en hoe je er binnen kunt komen. Als je toch door La Lonja wandelt, kun je Can Marquès ook zonder afgesproken rondleiding door het gebouw zien als een historisch onderdeel van de wijk en je bezoek combineren met de nabijgelegen straten, de haven en de omgeving van de kathedraal.

Routebeschrijving en parkeren

Van het vliegveld naar Palma

Vanaf de luchthaven van Palma loopt de route via de Ma-19 naar de hoofdstad van het eiland. Het is 11 kilometer rijden naar Palma; de rit duurt ongeveer 20 minuten. Deze gegevens gelden specifiek voor het traject tot aan Palma en niet tot vlak voor de ingang van Can Marquès. Voor het laatste stukje naar de historische wijk La Lonja kom je nog stadsverkeer, de doorrijroute door het centrum en een stukje te voet tegen.

Can Marquès ligt aan de Carrer dels Apuntadors in de wijk La Lonja. De laatste meters loop je door het doolhof van steegjes in La Lonja. Om je weg te vinden is het handiger om je te oriënteren op La Lonja of de omgeving van de kathedraal, in plaats van te proberen het paleis van veraf tussen de huizenrijen te spotten.

Parkeren aan de rand van de oude binnenstad

Can Marquès ligt in het doolhof van steegjes van La Lonja. Het is handiger om je auto in een gewone parkeergarage buiten de smalste steegjes van de oude binnenstad te parkeren en de rest van de weg te voet af te leggen. In Palma kun je zowel langs de grotere straten parkeren als in de richting van de haven en de Passeig Mallorca. Welke parkeergarage het beste past, hangt af van de rest van je route door de stad.

Als je naast Can Marquès ook de kathedraal, La Lonja of de boulevard wilt bezoeken, kun je het beste deze parkeerplaats als startpunt kiezen voor je hele rondje door de oude stad. Zo hoef je niet op zoek te gaan naar een tweede parkeerplek in het centrum.

Met de bus en te voet

Als herkenningspunten voor de reis met de bus kun je de haltes bij de Plaça de la Reina, vlak bij de kathedraal, en bij het Parc de la Mar gebruiken. Vanaf daar loop je door het historische centrum richting La Lonja en de Carrer dels Apuntadors. De haltes liggen bij grotere, makkelijk bereikbare plekken in de stad; het paleis zelf bereik je pas via het netwerk van smalle steegjes.

De wandelroute loopt langs de kathedraal, de voormalige havenwijk en de oude woon- en handelshuizen. Voor de terugweg is het aan te raden om weer naar een van de duidelijk herkenbare pleinen bij de kathedraal of bij het Parc de la Mar te gaan, in plaats van je alleen op de namen van de steegjes te richten.

In de omgeving

La Lonja

La Lonja vormt de historische achtergrond van Can Marquès. Tegenwoordig slingeren er smalle steegjes tussen oude stadspaleizen, winkels, restaurants en kleine pleintjes door. In deze omgeving komt het paleis niet over als een op zichzelf staand monument, maar als een bijzonder goed bewaard gebleven voorbeeld van een privéwoning.

Een wandeling zou daarom niet bij de ingang moeten eindigen. Alleen al de ligging in de Carrer dels Apuntadors helpt je om de ingetogen buitenkant van een stadspaleis te vergelijken met de verrassende ruimtelijkheid van het interieur. La Lonja is bovendien ideaal om Can Marquès op te nemen in een route naar de haven, zonder dat je de dag hoeft te onderbreken met lange verplaatsingen.

De kathedraal en het Parc de la Mar

Vanaf het dakterras kun je de kathedraal van Palma direct zien. Te voet verbindt het de wijk La Lonja met het hoger gelegen monumentale centrum van de oude stad. Het Parc de la Mar onderaan de kathedraal vormt een sterk contrast met de smalle steegjes rond Can Marquès.

Voor een samenhangende rondleiding kun je het beste een eenvoudige opbouw volgen: eerst de weidse uitzichten bij het Parc de la Mar, daarna de kathedraal en tot slot de smalle straatjes van La Lonja. Can Marquès ligt aan het einde van zo’n route en vormt de particuliere tegenhanger van de grote openbare en religieuze bouwwerken van Palma.

Havenfront en winkelstraten

Vanaf La Lonja zijn zowel de waterkant als de centrale winkelstraten van Palma te voet bereikbaar. Daardoor kun je het bezoek aan het paleis prima combineren met een stadswandeling, waarbij architectuur, de zee en het hedendaagse stadsleven samenkomen. Je hoeft daarvoor niet van vervoermiddel te wisselen.

Zelfs als je Can Marquès alleen van buitenaf kunt zien, krijg je door deze combinatie toch een completer beeld. Zo blijft het meer dan alleen maar de zoektocht naar één mooie deur.