Ziektekostenverzekering Spanje

Wie permanent op Mallorca woont, heeft een ziektekostenverzekering in Spanje nodig — voor vrijwel elke verblijfsvergunning is een bewijs daarvan verplicht. Anders dan in Duitsland kies je hierbij niet zelf een ziekenfonds: je status bepaalt welke optie voor jou beschikbaar is.

Kort antwoord

Werknemers en zelfstandigen zijn via hun inschrijving bij de Spaanse sociale zekerheid (Seguridad Social) publiek verzekerd en betalen geen aparte bijdrage voor zorg. Gepensioneerden uit Duitsland en andere EU-landen gebruiken het S1-formulier en ontvangen in Spanje zorg op kosten van het land dat hun pensioen uitkeert — de Duitse bijdrage voor de zorg- en verpleegverzekering loopt daarbij wel door en wordt op het pensioen ingehouden. Niet-werkenden zonder zo'n aanspraak zijn in het 1e jaar aangewezen op een particuliere polis; pas daarna kunnen zij een bijzonder contract afsluiten met de regionale gezondheidsdienst, het convenio especial.

Zo wordt de berekening gemaakt

De rekentool werkt in 2 stappen. Die volgorde is geen didactische keuze, maar volgt uit de wet: eerst wordt vastgesteld welke optie voor jou geldt, pas daarna volgt een bedrag. Een prijsvergelijking tussen de 4 opties zou suggereren dat je vrij kunt kiezen, terwijl dat niet zo is.

Stap 1: Welke optie geldt voor jou?

Je status is het uitgangspunt. Die bepaalt je toegang tot het openbare gezondheidsstelsel (Sistema Nacional de Salud, SNS), dat op Mallorca wordt beheerd door de Balearische gezondheidsdienst IB-Salut (Servei de Salut de les Illes Balears).

Deze indeling is geen lijst met aanbevelingen waaruit je de goedkoopste kiest. Artikel 3 van Real Decreto 576/2013 staat het convenio especial alleen toe aan wie geen andere toegang heeft tot de publieke gezondheidszorg — uitdrukkelijk ook niet via de Europese coördinatieregels. Wie via het S1-formulier verzekerd is, heeft die toegang en is daarom uitgesloten van het convenio. Het verschil is belangrijker dan het klinkt: een gepensioneerde met S1 ziet niet af van het convenio, maar kan het niet afsluiten. Wie online leest dat hij „müsse kein convenio especial abschließen", leest een misleidende versimpeling.

Stap twee: wat de toegewezen route kost

Pas als de route vaststaat, gaat de rekentool rekenen. De uitkomst hangt af van de route:

• Werkenden. Voor de behandeling zelf betaal je niets. De maandelijkse sociale premie (cuota) van een autónomo is geen prijs voor de zorgverzekering, maar een totale bijdrage die ook het pensioen, arbeidsongeschiktheid en andere uitkeringen financiert. Wie deze als zorgverzekeringspremie in een vergelijking opneemt, vergelijkt 2 verschillende zaken.
• Gepensioneerden met S1. In Spanje ontvang je geen rekening. De post die bijna iedereen over het hoofd ziet, staat op de Duitse pensioenspecificatie: de bijdrage aan de Krankenversicherung der Rentner en de volledige premie voor de Pflegeversicherung worden nog steeds ingehouden. De rekentool berekent beide afzonderlijk — het voor de helft gedragen algemene aandeel, de voor de helft gedragen kassa-afhankelijke aanvullende bijdrage en de volledig zelf te betalen Pflegeversicherung, begrensd door de Beitragsbemessungsgrenze. Omdat het tarief van de aanvullende bijdrage per zorgverzekeraar verschilt, is dit een invoerveld en geen vooraf ingevulde waarde; zonder dit tarief blijft het totaal onbekend in plaats van te laag.
• Convenio especial. De maandbijdrage is landelijk vastgesteld en kent precies 2 tarieven: onder en vanaf 65 jaar. De rekentool toont beide, zodat de sprong zichtbaar is, maar rekent die niet door naar de toekomst. Wat je daarnaast zelf betaalt — vooral medicijnen voor gebruik buiten het ziekenhuis — staat er als aparte regel naast en wordt nooit bij de bijdrage opgeteld.
• Particuliere polis. Premies zijn marktprijzen en staan in geen enkele officiële bron. Daarom vul je je eigen premie in; de rekentool rekent daarmee verder als een vast bedrag en doet geen prijsvoorspelling.

Situaties buiten dit kader zijn niet opgenomen — zoals een vrijwillig in plaats van verplicht lidmaatschap van de Duitse Krankenversicherung der Rentner of andere bijdrageplichtige inkomsten naast het pensioen. Geldt dit voor jou, dan geeft de rekentool bewust „niet bepaald" weer in plaats van een te laag bedrag.

Bijzondere gevallen en veelvoorkomende misverstanden

• De Europese zorgpas als bewijs van woonplaats. De EHIC (Spaans: TSE) dekt tijdelijke verblijven. Als bewijs dat je in Spanje woont, is deze uitdrukkelijk niet geschikt.
• Het convenio especial te vroeg inplannen. Hiervoor moet je 12 maanden onafgebroken daadwerkelijk in Spanje hebben verbleven, aangetoond met inschrijving bij het gemeentehuis (empadronamiento) of een Residentenzertifikat, en moet je op het moment van de aanvraag nog steeds ingeschreven staan. In de eerste 12 maanden na je verhuizing staat deze route voor niemand open.
• De wachttijd verwarren met de ingangsdatum van de verzekering. Ook als je aan de 12 maanden voldoet, begint de dekking pas zodra het contract is geformaliseerd — niet met terugwerkende kracht en niet op de dag waarop je aan de voorwaarde voldeed.
• Het hiaat in de dekking van het convenio onderschatten. Behandeling, diagnostiek en ziekenhuiszorg zijn gedekt zonder eigen bijdrage. Medicijnen voor gebruik buiten het ziekenhuis, ortoprothetische zorg, dieetproducten voor gebruik buiten het ziekenhuis en niet-spoedeisend ziekenvervoer moet je daarentegen volledig zelf betalen. Wie permanent medicijnen nodig heeft, krijgt daardoor een 2e, aparte kostenpost.
• Het S1 niet registreren. Sommige gepensioneerden sluiten een particuliere polis af omdat ze het formulier niet kennen — of ze vragen het aan, maar melden het nooit bij het INSS aan. Zonder deze registratie ontstaat in Spanje geen recht op zorg, ook al bestaat dat recht in beginsel wel.
• Ga er niet van uit dat je geen Duitse bijdragen meer hoeft te betalen. De verhuizing verandert niets aan je Duitse bijdrageplicht voor het wettelijke pensioen. De zorg in Spanje is kosteloos, maar je bent niet automatisch volledig verzekerd.
• Dien geen polis met eigen bijdragen in voor de NLV. Voor de verblijfsvergunning voor niet-werkenden is een polis zonder eigen bijdragen (sin copago) en zonder wachttijden (sin carencias) vereist, die in heel Spanje geldig is en repatriëring bij ziekte of overlijden omvat. Bij een polis met copago betaal je per doktersbezoek een klein vast bedrag, maar is je premie lager — voor de verblijfsvergunning wordt zo'n polis doorgaans afgewezen, net als een gewone reisverzekering.
• Let op de maximale instapleeftijd. Veel verzekeraars accepteren nieuwe klanten alleen tot een bepaalde leeftijd. Wie het afsluiten uitstelt, kan dat op een gegeven moment niet meer inhalen.
• Behandel gezinsleden niet allemaal hetzelfde. In het openbare stelsel via werk zijn echtgenoten zonder eigen inkomen en kinderen zonder extra bijdrage meeverzekerd (als beneficiarios). Bij het convenio especial en particuliere polissen moet elke persoon afzonderlijk een aanvraag indienen. Ook voor elk meeverhuizend gezinslid moet een eigen S1 worden afgegeven.
• Verwar de 2 regelingen die convenio especial heten niet met elkaar. De hier beschreven regeling betreft de gezondheidszorg. De gelijknamige, maar totaal andere convenio especial van de Seguridad Social dient om opbouwjaren voor het pensioen aan te vullen.

Termijnen, formulieren en instanties

De gemeenschappelijke voorwaarde voor vrijwel alle mogelijkheden is het empadronamiento: de inschrijving bij het gemeentehuis van je woonplaats, of dat nu Palma, Calvià, Andratx of Sóller is. Zonder deze inschrijving krijg je geen zorgpas en kun je ook geen convenio especial afsluiten. Sommige gemeenten op Mallorca zijn digitaal gekoppeld aan IB-Salut, waardoor een papieren certificaat niet nodig is; ingeschreven moet je in elk geval zijn. Daarvoor heb je eerst een adres nodig waar je woont. Waar je op moet letten bij tijdelijke huur en het huurcontract voor langetermijnhuur, lees je in een aparte gids. Het actuele marktbericht laat zien hoe de prijzen zich ontwikkelen in de verschillende gemeenten op het eiland (in het Duits). Hoe de verhuizing in zijn geheel verloopt — inschrijving, Residencia, belastingen —, staat beschreven in het uitgebreide overzicht over emigreren naar Mallorca.

De zorgpas (tarjeta sanitaria individual, TSI)

Je recht op zorg ontstaat met de betreffende status, maar pas met de kaart kun je naar de dokter. Op de Balearen is deze gratis, kun je ermee recepten bij elke Spaanse apotheek gebruiken en krijg je toegang tot het landelijke medische dossier.

1. Zorg dat je de juiste status hebt: alta bij de Seguridad Social, een verklaring van het INSS na registratie van de S1 of een afgesloten convenio especial.
2. Regel je empadronamiento in de gemeente waar je woont.
3. Vraag de TSI aan bij IB-Salut, in het toegewezen gezondheidscentrum (centro de salud) of via de elektronische toegang daarvan. Je hebt een identiteitsbewijs en je vreemdelingenidentificatienummer (NIE), het inschrijvingsbewijs en een pasfoto nodig. Hoe je de NIE op Mallorca aanvraagt en welke documenten de instantie daarvoor wil zien, is een afzonderlijke stap die je vóór al het andere moet zetten.
4. Laat een centro de salud toewijzen en kies je huisarts (médico de cabecera).

De S1-route voor gepensioneerden

1. Vraag de S1 aan in het land van herkomst — in Duitsland bij de bevoegde zorgverzekeraar, in het Verenigd Koninkrijk via de Overseas-Healthcare-Service van de NHS. Voor elk meeverhuizend gezinslid is een apart formulier nodig.
2. Registreer je S1 bij het INSS, bij een van de burgerkantoren (CAISS) op Mallorca of elektronisch met een digitaal certificaat of Cl@ve.
3. Wacht op de erkenning door het INSS; daarmee word je aangemerkt als iemand die recht heeft op zorg op kosten van de staat die het document heeft afgegeven.
4. Vraag met deze verklaring de TSI aan. Tussen de verhuizing en de registratie kan de toegang haperen. Regel dit daarom vroeg en zet het niet onderaan je verhuischecklist.

Het convenio especial bij IB-Salut

Je sluit dit af bij de regionale gezondheidsdienst, op Mallorca dus bij IB-Salut, elektronisch met een digitaal certificaat, elektronische identiteitskaart of Cl@ve, of ter plaatse. Je moet aantonen dat je er onafgebroken verbleef en momenteel staat ingeschreven; ieder gezinslid dient een eigen aanvraag in. De bijdrage wordt maandelijks geheven en de dekking gaat in bij ondertekening.

Wat de verblijfsvergunning voor niet-beroepsactieven vereist

Formeel staat de consulaire tekst zowel openbare als particuliere dekking toe. In de praktijk heb je een particuliere polis nodig, omdat aanvragers in Spanje niet mogen werken en daarom doorgaans geen recht op openbare zorg kunnen aantonen. De vreemdelingendienst (extranjería) let op 6 kenmerken waarop de meeste aanvragen stranden:

1. Een contract met een verzekeraar die in Spanje bevoegd is om verzekeringen aan te bieden.
2. Zonder eigen bijdrage (sin copago) en zonder wachttijden (sin carencias).
3. Dekking die gelijkwaardig is aan de openbare zorg: huisarts, alle specialismen, diagnostiek, ziekenhuiszorg en spoedeisende hulp 24 uur per dag.
4. Repatriëring bij ziekte of overlijden.
5. Geldig op het volledige Spaanse grondgebied, gedurende de volledige looptijd van de aangevraagde vergunning.
6. Een officieel verzekeringscertificaat (certificado) voor het consulaat of extranjería.

Checklist

• Je eigen status is duidelijk: werknemer, autónomo, gepensioneerde met S1 of niet-beroepsactief.
• NIE aangevraagd.
• Empadronamiento bij het gemeentehuis geregeld.
• Bij werkzaamheden: alta bij de Seguridad Social of in het RETA.
• Bij een wettelijk pensioen: S1 aangevraagd en geregistreerd bij het INSS.
• Bij de niet-werkende verblijfsstatus: polis sin copago, sin carencias, met repatriëring en certificado.
• Bij een gepland convenio especial: 12 maanden voorafgaand verblijf aantoonbaar, inschrijving actueel.
• Gezinsleden in kaart gebracht: meeverzekerd of met een eigen aanvraag.
• TSI aangevraagd bij IB-Salut en centro de salud toegewezen gekregen.
• Kosten voor medicijnen en eigen bijdragen realistisch ingecalculeerd.

Wettelijke basis en stand van zaken

Toegang via werkzaamheden is gebaseerd op artikel 3 van Ley 16/2003, in de versie van Real Decreto-ley 7/2018, waarmee de zorg universeel werd gemaakt. Voor gepensioneerden uit de EU en de EER bepalen de artikelen 24 en 25 van Verordening (EG) nr. 883/2004 dat het land dat het pensioen uitkeert de zorgkosten in het woonland draagt — dit vormt de basis voor het S1.

Het convenio especial de prestación de asistencia sanitaria is vastgelegd in Real Decreto 576/2013, dat sinds 1 september 2013 van kracht is. Artikel 3 noemt de voorwaarden: geen andere toegang tot openbare gezondheidszorg, 1 jaar onafgebroken feitelijk verblijf direct voorafgaand aan de aanvraag en inschrijving op het moment van aanvraag. Artikel 4.4 koppelt het begin van de dekking aan de formalisering. Artikel 6.1 bepaalt de 2 premietarieven: € 60 per maand onder 65 jaar en € 157 per maand vanaf 65 jaar. Dat de zorg via het convenio alleen het gezamenlijke basispakket omvat en poliklinische medicijnen, orthopedische hulpmiddelen, dieetproducten en niet-dringend ziekenvervoer uitsluit, volgt uit artikel 2.2 van het Real Decreto in samenhang met de artikelen 8 bis en 8 ter van Ley 16/2003 — een conclusie op basis van 2 bepalingen, geen letterlijk citaat.

Daarbij gelden 2 beperkingen. Artikel 6.2 voorziet in een aanpassing van de bedragen via een ministeriële regeling; uit de officiële analyse van de regelgeving blijkt dat er op het moment van deze pagina geen dergelijke regeling is, waardoor de bedragen sinds 2013 ongewijzigd zijn. En artikel 6.1, zin 3, staat de Autonome Gemeenschappen een hogere premie toe als zij aanvullende zorg in het contract opnemen. De rekenhulp gaat uit van het landelijke bedrag; een Balearische afwijking is publiekelijk niet bevestigd, maar ook niet uitgesloten.

De Duitse premiekant is gebaseerd op de paragrafen 241, 242 en 249a van het Fünften Sozialgesetzbuch — het algemene premiepercentage, de aanvullende premie per zorgverzekeraar en de verdeling bij ontvangst van een Duits pensioen — en op de paragrafen 55 en 59 van het Elften Buch voor de Pflegeversicherung, waarvan de premie volledig door de gepensioneerde wordt betaald. Het geldende premiepercentage voor de Pflegeversicherung staat niet in de wettekst zelf, maar in de verordening bij lid 1, zin 2; het in de wet genoemde percentage is sinds januari 2025 achterhaald. Voor pensioenen uit het buitenland geldt een andere verdelingsregeling, die deze rekenhulp niet weergeeft.

Je kunt dit allemaal nalezen bij de bevoegde instanties zelf:

• Wat het Spaanse ministerie van Volksgezondheid publiceert over de voorwaarden en bijdrage van het convenio especial
• IB-Salut legt uit hoe je het convenio especial op de Balearen aanvraagt
• Waar je je zorgpas op de Balearen aanvraagt, verlengt of laat vervangen
• Hoe je je S1-formulier registreert bij de Spaanse socialezekerheidsinstantie

Stand van de wetgeving en de gebruikte waarden: 7 september 2026. Deze pagina dient ter informatie en vervangt geen persoonlijk juridisch, fiscaal of verzekeringsadvies; vereisten van instanties en consulaten en tarieven kunnen veranderen en per geval afwijken.

Gerelateerde rekenhulpen

De zorgverzekering is slechts een van de doorlopende kosten bij een verhuizing naar Mallorca. Vooral de rekenhulpen rond het Duitse pensioen in het buitenland zijn relevant: zij bekijken dezelfde premiekant vanuit een ander perspectief. Ook de rekenhulpen voor de Spaanse inkomstenbelasting voor residenten horen hierbij, want bij een verandering van woonplaats verschuift ook het heffingsrecht. Sta je nog voor de verhuizing, dan vind je de woonkosten in de rekenhulpen voor kopen en langetermijnhuur.