Museu d'arts decoratives bij Son Ferrandell

Het Museu d'arts decoratives bij Son Ferrandell richt de aandacht op een Mallorca dat in veel reisgidsen nauwelijks voorkomt: het eiland vóór de ingrijpende veranderingen door het toerisme. Niet individuele beroemde meesterwerken staan centraal, maar voorwerpen die ooit deel uitmaakten van het dagelijks leven.

Meer dan drieduizend tentoongestelde stukken staan verspreid over de kamers van de traditionele Possessió Son Pax. Mallorcaanse keramiek staat naast schilderijen, historische kleding naast sieraden, op het eiland vervaardigde muziekinstrumenten naast klassiek speelgoed. Juist die nabijheid van heel verschillende voorwerpen maakt het zo boeiend: uit een kledingstuk, een beschilderd vat en kinderspeelgoed ontstaat langzaam het beeld van een vervlogen samenleving.

Het museum is vooral de moeite waard voor bezoekers die Mallorca willen leren kennen buiten de stranden en bekende monumenten om. Ook liefhebbers van historische wooncultuur, regionale ambachten en de geschiedenis van alledaags design vinden hier ongewoon veel beeldmateriaal. De Possessió is daarbij meer dan alleen een omhulsel voor vitrines: het historische landhuis helpt je de collectie te zien als onderdeel van een vroegere leefomgeving.

Geschiedenis en betekenis

De kern van het Museu d'arts decoratives is niet het tentoonstellen van losse kostbaarheden, maar het in herinnering brengen van de cultuur van het Mallorca van vóór het toerisme. De collectie bewaart voorwerpen uit heel verschillende levensgebieden en brengt ze samen op een plek waar je je hun oorspronkelijke context nog kunt voorstellen: in een traditionele Mallorcaanse ‘possessió’. Son Pax en de tentoongestelde stukken vertellen daarom samen een verhaal.

In het Museu d'arts decoratives wordt deze historische omgeving gebruikt om te laten zien hoe mensen op het eiland in vroegere eeuwen leefden. De ruimtes geven de voorwerpen een schaal: kleding komt niet over als een abstracte modegeschiedenis, keramiek niet alleen als decoratie en een instrument niet alleen als een kunstzinnig vervaardigd object.

Wat daarbij opvalt, is de grote thematische verscheidenheid. De collectie brengt werken van Mallorcaanse schilders samen met lokale ambachtelijke producten en persoonlijke spullen van verschillende sociale groepen. Daardoor ontstaat er geen geïdealiseerd beeld van één enkele welgestelde familie. Integendeel, je ziet juist verschillen in materiaal, uitvoering en gebruik: sieraden en kleding vertellen over sociale achtergrond, vaten over het huishouden, lokaal vervaardigde muziekinstrumenten, speelgoed over de kindertijd en traditionele vormen van vermaak.

Het museum bewaart zo een cultuurgeschiedenis die makkelijk verloren gaat tussen de grote verhalen over het eiland, en richt de aandacht bewust op de tijd daarvoor. Als je de tentoonstelling goed bekijkt, kom je niet een zogenaamd tijdloos ‘oud Mallorca’ tegen, maar een samenleving met verschillende levensomstandigheden, eigen manieren van leven en regionale uitingsvormen.

Wat er te zien is

De Possessió Son Pax

Achttien thematisch ingedeelde ruimtes vormen het kader van de rondleiding. De traditionele Possessió wordt daarbij zelf het belangrijkste herkenningspunt: de collectie moet samen met het gebouw laten zien hoe men eeuwen geleden op Mallorca leefde. In plaats van alle voorwerpen in een neutrale tentoonstellingszaal te plaatsen, blijven wonen, inrichting en alledaagse spullen in gedachten met elkaar verbonden.

Deze aanpak vraagt om een andere kijk dan alleen maar een aaneenschakeling van vitrines. Het loont de moeite om niet alleen te kijken naar de leeftijd of de versiering van een stuk, maar ook naar de mogelijke rol ervan in huis: welke voorwerpen waren voor dagelijks gebruik, welke voor de representatie? Wat werd er op Mallorca gemaakt, wat zegt iets over de maatschappelijke status? Door zulke vergelijkingen krijgt de rondleiding extra diepgang.

Keramiek uit La Roqueta

Tot de opvallendste stukken behoort Mallorcaans aardewerk uit de voormalige fabriek La Roqueta. De vormen, oppervlakken en versieringen laten zien dat decoratieve kunst niet pas begint op het moment dat een voorwerp zijn praktische functie verliest. Juist een vat dat zowel nuttig als zorgvuldig vormgegeven is, laat de kern van het museumconcept heel duidelijk zien.

Je moet deze keramiek niet zomaar even snel bekijken, want samen met het historische huis krijg je een veel sterker beeld van de oorspronkelijke omgeving dan in een volledig moderne galerie.

Mallorquijnse schilderkunst

Schilderijen van belangrijke Mallorcaanse schilders vormen een ander belangrijk onderdeel. De schilderijen zijn niet alleen wandversiering tussen meubels en gebruiksvoorwerpen, maar maken deel uit van een collectie die verschillende uitingsvormen van de Mallorcaanse cultuur samenbrengt. Interessant is daarbij de afwisseling in schaal: na kleine sieraden of keramische details opent een schilderij een heel ander beeldniveau. Sieraden, keramiek en schilderijen behoren tot de verschillende onderdelen van de collectie.

Sieraden en historische kleding

De oude Mallorcaanse sieraden gaan terug tot de zeventiende eeuw. Samen met originele kleding van verschillende sociale klassen behoren ze tot de meest veelzeggende stukken van de collectie. Hier zie je direct hoe de ontwerpen bij de mens tot uiting kwamen: in stoffen, snitten, vakmanschap en de manier waarop de sieraden werden gedragen.

Vooral de vergelijking tussen de verschillende sociale groepen levert veel op. Kleding was bescherming en een alledaags gebruiksvoorwerp, maar tegelijkertijd ook een duidelijk teken van afkomst, mogelijkheden en status. Sieraden voegen daar nog een extra accent aan toe. In plaats van ze alleen op glans of verfijning te beoordelen, is het de moeite waard om te kijken naar de combinatie met de tentoongestelde kledingstukken en je af te vragen welk effect die twee samen hadden.

Instrumenten en speelgoed

Muziekinstrumenten die op Mallorca zijn gemaakt, maken ook deel uit van de collectie, terwijl klassiek speelgoed het perspectief van de kinderen in de tentoonstelling brengt. Deze voorwerpen lijken vaak heel toegankelijk, maar zijn vanuit cultuurhistorisch oogpunt net zo veelzeggend als sieraden of keramiek. Vooral gezinnen vinden hier een goed uitgangspunt voor gesprekken over de verschillen tussen het dagelijks leven toen en nu.

Het bezoek

De stukken zijn thematisch verdeeld over achttien zalen. Het is daarom zinvol om niet naar één enkele tijdlijn te zoeken. De tentoonstelling komt juist tot leven via verbanden: keramiek en huishoudelijk gebruik, kleding en sociale status, sieraden en zelfpresentatie, instrumenten en gemeenschapscultuur, speelgoed en kindertijd.

Voor een snelle tussenstop is de collectie maar beperkt geschikt, want meer dan drieduizend stukken kun je niet echt stuk voor stuk goed bekijken. Een goed bezoek richt zich eerst op de grote thema’s en kiest daarna een paar voorwerpen uit voor een nadere vergelijking. Vooral groepen van vergelijkbare voorwerpen zijn de moeite waard, omdat je daar de verschillen in materiaal, versiering of uitvoering goed kunt zien.

Je kunt hieruit geen vaste bezoekduur afleiden. Als je vooral een overzicht wilt krijgen, kun je wat sneller door de thematische zalen lopen. Bezoekers die geïnteresseerd zijn in keramiek, textiel, regionale schilderkunst of historische dagelijkse cultuur zullen duidelijk langer bij bepaalde collectiestukken blijven hangen. Het gaat niet zozeer om volledigheid als wel om rustig kijken, want de boodschap van de collectie komt vaak tot uiting in de wisselwerking tussen verschillende objecten en de ruimte waarin ze worden tentoongesteld.

Met kinderen zijn klassiek speelgoed en muziekinstrumenten een goede manier om te beginnen. Van daaruit kun je kleding, vaten en sieraden uitleggen als voorwerpen uit het dagelijks leven van vroeger. De charme van het museum zit hem in de originele voorwerpen, de historische omgeving en het samen ontdekken van details.

Omdat noch de huidige openingstijden, noch de toegangsprijzen betrouwbaar zijn vastgelegd, moet je beide gegevens vlak voor je bezoek even checken op de officiële website van het museum. Dat geldt ook voor eventuele wijzigingen in de toegangsregels. Een bevestigde bezoekmogelijkheid is hier belangrijker dan het kiezen van een zogenaamd bijzonder rustig tijdstip.