Het weer op Mallorca in de herfst

De herfst zet het Mallorcaanse jaar als het ware op zijn kop: terwijl in de lente de lucht sneller opwarmt dan de zee, koelt de lucht in de herfst af terwijl het water nog de warmte van de zomer vasthoudt. Als je deze overgangsperiode tussen september en november kiest voor een reis, vind je zacht licht en aangename temperaturen om te wandelen en te fietsen – maar je moet er wel rekening mee houden dat er in deze maanden de meeste regen van het jaar valt. Deze tekst laat zien hoe lucht, water en neerslag zich gedurende de drie herfstmaanden verplaatsen, wat dat betekent voor bepaalde activiteiten en welke regio’s van het eiland nu extra de moeite waard zijn.

De herfst op Mallorca: het weer in een notendop

De herfst op Mallorca begint daar waar de zomer ophoudt zich te herhalen. In september is de luchttemperatuur overdag nog steeds 27,0 °C, en de zee is tijdens de zomermaanden zo opgewarmd dat ze met 24,7 °C nauwelijks koeler is dan in augustus. Deze vertraging is geen toeval, maar een kwestie van natuurkunde: Water houdt warmte veel langer vast dan lucht, en zo houdt de Middellandse Zee in de herfst vast wat hij in juli en augustus heeft opgeslagen. Voor zwemmers betekent dit dat september vaak de meest aangename maand van het hele jaar is om te zwemmen, omdat de extreme hitte van de lucht voorbij is, maar het water nog op zomerniveau blijft.

Nu oktober begint, verandert het beeld langzaam. De luchttemperatuur daalt merkbaar, terwijl de zee maar aarzelend volgt. Tegen november is het verschil nog groter geworden: de hoogste dagtemperatuur ligt dan op 19,1 °C. Het water koelt weliswaar ook af, maar blijft met 18,7 °C nog steeds op een niveau dat veel andere bestemmingen in de winter nooit halen. Dit tijdsverschil tussen lucht en water is eigenlijk het omgekeerde van de lente, wanneer het juist andersom is: dan loopt de lucht voor op de nog koele zee.

Naast deze verschuiving in de warmte verandert ook de tweede belangrijke factor van de herfst: de regen. Wat in de zomer nauwelijks een rol speelt, wordt tussen september en november de bepalende factor voor het weer. Al in september valt er met 51 mm op 4 regendagen merkbaar meer regen dan in de maanden ervoor, maar dat is nog maar het begin. Naarmate de herfst zijn hoogtepunt bereikt, stijgen de neerslaghoeveelheden verder, en november behoort met 51 mm op 6 regendagen tot de natste maanden van het hele jaar. Deze toename is niet gelijkmatig over de weken verdeeld, maar komt vaak in vlagen voor: zonnige, droge periodes worden gevolgd door af en toe een dag met hevige, soms onweersachtige regenbuien, die verantwoordelijk kunnen zijn voor een groot deel van de neerslag van de maand. Als je je herfstplannen maakt, moet je daarom niet zozeer denken aan gelijkmatige, aanhoudende regen, maar meer aan een afwisseling van overwegend mooi weer met hier en daar vaak korte, maar intense regenbuien.

Ook de zonneschijnduur en de luchtvochtigheid veranderen in de loop van het seizoen, zij het minder drastisch dan de temperatuur en de neerslag. De dagen worden merkbaar korter, wat direct invloed heeft op het aantal zonuren, en de luchtvochtigheid stijgt naarmate er meer regenperiodes zijn. Over het geheel genomen blijft de herfst, vooral in de eerste helft, echter een seizoen met duidelijk meer zonnige dan regenachtige dagen – alleen verschuift die trend maand na maand steeds meer richting de natte winter.

Maand na maand door de herfst

September voelt op Mallorca vaak nog aan als een verlenging van de zomer. Overdag wordt het 27,0 °C, ’s nachts koelt het af tot 16,6 °C, en de zee blijft met 24,7 °C op een temperatuur die uitnodigt tot lekker zwemmen. De zon schijnt gemiddeld 7,9 uur; op 4 regendagen valt met 51 mm al meer regen dan in het hoogseizoen, maar de sfeer van de maand blijft zomers. Als je het aantal regendagen vergelijkt met de lange zonnige periodes daartussen, zie je dat september vooral één ding is: een zachte overgang, geen breuk.

Oktober is het echte keerpunt van het seizoen. De maximumtemperaturen dalen naar 23,2 °C, de nachten koelen af tot 13,4 °C en ook het water geeft met 22,0 °C merkbaar wat van zijn zomerse warmte af. Tegelijkertijd neemt de regen flink toe: met 67 mm op 7 regendagen is oktober een van de maanden met de meeste neerslag van het jaar. De zonneschijnduur ligt op 6,4 uur, wat laat zien dat er ondanks de toenemende regenperiodes nog steeds veel zonnige uren per dag zijn. Oktober is daarmee de maand waarin de vroege en late herfst het duidelijkst in elkaar overlopen: warme, bijna zomerse dagen wisselen af met de eerste koelere, regenachtige periodes.

In november zie je de herfst ten slotte op zijn meest uitgesproken manier. Overdag wordt het nog 19,1 °C, maar ’s nachts koelt het al af tot 9,1 °C – een verschil waardoor je ’s avonds beter een jas aan kunt trekken. De zee is met 18,7 °C weliswaar flink afgekoeld, maar blijft volgens veel Noord-Europese maatstaven nog steeds mild. De regen bereikt zijn hoogtepunt van het jaar: op 6 regendagen valt er 51 mm, meer dan in welke andere maand dan ook. De zonneschijnduur daalt naar 5,4 uur, merkbaar minder dan in september, wat ook te maken heeft met de kortere dagen. Wie voor november kiest, krijgt een maand die minder draait om constant mooi weer dan om af en toe een heldere, vaak verrassend milde dag tussen de regenbuien door.

Wat de herfst op Mallorca allemaal mogelijk maakt

Zwemmen blijft in het vroege najaar een van de meest voor de hand liggende opties. Zolang de zee nog die zomerse warmte vasthoudt, kun je in september en ook het grootste deel van oktober prima zwemmen, zonder dat je op verwarmde zwembaden hoeft te vertrouwen. Pas in november, als het water merkbaar koeler wordt en er tegelijkertijd meer regendagen zijn, verschuift de sfeer aan de kust meer naar wandelen dan naar urenlang in het water liggen.

Wandelen wordt in de herfst juist aantrekkelijker, in plaats van minder leuk. De zomerse hitte, die in juli en augustus lange tochten in de Tramuntana bemoeilijkt, is voorbij, en de temperaturen liggen op een niveau waarbij zelfs urenlange beklimmingen aangenaam zijn. Vooral oktober en begin november worden daarom door velen gezien als de beste wandelperiode van het jaar, mits je weerbestendige kleding meeneemt voor de af en toe voorkomende buien en je tochten niet juist op dagen met hevige regen plant.

Fietsen profiteert om soortgelijke redenen van het seizoen. De zomertemperaturen, die voor racefietsers vaak te heet zijn, maken plaats voor een klimaat waarin je lange tochten kunt maken zonder last te hebben van de hitte, terwijl het verkeer op de wegen op het eiland merkbaar afneemt in vergelijking met het hoogseizoen. Als je flexibel plant en de regenachtige dagen gewoon reserveert voor andere activiteiten, vind je in de herfst ideale omstandigheden om te trainen.

Culturele bezienswaardigheden zoals musea, kerken, kloosters en weekmarkten kun je in de herfst prima combineren met het wisselvallige weer: op regenachtige dagen zijn ze een goed alternatief voor het strand of een wandelroute, zonder dat je een uitstapje hoeft te laten schieten. Vooral in Palma zijn de activiteiten in het centrum in de herfst minder druk dan in de zomer, wat een bezoek over het algemeen aangenamer maakt.

Op culinair gebied valt de herfst samen met de oogsttijd: druiven worden geplukt en verwerkt tot jonge wijn, in de bossen van de Tramuntana en in het achterland vinden paddenstoelen hun weg naar de keukens, en de menukaarten van veel restaurants schakelen over van lichte zomergerechten naar hartigere, seizoensgebonden gerechten. Deze combinatie van zacht weer en het oogstseizoen maakt de herfst tot een van de interessantste periodes voor iedereen die Mallorca niet alleen via het strand, maar ook via de keuken en het landschap wil leren kennen.

Waar je in de herfst het beste terecht kunt

Hoe anders de herfst op Mallorca aanvoelt, hangt sterk af van welk deel van het eiland je kiest. Voor afzonderlijke plaatsen hebben we geen eigen meetreeksen, maar de grote verschillen tussen de landschapsgebieden kun je ook zonder plaatsgegevens goed beschrijven.

De Tramuntana laat de herfst het meest intens zien. De bergen vangen vocht op, waardoor de regio een van de regenachtigste van het eiland is, vooral als er in oktober en november fronten tegen de hellingen blijven hangen. Tegelijkertijd is dat precies de reden waarom het landschap hier zo indrukwekkend is: mistflarden in de valleien, helder zicht na een bui en een licht dat in de herfst vaak zachter lijkt dan in de felle zomer. De Tramuntana is daarom ideaal om te wandelen, zolang je rekening houdt met de kans op regen en je routes niet begint als er onweer wordt voorspeld.

Es Pla, het vlakke midden van het eiland, beleeft de herfst wat rustiger. Hier zie je vooral wijngaarden en akkers, en de oogsttijd maakt de regio vooral in de vroege herfst de moeite waard, als de druivenoogst in volle gang is en het landschap in warme kleuren te zien is. Qua weer is Es Pla minder extreem dan de bergen: de regen valt hier meestal regelmatiger en korter, zonder de opstoppingseffecten van de Tramuntana.

De zuid- en oostkust blijven in de herfst meestal de drogere en warmere delen van het eiland. Hier blijft het milde klimaat vaak het langst hangen, koelt de zee merkbaar langzamer af dan elders, en zijn regenbuien vaak korter en minder hevig dan in de bergen. Als je in de herfst vooral uit bent op stranddagen en stabiel zwemweer, ben je aan deze kuststroken meestal beter af dan in het binnenland of in de bergen, ook al zijn daar af en toe regenbuien niet uitgesloten.

Veelgestelde vragen