Ontslagvergoeding in Spanje: Indemnización bij ontslag correct berekenen

De ontslagvergoeding in Spanje – in het Spaans indemnización – is geen vast bedrag, maar hangt vooral af van de reden en wijze waarop je dienstverband eindigt. Wie als Duitstalige werknemer op Mallorca of elders in Spanje wordt ontslagen, krijgt plotseling te maken met begrippen als despido objetivo, despido improcedente of disciplinario – en elke categorie leidt tot een heel ander bedrag. In deze gids lees je hoe de wettelijke ontslagvergoeding volgens het Estatuto de los Trabajadores wordt berekend, welke dagvergoedingen voor welk type ontslag gelden, welke termijnen je absoluut in acht moet nemen en waarin de ontslagvergoeding verschilt van de Finiquito – inclusief rekenvoorbeeld om zelf na te rekenen.

Komt je ontslag eraan of heb je al een aanbod ontvangen dat je wilt laten controleren?

• Persoonlijke aanvraag indienen — wij brengen je in contact met gespecialiseerde aanspreekpunten
• Finiquito & ontslag: je rechten in detail

Wat is de ontslagvergoeding (Indemnización) – en wat niet?

In Spanje wordt Finiquito vaak verward met Indemnización. De Finiquito is het einddocument dat bij elke beëindiging van een contract moet worden opgesteld – ongeacht de reden. Hierin staan openstaande salarissen, evenredige delen van extra uitkeringen en resterende vakantiedagen vermeld. De Indemnización is daarentegen een wettelijk verplichte eenmalige betaling die alleen bij bepaalde vormen van beëindiging verschuldigd is en slechts in de Finiquito wordt opgenomen.

De wettelijke basis is het Estatuto de los Trabajadores (ET), dat bij Real Decreto Legislativo 2/2015 van 23 oktober werd vastgesteld. Artikel 49 ET noemt de mogelijke redenen voor beëindiging van een dienstverband, artikel 52 ET regelt met name het objectieve ontslag; andere bepalingen van het ET regelen de procedure en de hoogte van de ontslagvergoeding in detail.

Let op: In Spanje bestaat er geen uniforme ontslagvergoeding voor elke beëindiging van een contract. De hoogte hangt vrijwel volledig af van de reden voor het ontslag – en niet alleen van de duur van het dienstverband.

De 3 soorten ontslag en de hoogte van de ontslagvergoeding

In principe onderscheidt het Spaanse arbeidsrecht 3 manieren waarop een werkgever een arbeidsovereenkomst kan beëindigen – elk met een andere ontslagvergoeding.

Daarnaast kan de werknemer onder bepaalde voorwaarden zelf een beëindiging van de arbeidsovereenkomst met recht op ontslagvergoeding bewerkstelligen:

Let op: Veel werkgevers kiezen bewust voor een disciplinair ontslag in plaats van een objectief ontslag, om de ontslagvergoeding te omzeilen – ook als de aangevoerde tekortkoming daarvoor helemaal niet voldoende is. Controleer de ontslaggrond in de ontslagbrief (carta de despido) daarom altijd kritisch.

Overgangsregeling: arbeidsjaren vóór de hervorming van 2012

De Spaanse hervorming van de arbeidsmarkt heeft de vergoedingen voor onterecht ontslag in 2012 gewijzigd. Wie al vóór 13. Februar 2012 bij hetzelfde bedrijf werkte, behoudt voor die eerdere jaren recht op het oude, hogere tarief.

Dit betekent in de praktijk: bij werknemers die al lange tijd in dienst zijn en vóór 2012 zijn aangenomen, moet de ontslagvergoeding over 2 perioden worden berekend en vervolgens worden opgeteld – een detail dat in veel Finiquito-concepten over het hoofd wordt gezien.

De ontslagvergoeding stap voor stap berekenen

De basisformule voor de berekening van de ontslagvergoeding luidt:

Ontslagvergoeding = dagloon × aantal dagen (20/33/45) × dienstjaren

Voor het dagloon wordt doorgaans uitgegaan van het brutosalaris inclusief het evenredige deel van de extra uitkeringen (pagas extra), aangezien Spaanse salarissen doorgaans in 14 termijnen worden uitbetaald: 12 maandsalarissen plus 2 extra uitkeringen, meestal in juli en december.

1. Bepaal het bruto jaarsalaris inclusief extra uitkeringen (12 maandsalarissen + 2 pagas extra)
2. Deel door 365 dagen → dagloon
3. Vermenigvuldig het dagloon met het juiste aantal dagen (20, 33 of 45)
4. Vermenigvuldig het resultaat met het aantal volledige dienstjaren
5. Bij een dienstverband vóór en na 13.02.2012: bereken beide perioden afzonderlijk en tel ze bij elkaar op

Rekenvoorbeeld (ter illustratie, bij 2.000 € bruto per maand en 5 dienstjaren):

Let op: Dit is een rekenvoorbeeld ter illustratie van de formule en geen juridisch advies. Bijzondere regelingen in cao's kunnen van invloed zijn op de berekeningsgrondslag.

Zelf ontslag nemen en buitengewone beëindiging door de werknemer

Zeg je zelf regulier op (dimisión), dan heb je in principe geen recht op een ontslagvergoeding. Je hoeft alleen de opzegtermijn in acht te nemen, die doorgaans 15 dagen bedraagt, maar in sommige cao's kan oplopen tot 30 dagen. Houd je je niet aan deze termijn, dan kun je aansprakelijk worden gesteld voor schade of verlies je mogelijk een deel van je recht op uitbetaling van resterende vakantiedagen en openstaand loon.

Dat ligt anders als de werkgever ernstige contractbreuken pleegt, zoals achterstallig loon of een ingrijpende, ongerechtvaardigde wijziging van de arbeidsvoorwaarden. In dat geval kun je de overeenkomst buitengewoon laten beëindigen en aanspraak maken op een ontslagvergoeding van 20 tot 45 dagen salaris per dienstjaar. Hiervoor is doorgaans een gang naar de rechter nodig.

Weet je niet zeker of jouw situatie als "gewichtige reden" geldt, laat je dan vóór je ontslag juridisch adviseren. Een overhaaste stap kan je recht op een ontslagvergoeding kosten.

Opzegtermijnen in Spanje: wat geldt voor wie

Anders dan in Duitsland, Oostenrijk of Zwitserland kent het Spaanse arbeidsrecht geen algemene wettelijke opzegtermijn voor werkgevers bij werknemers met een contract voor onbepaalde tijd. Voor werknemers geldt wel een duidelijke regel.

Let op: De termijn van 20 dagen om een ontslag bij de arbeidsrechtbank aan te vechten, is een vervaltermijn (caducidad). Als je deze mist, kun je het ontslag doorgaans niet meer juridisch aanvechten – ook als het objectief ongegrond was.

Collectief ontslag (ERE): wanneer gelden bijzondere regels

Als een werkgever binnen 90 dagen een bepaald aantal arbeidsplaatsen schrapt om economische, technische, organisatorische of productiegerelateerde redenen, geldt in plaats van individueel objectief ontslag het Expediente de Regulación de Empleo (ERE) – een speciale procedure voor collectief ontslag met eigen verplichtingen voor overleg met en melding aan werknemersvertegenwoordigers en autoriteiten. De exacte drempelwaarden zijn afhankelijk van de omvang van het bedrijf en moeten per geval worden beoordeeld. Voor werkgevers die voor het eerst personeel aannemen in Spanje, is het daarom verstandig om al vóór de indienstneming naar de basisverplichtingen van het arbeidsrecht te kijken.

Finiquito vs. Indemnización: wat er verder wordt uitbetaald

Naast de ontslagvergoeding – als je daar al recht op hebt – bevat het Finiquito nog andere posten waarop je recht hebt, ongeacht de reden van ontslag.

Let op: Onderteken je het Finiquito met de toevoeging "en conformidad" (akkoord), dan erken je dat de afrekening volledig is en zie je feitelijk af van latere vorderingen. Twijfel je aan de berekening, onderteken dan met "no conforme" (niet akkoord) – zo behoud je het recht om de afrekening later te laten controleren en aanvullende bedragen te vorderen. Meer informatie vind je in de gids over Finiquito & ontslag.

Als je het ontslag wilt aanvechten: termijnen en werkwijze

Vermoed je dat je ontslag om disciplinaire of objectieve redenen in werkelijkheid ongegrond is – bijvoorbeeld omdat er geen sprake was van een voldoende ernstige plichtsverzuim of omdat de economische onderbouwing niet standhoudt –, dan kun je tegen het ontslag in beroep gaan.

1. Controleer de ontslagbrief (carta de despido) zorgvuldig: reden, datum en vermelde termijnen
2. Bereid binnen 20 werkdagen een procedure bij de arbeidsrechtbank voor — zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee
3. Start vooraf een buitengerechtelijke bemiddelingsprocedure bij de bevoegde bemiddelingsinstantie, als dit verplicht is
4. Bewaar alle loonstroken, de arbeidsovereenkomst en het Finiquito als bewijsmateriaal
5. Twijfel je of de berekening klopt? Raadpleeg dan een gespecialiseerde arbeidsrechtadvocaat in Spanje voordat je tekent

Let op: Als de rechter vaststelt dat een ontslag dat als disciplinair is aangemerkt in werkelijkheid ongegrond was, verandert de aanspraak achteraf in die op een despido improcedente — met een overeenkomstig hogere ontslagvergoeding.

De meest voorkomende fouten bij het berekenen van de ontslagvergoeding

• Finiquito en ontslagvergoeding verwarren: Niet elke eindafrekening bevat automatisch een Indemnización.
• Extra uitkeringen vergeten: Als de ontslagvergoeding alleen wordt berekend op basis van 12 in plaats van 14 maandsalarissen, valt deze te laag uit.
• Overgangsjaren vóór 2012 over het hoofd zien: Bij werknemers met een lang dienstverband wordt vaak de volledige periode standaard met 33 in plaats van naar rato met 45 dagen berekend.
• Blind tekenen: Met je handtekening "en conformidad" zonder controle doe je afstand van het recht om later aanvullende bedragen te vorderen.
• De beroepstermijn missen: Volgens Art. 59.3 van het Estatuto de los Trabajadores vervalt het recht om tegen een ontslag in beroep te gaan na 20 werkdagen (días hábiles) — de wettekst vermeldt dit uitdrukkelijk, dus zaterdagen, zondagen en feestdagen tellen niet mee. Het is een vervaltermijn (caducidad), geen verjaringstermijn: deze loopt definitief af en de volledige aanspraak vervalt. De termijn wordt alleen onderbroken door een verzoek om buitengerechtelijke bemiddeling bij de bevoegde bemiddelingsinstantie. Wie twijfelt, kan de termijn beter op de eerste dag door een advocaat laten berekenen dan op de vijftiende.
• Een disciplinair ontslag zonder bezwaar accepteren: Ook zonder recht op een ontslagvergoeding is het de moeite waard om te laten controleren of de ontslaggrond wel standhoudt.

Checklist: ontslagvergoeding goed controleren

1. Stel vast welk type ontslag in de brief staat (objectief, disciplinair, ongegrond)
2. Het aantal volledige dienstjaren berekenen en dit indien nodig opsplitsen op peildatum 13.02.2012
3. Het dagloon inclusief evenredige bijzondere uitkeringen bepalen
4. Het juiste aantal dagen (20/33/45) toepassen en de uitkomst vergelijken met de Finiquito-afrekening
5. Alle overige posten van de Finiquito (resterende vakantiedagen, openstaand salaris) afzonderlijk controleren
6. Bij onjuistheden ondertekenen met "no conforme" en de termijn van 20 werkdagen in de gaten houden

Wat gebeurt er daarna?

Nadat je de ontslagvergoeding en de Finiquito hebt ontvangen, moet je je zo snel mogelijk als werkzoekende inschrijven bij het bevoegde arbeidsbureau, zodat je aanspraak op een werkloosheidsuitkering (paro) niet in gevaar komt. Ook de fiscale behandeling van de ontslagvergoeding en de Finiquito kun je het beste bespreken met een gespecialiseerde belastingadviseur, vooral als je als emigrant nog Duitse inkomsten hebt of een terugkeer plant.

Meer over Paro aanvragen · Belastingadviseur voor expats vinden

Conclusie

De ontslagvergoeding in Spanje is geen vast bedrag, maar het resultaat van een nauwkeurige berekening op basis van de ontslaggrond, het aantal dagen en de duur van het dienstverband. Wie weet dat je bij objectief ontslag recht hebt op 20 dagen salaris per dienstjaar en bij onterecht ontslag op 33 (respectievelijk 45 voor jaren vóór 2012) dagen, kan de Finiquito zelf controleren – en voorkomt dat een overhaaste handtekening veel geld kost. Bij twijfel is het altijd verstandig om vóór je tekent een deskundige om een second opinion te vragen.

Officiële bronnen

• Estatuto de los Trabajadores (Real Decreto Legislativo 2/2015 van 23 oktober) — BOE: https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-11430