Watertemperatuur Mallorca februari

Als je in februari aan de Middellandse Zee denkt, denk je zelden aan zwemmen – en terecht: dit is de maand waarin het water rond Mallorca zijn laagste peil van het jaar bereikt, terwijl op het land de amandelbomen al lang in bloei staan en de zon al feller schijnt. Deze tegenstelling tussen lucht en zee maakt februari tot een van de meest leerzame maanden om de traagheid van de Middellandse Zee te begrijpen.

Watertemperatuur in februari

Het korte antwoord: Nee, in februari is zwemmen in de echte zin van het woord niet echt iets voor gevoelige zielen. De zee rond Mallorca is deze maand gemiddeld 13,7 °C – dat is het laagste punt van het jaar en ruim onder de drempel waarbij de meeste mensen het water als aangenaam ervaren. Wie in de zomer bij zomerse warmte in zee springt, kent het gevoel van water dat nauwelijks koeler aanvoelt dan de lucht; in februari is het juist andersom: zelfs op een zonnige, al lenteachtig milde dag blijft het water aanzienlijk koeler dan het weer op het land doet vermoeden. Voor de meesten voelt water in dit bereik koel tot koud aan – geschikt voor een korte, bewuste duik erin, maar niet om langdurig zonder bescherming te zwemmen.

Februari is dus, als je naar de watertemperatuur kijkt, de koudste maand van het jaar op Mallorca – nog kouder dan januari, ook al wordt de lucht rond die tijd al merkbaar krachtiger. Juist die verschuiving maakt februari zo bijzonder: Terwijl het op het land op de eerste warme dagen al 15,7 °C wordt en de zon gemiddeld 6,1 uur schijnt, heeft de zee nog weken nodig om op die opwarming te reageren. Het is alsof het water een heel seizoen achterloopt op de kalender.

Die tegenstelling komt vooral goed naar voren als je bedenkt dat februari ook het hoogtepunt van de amandelbloei is: Op de velden rond Sa Pobla, Santa Maria of in de uitlopers van de Tramuntana staan de bomen volop in wit-roze bloei, terwijl de zee een paar kilometer verderop nog in winterslaap verkeert. Wie in februari naar het eiland komt, beleeft dus twee seizoenen tegelijk: een bijna lenteachtige start op het land en een winter die zich in het water nog hardnekkig vasthoudt.

Waarom de zee achterblijft bij de lucht

De reden voor deze vertraging ligt in een simpel natuurkundig feit: water heeft een veel grotere warmtecapaciteit dan lucht. Om dezelfde hoeveelheid energie in water op te slaan of weer af te geven, is er veel meer energie nodig dan voor lucht het geval zou zijn. Terwijl de luchttemperatuur op Mallorca binnen een paar dagen compleet kan omslaan – een koudfront, een paar dagen zon, en alles is alweer anders – reageert de Middellandse Zee maar traag op veranderingen. Het slaat de warmte van de zomer maandenlang op en geeft die pas met grote vertraging weer af; omgekeerd duurt het in het voorjaar lang voordat de terugkerende zonnestraling überhaupt bij het water aankomt.

Die traagheid zie je goed terug in de jaarlijkse pieken van beide systemen. De lucht boven Mallorca bereikt zijn hoogste temperaturen al midden in de zomer: juli is een van de warmste maanden, met maximumtemperaturen rond de 29,7 °C. De zee daarentegen heeft meer tijd nodig om die warmte op te nemen – haar eigen maximum wordt pas in augustus bereikt, wanneer de temperatuur gemiddeld 26,2 °C bedraagt. Dit verschil van ongeveer een maand is geen uitzondering, maar de regel: het water loopt het hele jaar door achter op de zon, zowel in de zomer als in de winter.

Deze vertraging is echter niet het duidelijkst in de zomer, maar juist in het voorjaar. Juist in de maanden waarin de lucht het snelst warmer wordt, blijft de zee nog stevig in de winter verankerd. Terwijl de luchttemperatuur in april al oploopt tot 19,3 °C en het daardoor al echt lenteachtig aanvoelt, ligt de watertemperatuur op dat moment pas op 14,9 °C – nauwelijks hoger dan in de winter zelf. Het verschil tussen beide waarden is in deze weken het grootst van het hele jaar. Wie in april of mei op het land al van T-shirtweer geniet, treft in zee nog steeds winterse temperaturen aan – een contrast dat pas in de loop van de vroege zomer weer verdwijnt, wanneer beide systemen langzaam naar elkaar toe groeien.

Voor februari betekent dit: het is het moment waarop die traagheid nog niet eens is begonnen weg te ebben. Het water heeft het dieptepunt van zijn eigen jaarcyclus bereikt, terwijl de lucht al de eerste tekenen van de lente vertoont. Pas in de komende weken begint deze kloof langzaam te dichten, ook al wordt hij – zoals je ziet als je naar april en mei kijkt – eerst nog groter voordat hij weer dichtgaat.

Waar het water in februari het warmst is

Ook al is Mallorca een overzichtelijk eiland, toch verschilt de watertemperatuur per kustgedeelte behoorlijk – vooral in de winter, als elke graad telt. Ondiepe, beschutte baaien warmen overdag sneller op en koelen ’s nachts ook sneller weer af, maar houden bij meerdere zonnige dagen doorgaans meer warmte vast dan diep, open water. Dat geldt vooral voor het zuiden en oosten van het eiland: baaien zoals die rond Es Trenc, Colònia de Sant Jordi of de baai van Alcúdia zijn ondiep, ruim omgeven door land en krijgen veel zon – omstandigheden waarin het water iets sneller opwarmt dan bij diepere kustgedeelten.

Het noordwesten van het eiland is daarentegen heel anders: de kust voor de Serra de Tramuntana, bijvoorbeeld bij Sóller of Banyalbufar, loopt op veel plekken steil en diep af in zee. Hier moet er veel meer water worden opgewarmd of afgekoeld, en de kust ligt bovendien meer blootgesteld aan wind en stromingen vanaf open zee. Daardoor blijft het water hier in de winter meestal wat koeler dan in de ondiepe baaien in het zuiden en oosten.

Er is hierbij wel een belangrijk voorbehoud: voor afzonderlijke baaien en stranden zijn er geen eigen, betrouwbare meetreeksen beschikbaar – de verschillen tussen de kustgedeelten kunnen daarom alleen in grote lijnen worden beschreven, en niet worden onderbouwd met concrete waarden voor afzonderlijke locaties. De hier genoemde gebieden dienen als voorbeelden van een algemeen patroon: ondiep en beschut tegen de wind betekent meestal iets warmer, diep en open meestal iets koeler. Als je in februari überhaupt het water in wilt, vind je de relatief mildste omstandigheden daarom eerder in de beschutte baaien in het oosten en zuiden dan aan de blootgestelde noordwestkust.

De zee in februari versus de rest van het jaar

Als je kijkt naar hoe de watertemperatuur zich het hele jaar door ontwikkelt, is februari een uiterste: het is de koudste maand van het jaar, terwijl de zee in augustus met 26,2 °C haar warmste niveau bereikt. Tussen deze twee uitersten ligt het hele spectrum dat de Middellandse Zee rond Mallorca in de loop van het jaar doorloopt – van het winterse dieptepunt tot de zomerse zwemtemperatuur. Gemiddeld over het hele jaar genomen is de watertemperatuur 18,9 °C, een waarde die flink hoger ligt dan wat februari te bieden heeft.

Het is vooral interessant om eens te kijken naar die kalendermaand die qua temperatuur net zo koel aanvoelt als februari, maar aan de andere kant van de zomer ligt: december. Beide maanden liggen ongeveer even ver van de warmste maand van het jaar en hebben daarom een vergelijkbare luchttemperatuur – in februari is die 10,4 °C, in december 11,4 °C. Wat de watertemperatuur betreft, is het beeld echter heel anders: in december is de zee nog 16,0 °C, merkbaar warmer dan in februari met zijn 13,7 °C. De reden ligt precies in die traagheid die zo kenmerkend is voor de Middellandse Zee: in december put het water nog uit de warmte van de zomer, die het maandenlang heeft opgeslagen, terwijl in februari die reserves allang op zijn en het winterse dieptepunt is bereikt.

Deze asymmetrie laat duidelijk zien dat je de seizoenen van de zee niet één op één kunt vergelijken met die op het land. Terwijl december en februari op het land ongeveer even koel aanvoelen, is er in het water een duidelijk verschil tussen die twee maanden – een bewijs van hoe lang de Middellandse Zee erover doet om op de wisseling van de seizoenen te reageren, en hoe sterk die vertraging vooral in het winterhalfjaar merkbaar is.

Zwemmen, snorkelen, duiken: wat is nu de moeite waard?

Bij een watertemperatuur van 13,7 °C is een gewoon zwempak of een boardshort voor de meeste mensen geen prettige optie meer – je lichaam verliest in koud water veel sneller warmte dan in lucht met dezelfde temperatuur, en zonder bescherming wordt een langer verblijf in zee al snel onaangenaam of zelfs riskant. Wie toch wil zwemmen, kan in februari bijna niet zonder een wetsuit. Voor korte duikjes is een dunnere wetsuit genoeg, maar als je langer in het water wilt blijven of zelfs wilt sporten, zoals openwaterzwemmen, heb je baat bij een dikkere wetsuit met goede bescherming voor je romp.

Voor snorkelaars geldt ongeveer hetzelfde: zonder wetsuit wordt zelfs een korte blik onder het wateroppervlak al snel een ijskoude aangelegenheid. Met een goed passend wetsuit kun je dat echter prima opvangen, en de beloning is een verrassend goed zicht: in de winter is de algengroei in de Middellandse Zee aanzienlijk minder dan in de zomer, zit er minder zwevend stof in het water en remt het koele water ook de groei van plankton merkbaar af. Het gevolg is vaak een helderder zicht onder water dan in de warme zomermaanden, waarin algenbloei en drukke badactiviteiten het zicht juist vertroebelen.

Voor duikers is februari daarom, ondanks de lage temperatuur, een interessante maand: met een voldoende dik neopreenpak of een droogpak kun je de kou goed opvangen, terwijl je door het heldere zicht formaties en zeedieren vaak scherper ziet dan midden in de zomer. Wie warmte boven alles stelt, kan februari beter vermijden of in ieder geval zijn verwachtingen bijstellen; wie op zoek is naar goed zicht en rust onder water en zich technisch goed uitrust, vindt in februari zeker de moeite waard.

Veelgestelde vragen