Watertemperatuur op Mallorca: maand voor maand op een rijtje

Als je wilt weten wanneer de zee bij Mallorca echt uitnodigend is, moet je niet naar de luchttemperatuur kijken, maar naar de watertemperatuur zelf. Die volgt namelijk een eigen, veel trager ritme dan de luchttemperatuur en zorgt ervoor dat de beste tijd om te zwemmen anders ligt dan je zou verwachten als je naar de zon kijkt. Deze tekst laat het verloop van het jaar zien, rangschikt de maanden op basis van zwemgeschiktheid en legt uit waarom de zee zo hardnekkig achterblijft bij de lucht.

De watertemperatuur door de jaren heen

De zee rond Mallorca vertoont gedurende het jaar een veel rustiger verloop dan de lucht erboven. Gemiddeld ligt de watertemperatuur op 18,9 °C, maar dit cijfer verhult hoe groot het verschil tussen de uitersten eigenlijk is. De zee is niet op zijn koudst in het hartje van de winter, maar in februari, wanneer de temperatuur daalt tot 13,7 °C. Pas daarna begint een lange, geleidelijke opwarming: maart brengt met 13,9 °C nauwelijks verandering, in mei ligt de temperatuur al op 17,0 °C en in juli bereikt de zee 24,3 °C. Maar het hoogtepunt wordt niet in het hoogseizoen bereikt, maar pas in augustus met 26,2 °C — en blijft bijna op dit niveau tot in september met 24,7 °C. Pas daarna begint de daling, eerst aarzelend in oktober met 22,0 °C, merkbaarder in november met 18,7 °C en uiteindelijk in december met 16,0 °C.

De belangrijkste factor bij het plannen van je reis zit hem juist in dit tijdsverschil: terwijl de luchttemperatuur al in januari haar dieptepunt bereikt en in juli haar hoogtepunt, loopt de zeetemperatuur ongeveer twee maanden achter op beide uitersten. Het koudste water vind je in februari, het warmste in augustus. Als je je reisdatum alleen op basis van de luchttemperatuur kiest, mis je makkelijk het echte hoogtepunt van het zwemseizoen, dat pas begint als de zomerse hitte op het eiland al zijn hoogtepunt heeft gepasseerd. Deze traagheid is geen Mallorcaanse eigenaardigheid, maar een fysische eigenschap van de zee die het hele jaar door van invloed is en die in het volgende stukje nader wordt uitgelegd.

Vanaf wanneer kun je in zee zwemmen?

Voor de praktische vraag wanneer je daadwerkelijk het water in wilt, is het handig om de watertemperatuur in verschillende niveaus in te delen. In de wintermaanden en tot ver in het voorjaar schommelt de watertemperatuur binnen een bereik dat je het best als koel tot koud zou omschrijven — geschikt voor een korte, verfrissende duik, maar niet echt uitnodigend om lang in te blijven. Deze fase loopt van januari tot ver in april, met een dieptepunt in februari. Vanaf mei begint een overgangsperiode: het water wordt merkbaar milder, maar blijft voor velen nog verfrissend in plaats van aangenaam warm. Pas in juni, als de watertemperatuur rond de 21,0 °C ligt, gaan de meeste mensen zonder al te veel moeite het water in — deze maand markeert voor de meesten het echte begin van het zwemseizoen.

Van juli tot september ligt de watertemperatuur constant in een bereik dat je zonder meer als warm kunt omschrijven, met een hoogtepunt in augustus en een september dat maar een klein beetje koeler is. Opvallend is hoe lang dit aangename niveau aanhoudt: oktober zakt lang niet zo sterk af als je zou verwachten gezien de merkbaar koelere lucht. Met 22,0 °C ligt de watertemperatuur in oktober zelfs hoger dan die van juni met 21,0 °C — een effect dat veel reizigers verrast, die de herfst ten onrechte als de mindere zwemperiode beschouwen. Dus als je op zoek bent naar warm water, maar de zomerse hitte en de drukte van het hoogseizoen wilt vermijden, is oktober eigenlijk het slimmere alternatief voor juni. Pas in november koelt de zee merkbaar af en komt ze geleidelijk buiten het bereik dat de meeste mensen nog als aangenaam ervaren. Dit verlengde herfstzwemseizoen is een van de praktische voordelen die rechtstreeks voortvloeien uit de thermische traagheid van de zee.

Waarom het water achterblijft bij de lucht

De reden voor die vertraging zit ’m in een simpele fysische eigenschap: water houdt warmte veel beter vast dan lucht en geeft die ook veel langzamer weer af. Terwijl de luchttemperatuur boven een landmassa zich binnen een paar uur of dagen aanpast aan een nieuwe weerssituatie, heeft een grote watermassa zoals de Middellandse Zee maanden nodig om warmte op te nemen of af te geven. De zee reageert dus niet op het weer van vandaag, maar op de totale hoeveelheid zonnestraling van de afgelopen weken en maanden.

Deze traagheid kun je goed zien aan concrete maandparen. De luchttemperatuur in januari, met een gemiddelde van 10,3 °C, ligt in dezelfde orde van grootte als de watertemperatuur pas in maart, met 13,9 °C — de zee heeft dus ruim twee maanden nodig om de winterse afkoeling van de lucht in te halen. Omgekeerd zie je dezelfde vertraging in de zomer: de luchttemperatuur in juli bereikt gemiddeld 24,0 °C, terwijl het water deze temperatuur pas in september op dezelfde manier bereikt met 24,7 °C, nadat het eerder in augustus zijn eigen maximum al had overschreden. Zowel de opwarmings- als de afkoelingsfase van de zee loopt dus systematisch zo’n twee maanden achter op die van de lucht.

Deze vertraging verklaart meteen twee verschijnselen die typisch zijn voor Mallorca. Ten eerste de opvallend milde winters aan de kust, want de zee geeft de warmte die ze in de zomer heeft opgeslagen nog tot ver in de winter af aan de lucht en tempert zo de kou aan de kust. Ten tweede verklaart het waarom het zwemseizoen pas laat in het voorjaar begint, ook al bereikt de lucht al veel eerder zomerse temperaturen — het water loopt gewoon achter op de opwarming en heeft zijn eigen tijd nodig om bij te blijven.

Verschillen op het eiland

Ook al worden meetreeksen voor de zee meestal als gemiddelde over het hele eiland vastgelegd, is de watertemperatuur rond Mallorca lang niet overal hetzelfde. Vlakke, beschutte baaien warmen in principe sneller op dan open, diep water, omdat een kleinere hoeveelheid water met minder uitwisseling met de open zee sneller reageert op zonlicht. Dat geldt vooral voor de kustgebieden in het zuiden en oosten van het eiland, waar ondiepe, uitgestrekte baaien en zanderige, langzaam aflopende stranden de boventoon voeren. Hier krijg je vaak al eerder in het jaar het gevoel van warm zwemwater, en ook in de herfst blijft de warmte in deze beschutte wateren meestal iets langer hangen.

In het noordwesten, langs de steile kust van de Tramuntana, is de situatie heel anders. Daar loopt de zeebodem op veel plekken snel af naar grotere dieptes, staat het water in directer contact met de open zee en wordt het bovendien vaker door wind en stroming door elkaar gemengd. Door deze combinatie warmt het water daar merkbaar langzamer op en blijft het zelfs in de zomer vaak koeler dan in de beschutte baaien in het zuiden en oosten.

Belangrijk is daarbij de kanttekening waarmee je deze verschillen moet interpreteren: voor afzonderlijke stranden of baaien zijn er geen eigen, gecontroleerde meetreeksen beschikbaar, waardoor er geen betrouwbare waarden voor bepaalde locaties kunnen worden genoemd. De genoemde verschillen beschrijven een algemene tendens die te maken heeft met de ligging en de vorm van de kust en die geldt voor de hele regio, maar het is geen exacte indicatie voor een bepaald strandgedeelte.

Watertemperatuur maand na maand

• Watertemperatuur in januari
• Watertemperatuur in februari
• Watertemperatuur in maart
• Watertemperatuur in april
• Watertemperatuur in mei
• Watertemperatuur in juni
• Watertemperatuur in juli
• Watertemperatuur in augustus
• Watertemperatuur in september
• Watertemperatuur in oktober
• Watertemperatuur in november
• Watertemperatuur in december

Veelgestelde vragen