Ziekmelding in Spanje: Baja laboral, loondoorbetaling en wie wanneer betaalt

Wie in Spanje ziek wordt, krijgt al snel te maken met een systeem dat fundamenteel verschilt van de Duitse loondoorbetaling bij ziekte: bij de ziekmelding in Spanje, officieel "Parte de Baja por Incapacidad Temporal", wordt de arbeidsovereenkomst in eerste instantie opgeschort. In plaats van een uniform salaris van de werkgever geldt een systeem met verschillende stappen: een wachttijd, betaling door de werkgever en een socialezekerheidsuitkering. Spanje behoort in Europa sowieso tot de landen met de meeste ziektedagen: werknemers zijn gemiddeld 4,9 weken per jaar afwezig. Wie de termijnen en betalingsstappen niet kent, loopt het risico op inkomensverlies of zelfs verlies van ontslagbescherming. In deze gids lees je stap voor stap wie vanaf welke dag betaalt, welke voorwaarden gelden, hoe lang een Baja maximaal duurt en wat er vanaf 2026 verandert door de digitalisering van de INSS-bescheiden.

Ben je als werknemer of werkgever niet zeker hoe de Baja in jouw geval verloopt?

• Persoonlijke aanvraag indienen — individuele beoordeling van loondoorbetaling, termijnen en Convenio Colectivo
• Werken als werknemer in Spanje

Wat is Baja laboral precies?

De Duitse vertaling "Lohnfortzahlung im Krankheitsfall" dekt het Spaanse systeem slechts gedeeltelijk. Juridisch gezien gaat het om een incapacidad temporal (tijdelijke arbeidsongeschiktheid): bij ziekte wordt de arbeidsovereenkomst in principe opgeschort en niet voortgezet. In plaats van een uniform salaris komt doorgaans een socialezekerheidsuitkering, waarvan de hoogte en de betaler afhangen van de oorzaak van de arbeidsongeschiktheid. Volgens het Estatuto de los Trabajadores (Art. 48.1) blijft de arbeidsplaats gereserveerd – ontslagbescherming geldt dus naast de opschorting van de overeenkomst volgens Art. 45.1 c) ET.

Wettelijke basis voor ziekmeldingen in Spanje

De huidige regeling is vooral gebaseerd op 3 niveaus: het Real Decreto 625/2014 over het beheer van tijdelijke arbeidsongeschiktheid, de Ley General de la Seguridad Social (Art. 128–137) en het Estatuto de los Trabajadores. Historisch gezien gaat het principe terug op de Orden de 13 de octubre de 1967, die de grondgedachte nog altijd bepaalt: centraal staat niet de doorbetaling van loon, maar het feit dat de werknemer tijdelijk niet aan zijn arbeidsplicht voldoet.

Let op: Naast de wet geldt vaak een Convenio Colectivo (sectorale cao), waarin afwijkende of aanvullende regels over ziekmeldingen kunnen staan. Lees meer in de gids Mitarbeiter einstellen Spanien.

De 3-dagenregel: zo verloopt de ziekmelding

Bij ziekte geldt in Spanje een procedure die afwijkt van het Duitse systeem — en die in 2023 ingrijpend is veranderd. Je moet je werkgever nog altijd onmiddellijk op de hoogte stellen van je arbeidsongeschiktheid. Het Parte de Baja hoef je sinds 1 april 2023 echter niet meer bij je werkgever in te leveren. Sinds het Real Decreto 1060/2022 en de Orden ISM/2/2023 verstrekt de arts nog maar één kopie aan jou; het INSS stuurt de gegevens elektronisch naar het bedrijf. De vroeger gebruikelijke termijn van 3 dagen om het document aan de werkgever te overhandigen, is daarmee vervallen. Wie nog volgens de oude regel handelt, doet niets verkeerd — maar kan daar niet meer op vertrouwen.

1. Dag 1 van de ziekte: Afspraak bij de huisarts (médico de cabecera) in het Centro de Salud, of telefonisch/online.
2. Afgifte van het Parte de Baja: De arts geeft de officiële eerste verklaring af en stuurt deze doorgaans elektronisch naar de sociale zekerheid.
3. Melding aan de werkgever: Meld je afwezigheid onmiddellijk. Sinds 1 april 2023 stuurt het INSS de verklaring zelf elektronisch naar het bedrijf.
4. Bij aanhoudende ziekte: De arts verstrekt regelmatig een Parte de Confirmación, afhankelijk van de verwachte duur.
5. Bij herstel: De arts geeft de Parte de Alta af en de werknemer hervat het werk.

Let op: Als je niet op tijd een medische verklaring overlegt, geldt je afwezigheid als ongeoorloofd. Daardoor kunnen zowel je recht op een socialezekerheidsuitkering als je ontslagbescherming in gevaar komen.

Wie betaalt wanneer? Loondoorbetaling van dag tot dag

De kern van de Spaanse ziekmelding is de gefaseerde betalingsverantwoordelijkheid. Anders dan in Duitsland betaalt de werkgever niet gedurende de hele periode het volledige loon door: er is achtereenvolgens een wachttijd, betaling door de werkgever en een uitkering van de sociale zekerheid.

Voor de eerste 3 ziektedagen bestaat in principe geen recht op loon of een socialezekerheidsuitkering. Deze zogeheten "purga" (zuiveringstermijn) moet het aantal verzuimdagen beperken. Pas vanaf de 4e dag ontstaat er een betalingsverplichting: eerst voor de werkgever, vanaf de 16e dag neemt de sociale zekerheid dit over. Volgens berichten kan het uitkeringspercentage, afhankelijk van de fase en aard van de ziekte, tussen 60 en 75 procent van de grondslag liggen. Raadpleeg bij twijfel je eigen Convenio Colectivo, aangezien veel cao's aanvullende verhogingen voorzien.

Let op: Volgens de Spaanse socialezekerheidswetgeving hangen het exacte bedrag en wie betaalt af van de vraag of het gaat om een gewone ziekte (enfermedad común), een arbeidsongeval of een beroepsziekte. Laat bij twijfel je concrete situatie toelichten door een Gestoría of een gespecialiseerde advocaat.

Voorwaarden voor de IT-uitkering

Om überhaupt een uitkering van de sociale zekerheid te ontvangen, moet je aan bepaalde voorwaarden voldoen. Je moet bij de sociale zekerheid ingeschreven zijn of je in een daarmee gelijkgestelde situatie bevinden. Bij een gewone ziekte (enfermedad común) geldt daarnaast een minimale premieperiode.

Wie niet aan de premieperiode van 180 dagen voldoet, heeft bij een gewone ziekte mogelijk geen recht op een IT-uitkering. Zelfstandigen (Autónomos) vallen onder een eigen regeling – meer informatie vind je in de gids Autónomo Spanien.

Duur van de Baja en verlenging

De ziekmelding duurt niet onbeperkt. De maximale duur van de loondoorbetaling of IT-uitkering bedraagt twaalf maanden en kan met maximaal zes maanden worden verlengd als herstel en werkhervatting worden verwacht.

Na afloop van de 18 maanden (12+6) legt het INSS de zaak voor aan een besluitvormend orgaan. Dat beslist of de periode wordt verlengd tot maximaal 30 maanden of dat er invaliditeit wordt vastgesteld. De werkgever wordt over dit besluit geïnformeerd. Pas wanneer de werknemer officieel kan worden afgemeld, vervalt de verplichting van de werkgever om het loon door te betalen. Tot die tijd moet het dienstverband worden voortgezet of de arbeidsplaats worden vrijgehouden.

Digitalisering: besluiten van het INSS vanaf 2026 digitaal

Een recente wijziging betreft de verzending van besluiten van de overheid: op basis van de Orden ISM/541/2026 verstuurt het INSS bepaalde besluiten inmiddels digitaal. De procedure voor de ziekmelding zelf blijft daarbij ongewijzigd verlopen zoals voorheen; alleen de wijze waarop de besluiten worden verstuurd, is veranderd.

Let op: Heb je geen toegang tot Cl@ve of een digitaal certificaat, regel dan tijdig de benodigde inloggegevens, zodat je besluiten binnen de termijn kunt raadplegen. Meer hierover lees je in de gids Cl@ve PIN Spanje.

Spanje versus Duitsland: de belangrijkste verschillen

Wie uit Duitsland komt, is een ander systeem gewend: daar regelt de wet op loondoorbetaling bij ziekte (EFZG) dat de werkgever het volledige salaris gedurende een wettelijk vastgelegde periode doorbetaalt, voordat de zorgverzekeraar ziekengeld uitkeert. In Spanje geldt daarentegen vanaf het begin een wachttijd zonder enige uitkering, gevolgd door slechts een gedeeltelijke uitkering – en wordt de arbeidsovereenkomst juridisch opgeschort in plaats van voortgezet.

Ontslagbescherming tijdens de Baja

Ook al geldt de arbeidsovereenkomst tijdens de ziekmelding volgens art. 45.1 c) ET als opgeschort, je arbeidsplaats blijft volgens art. 48.1 ET voor je gereserveerd. Ontslag tijdens een lopende, correct gemelde Baja is daarom in principe niet zomaar mogelijk. Dat ligt anders als je de ziekmelding niet op tijd of helemaal niet hebt aangetoond. Meer informatie over ontslag en de ontslagvergoeding vind je in de gids Finiquito & Kündigung Spanien.

De meest voorkomende fouten bij een ziekmelding

• Medische verklaring te laat indienen: Wie de termijn van 3 dagen mist, riskeert ongeoorloofde afwezigheid en het verlies van aanspraken.
• Minimale premieperiode over het hoofd zien: Zonder de vereiste 180 premiedagen in de afgelopen 5 jaar kan de IT-uitkering bij een gewone ziekte vervallen.
• Convenio Colectivo niet gecontroleerd: Veel cao's voorzien in extra uitkeringen of aanvullingen, maar die blijven onbenut als je ze niet kent.
• Digitale bezorging gemist: Sinds de overstap op digitale INSS-besluiten (Orden ISM/541/2026) moeten ontvangers deze binnen 10 dagen actief raadplegen.
• Verwarring met het Duitse systeem: Wie automatisch uitgaat van volledige loondoorbetaling vanaf dag 1, wordt verrast door de Spaanse wachttijd.

Wat gebeurt er daarna?

Als de Baja eindigt door herstel, stelt de arts de Parte de Alta op en hervat je je werk. Duurt de arbeidsongeschiktheid langer dan de reguliere termijn van 12 plus 6 maanden, dan beslist een commissie van het INSS over verdere verlenging tot maximaal 30 maanden of over de vaststelling van invaliditeit. Bij vastgestelde (blijvende) invaliditeit gelden andere uitkeringen van de sociale zekerheid – meer hierover lees je in de gids Rente in Spanien beantragen. Eindigt de arbeidsovereenkomst in verband met de ziekmelding, dan kan ook de gids Paro Spanien beantragen relevant zijn.

Checklist: ziekmelding in Spanje

• Maak op de 1e ziektedag een afspraak bij de arts (Centro de Salud, huisarts)
• Informeer je werkgever onmiddellijk over je ziekte
• Ontvang de Parte de Baja van de arts en bewaar je eigen kopie
• Controleer je eigen premieperiode bij de sociale zekerheid (min. 180 dagen/5 jaar bij enfermedad común)
• Controleer of de Convenio Colectivo voorziet in aanvullende vergoedingen
• Zorg voor toegang tot Cl@ve/Certificado Digital voor digitale INSS-besluiten
• Vraag bij aanhoudende ziekte regelmatig een Parte de Confirmación aan
• Vraag je Vida Laboral op om je eigen premieperioden te controleren

Tip: Je volledige premiehistorie kun je op elk moment opvragen via de Vida Laboral, zodat je zelf kunt nagaan of je aan de voorwaarde van 180 dagen voldoet.

Conclusie

De ziekmelding in Spanje volgt een duidelijke logica, die voor nieuwkomers vaak verrassend is: 3 wachtdagen zonder betaling, daarna 60 procent via de werkgever en vanaf de 16e dag neemt de sociale zekerheid het over. Wie weet dat je sinds april 2023 geen attest meer bij de werkgever hoeft in te leveren, de minimale premieperiode van 180 dagen kent en let op de digitale bezorging van INSS-besluiten, voorkomt de meest voorkomende valkuilen. Bij langdurige of complexe situaties – bijvoorbeeld rond de grens van 12 maanden of als je niet zeker weet wat er in je Convenio Colectivo staat – is het verstandig om tijdig deskundig advies in te winnen.

Officiële bronnen

• Ministerio de Inclusión, Seguridad Social y Migraciones – Gids over Incapacidad Temporal: https://www.mites.gob.es/es/guia/texto/guia_14/contenidos/guia_14_29_3.htm
• Boletín Oficial del Estado (BOE) – Real Decreto 625/2014 en Ley General de la Seguridad Social: https://www.boe.es
• Instituto Nacional de la Seguridad Social (INSS): https://www.seg-social.es