Erfenis uit Duitsland – Spaanse belasting: wat inwoners van Mallorca echt betalen

Als je als inwoner op Mallorca woont en een erfenis uit Duitsland krijgt – een appartement in München, een spaarrekening in Hamburg, een deel van een bosperceel in Brandenburg – kom je midden in een dubbele belastingheffing terecht: Spanje belast dankzij de onbeperkte belastingplicht je wereldwijde vermogen, en tegelijkertijd wil ook de Duitse belastingdienst zijn deel. Er is tussen beide landen geen dubbelbelastingverdrag dat dit conflict regelt voor successie- en schenkingsrecht. Deze gids legt uit wanneer de Spaanse successierechten (Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones, ISD) überhaupt van toepassing zijn, welke voordelen de speciale regeling van de Balearen voor naaste familieleden biedt, hoe het Modelo 650 werkt en hoe de in Spanje betaalde belasting in Duitsland kan worden verrekend.

Krijg je iets geërfd uit Duitsland en woon je op Mallorca – of andersom?

• 📩 Stuur ons een persoonlijk verzoek — we brengen je zaak in kaart en verwijzen je door naar de juiste deskundigen
• Spaans testament

Waarom die erfenis uit Duitsland in Spanje überhaupt een rol speelt

Het gaat niet om je nationaliteit, maar om je gewone verblijfplaats (residencia habitual) op het moment dat je erft. Als je permanent op Mallorca woont, geldt de onbeperkte belastingplicht (obligación personal de contribuir): Alles wat je erft – ongeacht waar ter wereld het vermogen zich bevindt – valt in principe onder de Spaanse successierechten. Een Duitser die al jaren op Mallorca woont, betaalt dus Spaanse successierechten, ook al bevindt het volledige geërfde vermogen zich in Duitsland.

Als je daarentegen in Duitsland blijft wonen en alleen een Spaans onroerend goed of een Spaanse bankrekening erft, geldt de beperkte belastingplicht (obligación real): alleen het vermogen dat in Spanje ligt, wordt daar belast.

Let op: De Duitse nationaliteit biedt geen bescherming tegen de onbeperkte belastingplicht in Spanje. Alleen je gewone verblijfplaats op het moment van het overlijden is bepalend.

Geen dubbelbelastingverdrag – het grootste misverstand

In tegenstelling tot de inkomstenbelasting, waar een dubbelbelastingverdrag tussen Duitsland en Spanje van kracht is, bestaat er op het gebied van successie- en schenkingsbelasting geen dergelijk verdrag. Concreet betekent dit: zowel Spanje als Duitsland kunnen dezelfde erfenis belasten, zonder dat een verdrag automatisch dubbele belasting uitsluit. Er zijn weliswaar wederzijdse verrekeningsmogelijkheden volgens de respectievelijke nationale wetgeving – maar eerst moet in beide landen een aangifte voor successierechten worden ingediend, ongeacht of er uiteindelijk daadwerkelijk in beide landen belasting moet worden betaald.

Voor Duitse erfgenamen die in Spanje successierechten hebben betaald, staat artikel 21 van de Duitse wet op de successie- en schenkingsrechten (ErbStG) toe om op verzoek de buitenlandse belasting in mindering te brengen op de Duitse successierechten – maar alleen als het buitenlandse vermogen ook onder de Duitse successierechten valt, en alleen naar rato van het betreffende vermogen.

Let op: De volgorde is belangrijk: de Spaanse aangifte voor de successierechten moet in de regel eerst worden ingediend, zodat de betaalde Spaanse belasting bij de Duitse aangifte als verrekeningsbasis kan worden gebruikt.

De speciale regeling voor de Balearen: 100 % korting voor naaste familieleden

De Balearen behoren tot de regio’s in Spanje met de gunstigste belastingregeling voor erfenissen onder naaste familieleden. Met wetsdecreet 4/2023 van 18 juli 2023 en de daaropvolgende wet 11/2023 van 23 november 2023 (aangepast door verordening 1/2014 van 6 juni 2024) is een belastingvoordeel van 100 % van de waarde van de nalatenschap ingevoerd voor echtgenoten, kinderen, adoptiekinderen, ouders en grootouders. In de praktijk is een erfenis aan deze groep mensen dus belastingvrij – mits aan de formele voorwaarden wordt voldaan.

Vóór deze hervorming betaalden ouders, kinderen, echtgenoten, grootouders en kleinkinderen slechts 1 % tot een erfenis van 700.000 euro; daarboven steeg het tarief geleidelijk naar 8 %, 11 %, 15 % en uiteindelijk 20 %. Voor alle andere erfgenamen lag het tarief vóór de hervorming tussen 7,65 % en 34 %, afhankelijk van de waarde van het geërfde vermogen minus schulden.

Er is trouwens nog een belangrijk punt aangepast tijdens de uitwerking: Oorspronkelijk golden de voordelen alleen voor erfgenamen die op de Balearen woonden, wat in strijd was met de EU-wetgeving, omdat niet-ingezetenen – zoals kinderen van een Mallorquijnse erflater die in Duitsland wonen – hierdoor werden benadeeld. Sinds de aanpassing in november 2023 profiteren ook niet-ingezetenen van de regeling.

Stemrecht voor niet-ingezetenen: nationaal recht of recht van de Balearen

Als je niet in Spanje woont, maar wel Spaans vermogen erft (zoals een vakantiehuis op Mallorca), moet je de successierechten in principe in Madrid aangeven volgens de nationale successiewetgeving. De nationale wetgeving voorziet voor kinderen en echtgenoten echter slechts in een persoonlijke vrijstelling van 15.956,87 euro – zonder de extra voordelen die op de Balearen gelden.

Juist hier loont het de moeite om dit goed te bekijken: iedereen die niet in Spanje woont, kan ervoor kiezen om in plaats van het nationale recht het recht van de autonome gemeenschap te volgen waar het onroerend goed ligt – op Mallorca is dat dus het Balearische recht, met zijn 100%-korting voor naaste familieleden. Dit keuzerecht kan een aanzienlijk financieel verschil maken.

Let op: of Duitsers met een band met Mallorca voor de gunstigere regels van de Balearen kunnen kiezen, hangt af van het individuele geval – maar meestal is dit wel mogelijk.

Welk erfrecht geldt: de EU-verordening inzake erfrecht en rechtskeuze

Naast het fiscale aspect is er ook de civielrechtelijke vraag welk erfrecht er überhaupt van toepassing is. Sinds augustus 2015 bepaalt de EU-verordening inzake het erfrecht (EU-verordening 650/2012, bekend als "Brussel IV") in principe dat de gewone verblijfplaats van de erflater op het moment van overlijden doorslaggevend is – en niet meer automatisch de nationaliteit. Een Duitser met zijn laatste gewone verblijfplaats op Mallorca valt dus in principe onder het Spaanse erfrecht.

De verordening staat echter wel een rechtskeuze toe (professio iuris): je kunt in je testament vastleggen dat in plaats daarvan het recht van je thuisland – dus het Duitse erfrecht – op je nalatenschap van toepassing moet zijn. Deze keuze heeft betrekking op de civielrechtelijke erfopvolging (wie erft, legitieme porties enz.), niet automatisch op de fiscale behandeling, die nog steeds volgens het Spaanse belastingrecht verloopt als je in Spanje woont.

Belangrijk: Een Spaans testament met een duidelijke rechtskeuze maakt de procedure een stuk makkelijker en voorkomt onduidelijkheden bij notarissen en rechtbanken. Meer hierover vind je in de gids over het Spaanse testament.

Ook schenkingen vallen hieronder: de Balearen schaffen de schenkingsbelasting af

Als je al tijdens je leven vermogen wilt overdragen, profiteer je sinds kort nog meer van het belastingbeleid van de Balearen. In het kader van de begrotingswet 2025 (wet 6/2025 van 23 juli 2025) hebben de Balearen met ingang van 25 juli 2025 de schenkingsbelasting voor naaste familieleden in feite opgeschort. Vermogensoverdrachten tijdens je leven tussen ouders, kinderen, kleinkinderen en echtgenoten zijn daarmee praktisch belastingvrij – de regeling geldt zowel voor ingezetenen als voor niet-ingezetenen.

Voor de opvolgingsplanning van Duitse eigenaren op Mallorca biedt dit een interessant tijdvenster: in plaats van te wachten tot er een erfenis vrijkomt, kan een vroegtijdige schenking aan naaste familieleden fiscaal aantrekkelijker zijn – maar de gevolgen op het gebied van het burgerlijk recht en het recht op het legitieme deel moeten daarbij absoluut apart worden bekeken.

Modelo 650: Zo gaat de aangifte in zijn werk

De Spaanse successierechten worden aangegeven via het Modelo 650. In principe geldt: de belasting moet in beide landen worden aangegeven als er zowel Duits als Spaans vermogen in het spel is.

1. Zorg dat je een overlijdensakte en een verklaring van erfrecht hebt – dat is de basis voor alle verdere stappen.
2. De nalatenschap inventariseren en taxeren – inclusief onroerend goed, bankrekeningen en effecten, zowel in Duitsland als in Spanje.
3. Kijk welk recht van toepassing is – voor ingezetenen geldt automatisch het Balearische recht; voor niet-ingezetenen moet je eventueel nagaan of ze kunnen kiezen tussen nationaal en regionaal recht.
4. Vul formulier 650 in en dien het in – bij de bevoegde belastingdienst (voor ingezetenen meestal de Balearen, voor niet-ingezetenen met Spaans vermogen en woonplaats in Duitsland meestal Madrid, tenzij je voor een andere optie kiest).
5. Maak tegelijkertijd je Duitse aangifte voor de successierechten klaar – inclusief bewijs van de in Spanje betaalde belasting, zodat die later kan worden verrekend.
6. Vraag verrekening aan volgens art. 21 van de Spaanse successiewet – zodra je de Spaanse belastingaanslag hebt ontvangen.

Let op: waar je de aangifte precies moet indienen, hangt af van waar de erfgenaam woont en waar het vermogen zich bevindt. Als iemand fiscaal niet in Spanje woont en zijn erfgenamen ook niet in Spanje wonen, moet de aangifte in principe volgens de Spaanse wetgeving in Madrid worden ingediend.

Vastgoedtaxatie: de referentiewaarde en de 120%-grens

Voor de volledige korting van 100% op de Balearen geldt een belangrijke beperking: De fiscale waarde van het onroerend goed, zoals die bij de Aceptación de Herencia (aanvaarding van de erfenis) in de openbare akte wordt vermeld, mag niet hoger zijn dan 120% van de zogenaamde referentiewaarde. Als deze waarde wordt overschreden, verlies je de uitgebreide belastingvoordelen.

In de praktijk betekent dit: bij de notariële vastlegging van de erfenis moet je samen met een Spaanse belastingadviseur goed controleren welke waarde voor het onroerend goed wordt vastgesteld – een te hoge of te lage waardering kan je fiscaal duur komen te staan.

De meest voorkomende fouten bij erfenissen uit Duitsland

• Doe je aangifte maar in één land. Omdat er geen dubbelbelastingverdrag is, moet je in principe in beide landen aangifte doen – ook al hoef je uiteindelijk maar in één land daadwerkelijk belasting te betalen.
• Het stemrecht als niet-ingezetene over het hoofd zien. Wie zich automatisch volgens de nationale wetgeving laat registreren, loopt mogelijk de Balearische korting van 100% mis.
• Negeer de vastgoedtaxatie. Als de referentiewaarde van 120% wordt overschreden, vervalt de ruime belastingvrijstelling – wat vaak pas bij een belastingcontrole wordt opgemerkt.
• Geen testament met rechtskeuze. Zonder duidelijke ‘professio iuris’ geldt automatisch het recht van de laatste gewone verblijfplaats, wat tot onverwachte gevolgen kan leiden.
• Vergeet niet om de belasting in Duitsland te laten verrekenen. Als je niet op tijd een aanvraag indient volgens artikel 21 van de Duitse successiewet (ErbStG), gaat de in Spanje betaalde belasting verloren en loop je het risico op echte dubbele belasting.

Wat komt er daarna? Na de belastingaangifte

Nadat je het Modelo 650 hebt ingediend en een belastingaanslag hebt ontvangen, moet je die aanslag bewaren als bewijs voor je Duitse aangifte successierechten. Bij onroerend goed op Mallorca volgt meestal de overschrijving in het kadaster (Registro de la Propiedad) op naam van de nieuwe eigenaar(s). Voor lopende fiscale verplichtingen als ingezetene – zoals de jaarlijkse inkomstenbelastingaangifte – is het de moeite waard om onze gids over belastingen voor ingezetenen te bekijken. Als je zelf nog geen vaste woonplaats hebt, maar wel onroerend goed erft, is het bovendien handig om de regels voor de belasting voor niet-ingezetenen te kennen.

Checklist: Erfenis uit Duitsland als inwoner van Mallorca

• De gewone woonplaats op het moment van overlijden duidelijk vaststellen (onbeperkte versus beperkte belastingplicht)
• Kijk of je kunt kiezen tussen het nationale recht en het recht van de Balearen
• De verwantschapsgraad met de erflater vastleggen (bepalend voor de hoogte van de toelage)
• Laat de vastgoedtaxatie controleren met het oog op de 120%-referentiewaarde-grens
• Dien het formulier 650 op tijd in bij de bevoegde instantie
• Tegelijkertijd de Duitse aangifte voor de successierechten voorbereiden
• Vraag de verrekening volgens artikel 21 van de ErbStG op tijd aan
• Overweeg een Spaans testament met rechtskeuze om toekomstige erfenissen makkelijker te maken

Conclusie: twee landen, één erfenis – goed advies loont de moeite

Een erfenis uit Duitsland raakt inwoners van Mallorca fiscaal keihard, omdat de onbeperkte belastingplicht je wereldwijde vermogen omvat en er geen dubbelbelastingverdrag is dat die dubbele belasting automatisch voorkomt. Tegelijk bieden de Balearen met hun 100%-vrijstelling voor naaste familieleden en de afschaffing van de schenkingsbelasting voor deze groep aantrekkelijke mogelijkheden om je zaken te regelen – mits het keuzerecht goed wordt gebruikt en aan de formele voorwaarden, zoals de 120%-referentiewaarde-grens, wordt voldaan. Wie vroeg begint met plannen, een testament opstelt met een duidelijke rechtskeuze en beide belastingaangiften gecoördineerd indient, voorkomt de duurste fouten in dit complexe Duits-Spaanse belastinggebied.

Officiële bronnen

• Wet 29/1987 van 18 december inzake de successie- en schenkingsbelasting (BOE)
• Koninklijk Besluit 1629/1991 van 8 november, Reglement inzake successierechten en schenkingsrechten (BOE)
• Wet nr. 8/1980 van 22 september inzake de financiering van de autonome gemeenschappen (BOE)