Belasting op ambtenarenpensioenen in Spanje: belastingvalkuil en geruststellend nieuws voor post- en spoorwegambtenaren op Mallorca

Als je als gepensioneerde ambtenaar van de Deutsche Post of de Deutsche Bahn je woonplaats naar Mallorca verplaatst, val je onder een speciale fiscale regeling: De belastingregeling voor ambtenarenpensioenen in Spanje is in principe in het voordeel van de betrokkenen – het Duits-Spaanse verdrag ter voorkoming van dubbele belasting (DBA) kent in artikel 18, lid 1, het belastingrecht uitsluitend toe aan Duitsland. Maar in december 2025 zorgde een besluit van het Oberfinanzdirektion Düsseldorf voor opschudding: plotseling zou een deel van deze gepensioneerden in Spanje belastingplichtig worden – met merkbare financiële gevolgen. Eind maart 2026 kwam het sein veilig. In deze gids leggen we uit wat er is gebeurd, waarom je toch actie moet ondernemen en hoe het dubbelbelastingverdrag normaal gesproken voor jou werkt.

Ben je een gepensioneerde ambtenaar en ben je van plan om naar Mallorca te verhuizen – of sta je daar al ingeschreven?

• 📩 Een persoonlijk verzoek indienen — Een individuele beoordeling van je fiscale situatie door experts met ervaring op Mallorca
• Belastingen als inwoner van Mallorca — Basisprincipes van de IRPF voor alle inwoners

Het dubbelbelastingverdrag en het principe van de staat waar de inkomsten worden ontvangen

Het Duits-Spaanse verdrag ter voorkoming van dubbele belasting (VDB) bepaalt welk land het recht heeft om bepaalde soorten inkomsten te belasten. Voor gepensioneerden is er daarbij een cruciale keuze:

Het zogenaamde ‘kasstaatbeginsel’ houdt in: als een pensioen wordt uitbetaald uit een openbare kas van een verdragsland, dan heeft dat land – en alleen dat land – het recht om belasting te heffen. Voor klassieke federale ambtenaren is dat zonder twijfel Duitsland.

Het praktische gevolg: als je als gepensioneerde ambtenaar op Mallorca woont en alleen een ambtenarenpensioen ontvangt, hoef je in Spanje geen aangifte inkomstenbelasting (IRPF) in te dienen en betaal je je belastingen in Duitsland – inclusief de daar geldende vrijstellingen.

Let op: Deze regeling geldt alleen voor pensioenen die uit een openbaar fonds komen. Als je daarnaast nog een wettelijk pensioen van de Duitse pensioenverzekering of particuliere inkomsten ontvangt, moet je de juridische situatie apart laten nakijken.

Wat er in december 2025 gebeurde: het besluit van de OFD

In december 2025 vaardigde het Oberfinanzdirektion Düsseldorf een administratief besluit uit dat voor opschudding zorgde. De kern: voor gepensioneerde ambtenaren van bepaalde voormalige staatsbedrijven – namelijk Deutsche Post en Deutsche Bahn – zou het ‘Kassenstaatsprinzip’ niet (meer) gelden. De reden was in grote lijnen dat de Post en de Bahn na hun privatisering geen „openbare kas” meer waren in de zin van de DBA.

De gevolgen zouden ernstig zijn geweest: deze groep zou haar pensioen voortaan in Spanje moeten aangeven – tegen de Spaanse IRPF-tarieven, die progressief kunnen oplopen tot 47 %, en zonder de Duitse voordelen zoals de ouderenkorting of de basisvrijstelling.

Wat die OFD-beschikking concreet zou hebben betekend

Let op: het besluit kwam zonder voorafgaande kennisgeving en kwam voor veel betrokkenen als een complete verrassing. Wie al een gewijzigde belastingaanslag had ontvangen, moest binnen de gestelde termijn reageren.

Het sein veilig: het besluit is ingetrokken (maart 2026)

Eind maart 2026 schreef de Mallorca Zeitung over de intrekking van het besluit – volgens latere berichtgeving was het het besluit van het Oberfinanzdirektion Köln dat werd ingetrokken. Het resultaat is hetzelfde: de oorspronkelijke regeling geldt weer.

Gepensioneerde ambtenaren van de post en de spoorwegen die hun levenscentrum en fiscale woonplaats in Spanje hebben, vallen nog steeds uitsluitend onder het Duitse belastingrecht volgens artikel 18, lid 1, van het belastingverdrag. Daardoor profiteren ze van:

• de Duitse basisvrijstelling (2026: 12.096 euro voor alleenstaanden, 24.192 euro voor echtparen bij gezamenlijke belastingaanslag)
• het Duitse ouderdomsaftrekbedrag
• het Duitse systeem van inkomenssplitsing tussen echtgenoten

Let op: als je inmiddels een gewijzigde belastingaanslag hebt gekregen die is opgesteld op basis van het tussentijdse besluit van het OFD, moet je – ondanks het algemene sein ‘veilig’ – toch even laten nakijken of je formeel bezwaar moet maken. Aanslagen worden niet automatisch gecorrigeerd.

Wie heeft hier eigenlijk mee te maken? Post-, spoorweg- en andere ambtenaren

De discussie over het OFD-besluit ging vooral over ambtenaren die bij Deutsche Post of Deutsche Bahn werkten – twee bedrijven die vroeger van de staat waren en later geprivatiseerd zijn. Hun ambtenaren blijven echter federale ambtenaren, wier pensioen wordt uitbetaald via overheidsinstanties (met name het Bundesanstalt für Post und Telekommunikation, BAnst PT).

Let op: als je zowel een ambtenarenpensioen als een wettelijk pensioen ontvangt, ben je in twee landen belastingplichtig: het ambtenarenpensioen wordt in Duitsland belast en het wettelijk pensioen in Spanje. Dat betekent meestal dat je in beide landen een belastingaangifte moet doen.

Fiscale woonplaats in Spanje: wanneer geldt dit eigenlijk voor jou?

De vraag over het belastingverdrag speelt alleen als je daadwerkelijk als fiscaal ingezetene van Spanje wordt beschouwd. De Spaanse belastingwetgeving (artikel 9 van de IRPF-wet, wet 35/2006) kent verschillende criteria – aan één daarvan volstaat:

1. De 183-dagenregel: Je verblijft meer dan 183 dagen in het kalenderjaar (1 januari tot en met 31 december) in Spanje. De dagen hoeven niet aaneengesloten te zijn.
2. Economisch zwaartepunt: Het grootste deel van je economische belangen ligt in Spanje.
3. Gezinscentrum: Je partner (tenzij jullie gescheiden leven) of minderjarige kinderen wonen in Spanje.

Let op: als je minder dan 183 dagen in Spanje verblijft, maar je leven zich permanent op Mallorca afspeelt (familie, woning, bankrekening), kun je toch als fiscaal ingezetene worden beschouwd. De 183-dagengrens is slechts één van de verschillende criteria.

Als je als niet-ingezetene wordt beschouwd – dus als je daadwerkelijk minder dan 183 dagen in Spanje verblijft en daar geen vast wooncentrum hebt – val je niet onder de IRPF, maar onder de belasting voor niet-ingezetenen (IRNR). Dat is echter meestal niet het geval voor fulltime emigranten op Mallorca. Meer hierover vind je in de gids over de belasting voor niet-ingezetenen in Spanje.

De praktische belastingsituatie voor gepensioneerde ambtenaren op Mallorca

Voor gepensioneerde ambtenaren die op Mallorca wonen, ziet de situatie er volgens de huidige wetgeving als volgt uit:

Stap voor stap: fiscale indeling

1. Controleer je fiscale woonplaats: woon je meer dan 183 dagen per jaar op Mallorca of is dat het centrum van je leven? → Ja: je bent fiscaal inwoner van Spanje.
2. Bepaal het soort inkomen: Ontvang je uitsluitend een ambtenarenpensioen uit Duitsland? → Dan is artikel 18, lid 1, van het belastingverdrag van toepassing.
3. Belastingplicht in Duitsland: Je pensioen wordt in Duitsland belast door het belastingkantoor van Neubrandenburg (bevoegd voor gepensioneerden in het buitenland).
4. Belastingplicht in Spanje: In principe hoef je geen IRPF-aangifte te doen voor je pensioen (tenzij je nog andere inkomsten hebt die in Spanje belastbaar zijn).
5. Controleer of er sprake is van een combinatie van inkomsten: heb je daarnaast nog een wettelijk pensioen, huurinkomsten of andere inkomsten? → Er is een afzonderlijke beoordeling nodig; schakel een belastingadviseur in.
6. Besluiten controleren: Is er al een gewijzigd besluit uit de OFD-besluitvormingsfase? → Kijk of je bezwaar kunt maken.

Vergelijking: Belasting op pensioen in Duitsland versus IRPF in Spanje (rekenvoorbeeld)

Let op: deze cijfers zijn sterk vereenvoudigde schattingen ter illustratie. Hoeveel belasting je precies moet betalen, hangt af van andere inkomsten, aftrekposten, je gezinssituatie en de berekeningsgrondslag. Vraag advies aan een belastingadviseur met ervaring op het gebied van dubbelbelastingverdragen.

Aangifteplichten en administratieve formaliteiten: wat je in Duitsland en Spanje moet regelen

Ook al blijft de belastingplicht in Duitsland, zijn er aan beide kanten administratieve verplichtingen.

In Duitsland

• De belastingdienst van Neubrandenburg is bevoegd voor gepensioneerden die in het buitenland wonen en inkomsten uit Duitsland ontvangen.
• Je blijft een Duitse inkomstenbelastingaangifte indienen.
• Je moet de belastingdienst op de hoogte brengen van je verhuizing naar Spanje en een bewijs van ingezetenschap (Certificado de residencia fiscal) kunnen overleggen.
• Je Duitse woonplaats afmelden is formeel gezien nodig om onder de onbeperkte Duitse belastingplicht uit te komen – maar dat lost niet automatisch alle belastingkwesties op.

In Spanje

• Empadronamiento (inschrijving in het bevolkingsregister bij de gemeente) – de basis voor al het verdere. Meer hierover: Empadronamiento Mallorca
• Een verblijfsvergunning (NIE + verblijfsrecht als EU-burger) aanvragen. Meer hierover: Verblijfsvergunning Spanje
• Een Certificado de residencia fiscal aanvragen bij de Spaanse belastingdienst – dit bewijs is belangrijk voor de Duitse belastingdienst.
• IRPF-aangifte: Als je enige inkomen je ambtenarenpensioen is en dit in Duitsland wordt belast, hoef je in Spanje meestal geen aangifte te doen. Maar als je daarnaast nog Spaanse inkomsten hebt (bijvoorbeeld huurinkomsten), kan een aangifte nodig zijn.

Modelo 720 en andere meldingsplichten in Spanje

Als je fiscaal in Spanje woont, moet je onder bepaalde omstandigheden aan extra Spaanse meldingsplichten voldoen – zelfs als je pensioen in Duitsland wordt belast.

• Modelo 720: Vermogen in het buitenland (bankrekeningen, effecten, onroerend goed buiten Spanje) van meer dan 50.000 euro per categorie moet je aangeven. Meer hierover: Modelo 720 Aangifteplicht
• Vermogensbelasting (Impuesto sobre el Patrimonio): Als belastingplichtige met een groot totaalvermogen kan de Spaanse vermogensbelasting voor jou van belang zijn.
• De Duitse belastingplicht blijft bestaan: als je onbeperkt belastingplichtig was in Duitsland en alleen je woonplaats afmeldt zonder aan alle voorwaarden te voldoen, kun je in een uitgebreide beperkte belastingplicht terechtkomen.

Let op: De Duitse wet op buitenlandse belastingen voorziet in bepaalde gevallen in een naheffing als je naar een land met lage belastingen verhuist. Spanje wordt echter niet automatisch beschouwd als een land met lage belastingen in de zin van deze regeling. Toch is het verstandig om dit voor je verhuizing even individueel te laten controleren.

De meest voorkomende fouten als het gaat om ambtenarenpensioenen en Spanje

Dit hoofdstuk is geen theoretische verplichte leerstof – het geeft de vragen weer die in de praktijk steeds weer terugkomen.

1. „Ik betaal geen belasting meer in Duitsland, want ik woon in Spanje.” Niet waar: gepensioneerde ambtenaren blijven hun belasting in Duitsland betalen – aan de belastingdienst in Neubrandenburg.
2. „Post- en spoorwegambtenaren zijn anders dan gewone ambtenaren.” Er was even onduidelijkheid over, maar nu is het weer duidelijk: ook zij vallen onder artikel 18, lid 1, van het belastingverdrag.
3. „Ik hoef in Spanje geen belastingaangifte te doen.” Dat klopt voor het pensioen zelf – maar niet als je daarnaast inkomsten hebt die in Spanje belastbaar zijn of als er sprake is van gemengde gevallen.
4. „De OFD-beslissing had geen invloed op mij, dus ik hoef niets te doen.” Controleer toch even of je belastingaanslag in de overgangsperiode van december 2025 tot maart 2026 is gewijzigd. Gewijzigde aanslagen worden niet automatisch ongedaan gemaakt.
5. „Het Modelo 720 geldt niet voor mij, want ik betaal belasting in Duitsland.” Fout: het Modelo 720 is een Spaanse aangifteplicht voor belastingplichtigen, ongeacht waar je inkomstenbelasting betaalt.
6. „Het belastingverdrag beschermt me volledig tegen dubbele belasting.” Het belastingverdrag wijst het heffingsrecht toe, maar voorkomt niet dat je in Spanje aangifteplichten hebt of dat gemengde gevallen veel werk met zich meebrengen.
7. „Mijn vrouw krijgt een wettelijk pensioen – dat maakt niets uit.” Toch wel: wettelijke pensioenen worden volgens artikel 17 van het belastingverdrag in Spanje belast. Bij echtparen met verschillende soorten inkomsten moet je rekening houden met twee aparte belastingstelsels.

Wat komt er daarna? Onderwerpen die nauw verband houden met je pensioen

De belasting op je pensioen is maar één onderdeel van je fiscale en juridische situatie op Mallorca. Deze onderwerpen hangen hier direct mee samen:

• Belasting over een Duits pensioen in Spanje: als je naast je pensioen ook een wettelijk pensioen hebt, gelden er andere regels. Belasting over een Duits pensioen in Spanje
• IRPF-aftrek op de Balearen: ook al hoef je geen IRPF te betalen over je pensioen, kunnen andere inkomsten hier wel onder vallen. IRPF-aftrek Balearen
• Ziektekostenverzekering in Spanje: Als gepensioneerde uit Duitsland kun je onder bepaalde omstandigheden gebruikmaken van het S1-formulier. S1-formulier Spanje
• Spaans testament: Grensoverschrijdende erfenissen moeten geregeld zijn. Spaans testament
• Gestoría: Veel van deze taken worden door een lokale Gestoría geregeld. Gestoría Spanje

Checklist: gepensioneerde ambtenaar verhuist naar Mallorca

Gebruik deze checklist als uitgangspunt – hij is geen vervanging voor individueel advies, maar geeft wel een gestructureerd overzicht.

Voor de verhuizing

• Kijk even na hoe je pensioen onder de DBA valt (openbaar pensioenfonds ja/nee?)
• Gemengde gevallen herkennen (wettelijk pensioen, particulier pensioen, huurinkomsten)
• Je Duitse woonplaats afmelden en de belastingdienst op de hoogte brengen
• Een aanvraag indienen bij het belastingkantoor van Neubrandenburg als bevoegd belastingkantoor
• Een belastingadviseur met kennis van dubbelbelastingverdragen inschakelen

Na de verhuizing

• Empadronamiento bij de gemeente op Mallorca aanvragen
• Verblijfsvergunning / NIE aanvragen
• Un Certificado de residencia fiscal solicitar en la AEAT
• Controleer Modelo 720 (buitenlands vermogen van meer dan 50.000 euro per categorie)
• Controleer de bestaande belastingaanslagen uit de periode december 2025 – maart 2026
• Zorg dat je een ziektekostenverzekering hebt (S1-formulier of particuliere ziektekostenverzekering)
• Een Spaans testament laten opstellen

Conclusie

Het goede nieuws weegt zwaarder: nu de OFD-beschikking is ingetrokken, geldt het ‘Kassenstaatsprinzip’ weer onbeperkt voor ambtenaren bij de post en de spoorwegen. Als je als gepensioneerde ambtenaar op Mallorca woont, betaal je je inkomstenbelasting over je pensioen in Duitsland – inclusief de basisvrijstelling en de ouderenkorting, die in 2026 12.096 euro (alleenstaand) respectievelijk 24.192 euro (echtpaar, splitting) bedragen. Dat is voor de meeste pensioenbedragen een stuk voordeliger dan de belasting in het Spaanse IRPF-systeem.

Het voorval met het OFD-besluit laat echter zien hoe snel administratieve richtlijnen kunnen veranderen – en hoe belangrijk het is om je eigen besluiten actief in de gaten te houden. Als je in de overgangsfase (december 2025 tot maart 2026) een gewijzigde beschikking hebt gekregen, moet je er niet vanuit gaan dat het vanzelf wel goed komt.

En: zodra er naast je pensioen nog andere inkomstenbronnen bijkomen – wettelijk pensioen, huurinkomsten, beleggingsinkomsten – wordt de situatie al snel ingewikkeld. Vraag om persoonlijk advies voordat je de verhuizing afrondt of je eerste Spaanse brief van de belastingdienst ontvangt.

Officiële bronnen

• Duits-Spaanse overeenkomst ter voorkoming van dubbele belasting (ODA): artikel 17 (pensioenen) en artikel 18 (pensioenen/openbare dienst) — https://www.bundesfinanzministerium.de
• IRPF-wet Spanje (Wet 35/2006), artikel 9: Fiscale woonplaats — https://www.boe.es
• Agencia Tributaria (AEAT): de Spaanse belastingdienst, verantwoordelijk voor de IRPF en het Modelo 720 — https://www.agenciatributaria.es
• Belastingdienst Neubrandenburg: De bevoegde belastingdienst voor buitenlandse gepensioneerden in Duitsland — https://www.finanzamt-neubrandenburg.de
• Federaal Agentschap voor Post en Telecommunicatie Deutsche Post (BAnst PT): pensioenfonds voor postambtenaren — https://www.banst-pt.de
• Mallorca Zeitung – Origineel artikel over het besluit van de OFD (maart 2026): https://www.mallorcazeitung.es/geld/2026/03/22/auswandern-nach-mallorca-steuerfalle-fur-128157214.html
• Mallorca Zeitung – Het is weer veilig (maart 2026): https://www.mallorcazeitung.es/geld/2026/03/31/auswandern-nach-mallorca-entwarnung-fur-128620161.html