Spaans testament: wat inwoners en vastgoedeigenaren in 2026 moeten weten

Je hebt een woning op Mallorca, woont al jaren op het eiland of bent van plan om er definitief naartoe te verhuizen – en het onderwerp ‘Spaans testament’ staat ergens op je mentale to-do-lijstje, maar komt nooit helemaal bovenaan te staan. Toch is het een van de meest ingrijpende beslissingen die je kunt nemen met betrekking tot je Spaanse vermogen. Sinds de EU-verordening inzake het erfrecht (EuErbVO, Verordening 650/2012) op 17 augustus 2015 van kracht is geworden, geldt voor grensoverschrijdende erfenissen in principe het recht van de laatste gewone verblijfplaats – dus wie als inwoner op Mallorca overlijdt zonder een rechtskeuze te hebben gemaakt, wiens nalatenschap wordt afgehandeld volgens het Spaanse erfrecht. In deze gids kom je te weten hoe het Spaanse erfrecht in elkaar zit, waarom een eigen Spaans testament bijna altijd zinvol is, welke regels voor het wettelijk erfdeel je planning beperken en hoe de erfenisprocedure stap voor stap verloopt.

Ben je bezig met het opstellen van je testament voor Mallorca en weet je niet waar je moet beginnen?

• 📩 Stuur ons een persoonlijk verzoek — wij brengen je in contact met ervaren Duitstalige advocaten op Mallorca
• Alle belasting- en financiële zaken voor inwoners

De EU-verordening inzake het erfrecht: het nieuwe basisprincipe

Tot augustus 2015 gold voor Duitsers in Spanje bij een erfenis automatisch het Duitse recht – ongeacht hoe lang ze al in Spanje woonden. De EU-verordening inzake het erfrecht 650/2012 (vaak „Brussel IV” of „EuErbVO” genoemd) heeft daar fundamenteel verandering in gebracht.

Voor alle erfenissen waarbij de erflater na 17 augustus 2015 is overleden, geldt het volgende:

Het erfrecht van het land waar de overledene zijn laatste gewone verblijfplaats had, regelt de volledige rechtsopvolging – inclusief onroerend goed in het buitenland.

Dat betekent: als je als inwoner van Mallorca overlijdt zonder dat je een rechtskeuze hebt gemaakt, wordt je wereldwijde nalatenschap in principe afgehandeld volgens het Spaanse erfrecht – en niet volgens het Duitse, Oostenrijkse of Zwitserse recht.

Belangrijke uitzonderingen: Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk doen niet mee aan de verordening.

De rechtskeuze (professio iuris)

Volgens artikel 22 van de EU-Erfgoedverordening kun je in je testament het recht van je thuisland (nationaliteit) kiezen. Een Duitse staatsburger die op Mallorca woont, kan dus bepalen dat het Duitse erfrecht op haar hele nalatenschap van toepassing is.

Let op: De rechtskeuze geldt voor de hele nalatenschap – een gedeeltelijke rechtskeuze die alleen betrekking heeft op het Spaanse of alleen op het Duitse vermogen, is volgens de gangbare interpretatie niet toegestaan. Als je twee aparte testamenten opstelt (één in Duitsland, één in Spanje) en maar in één daarvan een rechtskeuze maakt, loop je het risico op een ongeldige gedeeltelijke rechtskeuze. De werkelijke wil van de erflater moet dan worden geïnterpreteerd – een klassiek geschil.

Wettelijke erfopvolging in Spanje: wie erft er als er geen testament is?

Als er geen testament is, geldt automatisch de Spaanse wettelijke erfopvolging (sucesión intestada) volgens het Spaanse Código Civil (art. 657 e.v. CC). De volgorde verschilt flink van de Duitse regeling – vooral wat de positie van de echtgenoot betreft:

Een heel belangrijk punt: volgens de Spaanse wettelijke erfopvolging krijgt de overlevende echtgenoot geen eigendom, maar alleen een vruchtgebruik (Usufructo) op een deel van de nalatenschap. In de praktijk kan dat betekenen dat de echtgenoot weliswaar in de gezamenlijke woning mag blijven wonen, maar deze niet mag verkopen of bezwaren zonder toestemming van de erfgenamen.

Het wettelijk erfdeel (legítima): de grens van je testamentaire vrijheid

Het Spaanse erfrecht kent strenge regels voor het legitieme deel, waarbij twee derde van de nalatenschap is gereserveerd voor de kinderen:

Let op: Op de Balearen gelden eigen regionale wetten (dret civil balear), die kunnen afwijken van de algemene bepalingen van het Código Civil. De regels voor het wettelijk erfdeel op de Balearen hebben hun eigen bijzonderheden. Voor concrete beslissingen over je nalatenschap is advies van een advocaat die gespecialiseerd is in het erfrecht van de Balearen onmisbaar.

Wat betekent dat in de praktijk? Als je twee kinderen hebt en een vermogen van 600.000 euro, hebben je kinderen recht op minstens 400.000 euro (twee derde) als legitieme portie – ongeacht wat er in je testament staat. Het vrije derde deel (200.000 euro) kun je naar eigen inzicht verdelen – bijvoorbeeld aan je partner, aan vrienden of aan goede doelen.

Ongehuwde partners krijgen volgens de Spaanse wettelijke erfopvolging niets. Zonder testament krijgt een ongehuwde partner niets – een klassiek argument om dit onderwerp niet uit te stellen.

Waarom het bijna altijd handig is om een eigen Spaans testament te hebben

Zelfs als je al een Duits testament hebt of een rechtskeuze maakt volgens art. 22 van de EU-Erfgoedverordening: de afwikkeling van de erfenis van Spaanse bezittingen vindt plaats in Spanje. Spaanse notarissen, kadastrale diensten en banken hebben ofwel een Spaans testament (testamento) nodig, of moeten een buitenlands document via een omslachtige erkenningsprocedure accepteren – inclusief apostille, gewaarmerkte vertaling en vaak maandenlange verwerkingstijd.

Een Spaans testament dat alleen betrekking heeft op de bezittingen in Spanje is de eenvoudige en efficiënte oplossing. Hiermee kun je:

• Snellere afhandeling bij de Spaanse notaris en het kadaster
• Duidelijke rechtskeuze volgens artikel 22 van de EU-Erfverordening in hetzelfde document
• Directe aanwijzing van erfgenamen voor het Spaanse onroerend goed
• Vermijd lange procedures voor apostille, vertaling en erkenning

Let op: De inhoud van het Spaanse testament moet worden afgestemd op het Duitse (of Oostenrijkse/Zwitserse) testament, om tegenstrijdigheden en een ongeldige gedeeltelijke rechtskeuze te voorkomen. Dit is een typische klus voor een abogado met ervaring in grensoverschrijdend erfrecht.

Soorten testamenten in Spanje

Het Spaanse recht kent verschillende vormen van testamenten. Voor internationale eigenaren is het notariële testament de duidelijke standaard:

Volgens het Spaanse recht is het testament, op grond van art. 670, lid 1, van het Burgerlijk Wetboek, een uiterst persoonlijke handeling (acto personalísimo) – je kunt je bij het opstellen ervan niet door iemand anders laten vertegenwoordigen.

Nadat het testament notarieel is vastgelegd, wordt het geregistreerd in het Centrale Testamentenregister (Registro Central de Actos de Última Voluntad) in Madrid. Alleen zo kan het na je overlijden ook worden gevonden en uitgevoerd.

Successierechten op de Balearen: wat erfgenamen moeten betalen

De successierechten (Impuesto de Sucesiones y Donaciones, ISyD) zijn een regionale belasting. Op de Balearen geldt een regeling die steeds gunstiger wordt voor directe familieleden. Hoeveel je precies moet betalen, hangt af van de belastingklasse van de erfgenaam, de waarde van de nalatenschap en de geldende vrijstellingen.

Let op: De tarieven en vrijstellingen voor de successierechten op de Balearen kunnen veranderen. Voor een concrete planning moet je deze altijd bij de bevoegde belastingadviseur of de belastingdienst van de Balearen (ATIB) navragen om zeker te zijn van de actuele gegevens.

In Spanje geldt voor de betaling van de successierechten een termijn van zes maanden vanaf de dag van overlijden. Deze termijn kan onder bepaalde voorwaarden met nog eens zes maanden worden verlengd – je moet het verzoek daartoe wel binnen de eerste vijf maanden indienen.

Let op: als je de termijn van zes maanden niet haalt, kun je rente en boetes moeten betalen. In de praktijk is dit een van de meest voorkomende en duurste valkuilen voor erfgenamen in het buitenland.

De erfenisprocedure op Mallorca: stap voor stap

Als een vastgoedeigenaar op Mallorca overlijdt, verloopt de erfenisprocedure meestal als volgt:

1. Een overlijdensakte aanvragen – Afgegeven door de Spaanse burgerlijke stand (Registro Civil), eventueel met een apostille als het overlijden in het buitenland heeft plaatsgevonden
2. Opvragen bij het centrale testamentenregister – Vraag bij het Registro Central de Actos de Última Voluntad in Madrid na of er een Spaans testament is (hier zijn kosten aan verbonden, meestal een paar euro)
3. Testament openen / Erfbewijs regelen – Notariële opening van het testament of bij wettelijke erfopvolging: ‘declaración de herederos’ door een notaris of de rechtbank
4. NIE-nummer van de erfgenamen – Alle erfgenamen hebben een Spaans identificatienummer (NIE) nodig voor belasting- en kadastrale doeleinden
5. Successierechten berekenen en uitleggen – Belastingaangifte bij de ATIB (Balearen) binnen 6 maanden
6. Escritura de aceptación de herencia – Notariële akte van aanvaarding van de herencia bij de Spaanse notaris
7. Overschrijving in het kadaster – Inschrijving van de nieuwe eigenaren in het Registro de la Propiedad
8. Plusvalía municipal – Gemeentelijke belasting op de waardestijging van onroerend goed (te betalen aan de betreffende gemeente)
9. Bankrekeningen overdragen – Erfgenamen moeten zich bij de Spaanse bank identificeren

Meerwaarde bij verkoop door de erfgenamen

Als erfgenamen het geërfde onroerend goed daarna verkopen, moet je in Spanje vermogenswinstbelasting betalen (Impuesto sobre la Renta de no Residentes voor niet-ingezetenen of IRPF voor ingezetenen). De berekening is gebaseerd op het verschil tussen de waarde op het moment van de erfenis (fiscale aanschaffingswaarde) en de verkoopopbrengst. Hoe de aanschafwaarde wordt vastgesteld, heeft een grote invloed op de latere belastingdruk – nog een reden om je nalatenschap zorgvuldig te plannen en het onroerend goed nauwkeurig te laten taxeren in de aanslag voor successierechten.

Als je als niet-ingezetene een Spaans onroerend goed erft en verkoopt, is het ook handig om je te verdiepen in de belastingregels voor niet-ingezetenen in Spanje – want de regels verschillen namelijk flink, afhankelijk van je fiscale status.

De meest voorkomende fouten bij het regelen van de nalatenschap op Mallorca

Wat komt er daarna? Volgende stappen op belastinggebied voor ingezetenen

Een Spaans testament is maar een onderdeel van een complete vermogensplanning. Als je op Mallorca woont en daar vermogen hebt, moet je ook op de volgende zaken letten:

• Modelo 720: Inwoners moeten buitenlandse vermogens boven bepaalde drempelwaarden aangeven – dit geldt ook voor erfgenamen die na een erfenis vermogen in het buitenland verwerven → Aangifteplicht Modelo 720
• IRPF: Als ingezetene moeten erfgenamen de huurinkomsten uit het geërfde onroerend goed aangeven via de Spaanse inkomstenbelasting → Belastingen als ingezetene
• Verblijfsvergunning: Als je je vaste verblijfplaats op Mallorca hebt, moet je je ook officieel als inwoner laten registreren – dat heeft direct invloed op het toepasselijke erfrecht → Verblijfsvergunning Spanje
• Duitse pensioenuitkering: hoe je in Spanje belasting moet betalen over een pensioen uit Duitsland, is een apart onderwerp → Belasting op pensioen in Spanje

Checklist: Spaans testament en nalatenschapsplanning

• NIE-nummer aanwezig (van jezelf en eventueel van de verwachte erfgenamen)
• Het Duitse testament is bijgewerkt en afgestemd met Abogado
• Spaans testament opgesteld bij de notaris (testamento abierto aanbevolen)
• De rechtskeuze is getoetst aan artikel 22 van de EU-Erfverordening en eventueel in het testament vastgelegd
• De consistentie tussen het Duitse en het Spaanse testament is gewaarborgd (geen ongeldige gedeeltelijke rechtskeuze)
• Testament geregistreerd in het Centraal Testamentenregister in Madrid
• Erfgenamen weten waar het testament en de documenten worden bewaard
• De vrijstellingen en belastingklassen voor de successierechten op de Balearen besproken met een belastingadviseur
• Er is een volmacht voor zorgzaken (notariële akte) opgesteld voor het geval je wilsonbekwaam wordt
• Een actueel uittreksel uit het kadaster van het Spaanse onroerend goed

Conclusie: nu iets doen kost weinig, later kost het veel

Een notarieel testament op Mallorca is geen grote hindernis – met een Duitstalige advocaat en een Spaanse notaris is het meestal binnen een paar weken geregeld. Het alternatief – geen testament, geen rechtskeuze, geen voorbereiding – kan erfgenamen daarentegen maandenlange procedures, onverwachte belastingbetalingen en in het ergste geval echte ruzie over het onroerend goed opleveren. De termijn van zes maanden voor de successierechten begint te lopen vanaf de dag van overlijden, of de erfgenamen in het buitenland hiervan op de hoogte zijn of niet. Wie op Mallorca woont, er van houdt of er investeert, doet er goed aan om dit onderwerp eens goed aan te pakken – en het dan van je lijstje af te vinken.

Officiële bronnen

• EU-verordening inzake het erfrecht 650/2012 (EuErbVO / „Brussel IV”), van kracht vanaf 17 augustus 2015: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/?uri=CELEX%3A32012R0650
• Burgerlijk Wetboek (CC) Spanje, art. 657–1087 (erfrecht), art. 662 e.v. (testament): https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-1889-4763
• Registro Central de Actos de Última Voluntad (Centraal register van testamenten, Madrid): https://www.mjusticia.gob.es
• ATIB – Agència Tributària de les Illes Balears (Belastingdienst van de Balearen, successierechten): https://www.atib.es
• Regering van de Balearen – Balearisch burgerlijk recht (dret civil balear): https://www.caib.es
• BOE – Boletín Oficial del Estado (Staatsblad van Spanje): https://www.boe.es