Vertrekbelasting Spanje (Exit Tax): wat er met je effectenrekening gebeurt als je Spanje verlaat

Je bent van plan Spanje te verlaten – misschien terug naar Duitsland, door naar Portugal of naar een ander land. Wat veel inwoners pas vlak voor hun vertrek merken: Spanje heft onder bepaalde omstandigheden belasting over koerswinsten op effecten en aandelen die je nog helemaal niet hebt gerealiseerd. De zogenaamde Spaanse vertrekbelasting (Exit Tax) is van toepassing volgens artikel 95 bis van de Spaanse wet op de inkomstenbelasting (IRPF-wet, Ley 35/2006) en kan, afhankelijk van de omvang van je portefeuille en je deelnemingspercentage, een aanzienlijke belastingdruk met zich meebrengen – puur op papier, zonder dat je ook maar één aandeel hebt verkocht. In deze gids lees je wie hiermee te maken krijgt, welke drempels gelden, hoe de berekening werkt, welke uitzonderingen er zijn en hoe je de Duitse tegenhanger – de vertrekbelasting volgens § 6 AStG – omgaat als je als vennoot of oprichter van een GmbH naar Spanje bent verhuisd en nu weer vertrekt.

Ben je inwoner van Spanje, heb je een flinke beleggingsportefeuille of aandelen in bedrijven en ben je van plan om te verhuizen?

• 📩 Stel een persoonlijk verzoek in — Laat je specifieke situatie door een belastingdeskundige beoordelen voordat je je afmelding bij de belastingdienst indient.
• Belastingen als inwoner van Spanje (IRPF) — Basisprincipes van de Spaanse inkomstenbelasting voor inwoners

Wat is die Spaanse exit-belasting eigenlijk?

De Spaanse vertrekbelasting is geen aparte belasting, maar een speciaal mechanisme binnen de gewone IRPF (inkomstenbelasting voor natuurlijke personen). Het basisidee: als je jarenlang in Spanje hebt gewoond, daar koerswinsten op effecten of aandelen hebt opgebouwd en nu naar een land met lage belastingen verhuist, mag je die winsten niet belastingvrij uit Spanje halen.

Technisch gezien behandelt de wet je vertrek als een fictieve verkoop van alle in aanmerking komende activa op de dag vlak voor je de fiscale woonplaats opgeeft. Het verschil tussen de marktwaarde op die peildatum en de oorspronkelijke aankoopprijs wordt beschouwd als een belastbare meerwaarde – zelfs als je de aandelen of fondsdeelbewijzen nog tientallen jaren aanhoudt.

Spanje heeft deze regeling in 2015 ingevoerd, naar het voorbeeld van soortgelijke regelingen in Frankrijk, Duitsland en Nederland. De regeling is wettelijk vastgelegd in artikel 95 bis van Ley 35/2006 (IRPF-wet) en in de bijbehorende uitvoeringsverordeningen.

Let op: de exit-belasting geldt alleen voor mensen die fiscaal in Spanje woonachtig waren – dus ingezetenen. Als je als niet-ingezetene alleen een vakantieappartement op Mallorca hebt, valt deze regeling niet op jou van toepassing.

Wie valt hieronder? De drie voorwaarden

De Spaanse exit-belasting geldt alleen als aan alle drie de volgende voorwaarden tegelijk wordt voldaan:

Als je pas vijf jaar in Spanje woont en weer wegtrekt, heeft dit meestal geen gevolgen voor je. De termijn van tien jaar is de belangrijkste grens.

De drempelwaarden in detail

Welke bezittingen tellen mee? Het gaat om aandelen in kapitaalvennootschappen, fondsdeelbewijzen (ook ETF’s en SICAV’s) en andere collectieve beleggingsinstellingen. Een pure aandelenportefeuille met een vrij verhandelde omvang van minder dan 4 miljoen euro valt – zelfs bij een lang verblijf – onder de drempel. Onroerend goed valt niet onder artikel 95 bis; voor onroerend goed gelden aparte regels bij vertrek.

Hoe wordt de belasting berekend?

De belastbare winst is het verschil tussen de marktwaarde van de aandelen op de dag vóór je vertrek en de historische aankoopprijs (inclusief bijkomende aankoopkosten). Deze winst wordt meegeteld in de zogenaamde „Base del Ahorro” (basis voor beleggingsinkomsten) van de IRPF en wordt belast tegen de normale belastingtarieven voor beleggingsinkomsten.

Belastingtarieven van de Base del Ahorro (IRPF)

Let op: De hier genoemde belastingtarieven komen overeen met de waarden die in de bronnen staan vermeld. Aangezien belastingtarieven door de wetgever kunnen worden gewijzigd, is het raadzaam om de actuele tarieven met een belastingadviseur te controleren.

Rekenvoorbeeld (vereenvoudigd): Sinds je je bedrijf in Spanje hebt opgericht, heb je aandelen in een Spaanse S.L. ter waarde van 2,5 miljoen euro; de historische aankoopprijs bedroeg 300.000 euro. De latente winst bedraagt 2,2 miljoen euro. Omdat je een belang van 30 % hebt en de waarde hoger is dan 1 miljoen euro, is de exit-belasting van toepassing. De belastingverplichting wordt berekend op basis van de gestaffelde tarieven van de Base del Ahorro – over 2,2 miljoen euro levert dat een aanzienlijk bedrag op, zelfs zonder dat je ook maar één euro aan verkoopopbrengst hebt ontvangen.

Waar je naartoe verhuist, maakt een verschil: EU versus derde land

Het verschil tussen verhuizen naar een EU-/EER-land en verhuizen naar een derde land (Zwitserland, de VAE, de VS, enz.) is cruciaal – het bepaalt of en hoe je belasting moet betalen.

Verhuizen binnen de EU of naar de EER

Als je naar een EU- of EER-lidstaat verhuist, kan de betaling op verzoek worden uitgesteld. De belasting is niet meteen verschuldigd zolang je de in aanmerking komende activa aanhoudt. Pas als je de aandelen daadwerkelijk verkoopt, wordt de schuld voldaan. Dit model beschermt de Europese vrijheid van vestiging, waarnaar ook het Europees Hof van Justitie in verschillende arresten heeft verwezen (o.a. zaken C-9/02 Lasteyrie du Saillant en C-371/10 National Grid Indus).

Verhuizen naar een derde land (belastingparadijzen / buiten de EU)

Als je naar een land buiten de EU/EER verhuist, moet je de belasting in principe meteen betalen – in het belastingjaar waarin je vertrekt. Er is geen automatisch uitstel. Uitzonderingen en speciale regels kunnen voortvloeien uit dubbelbelastingverdragen (DBV’s); Spanje heeft DBV’s gesloten met tal van landen, waarvan de concrete gevolgen per geval moeten worden bekeken.

Meldplicht en procedure: wat je concreet moet doen

De Spaanse vertrekbelasting geef je aan in de gewone jaarlijkse IRPF-belastingaangifte voor het jaar waarin je bent vertrokken. Je vult het dus in op de Declaración de la renta die je na je vertrek voor dat jaar indient – meestal tussen april en juni van het volgende jaar.

Stap voor stap: verhuizen met exitheffing

1. Analyse van of je in aanmerking komt: Kijk of je aan de drie voorwaarden voldoet (10 van de 15 jaar verblijf, beëindiging van de verblijfsstatus, in aanmerking komende vermogensbestanddelen).
2. Vaststellen van de waarderingsdatum: De marktwaarde van de aandelen wordt bepaald op de laatste dag van de fiscale woonplaats in Spanje – een professionele taxatie is aan te raden, vooral bij niet-beursgenoteerde bedrijven.
3. Een belastingadviseur inschakelen: nu nog, niet pas na de uitschrijving.
4. Afmelding bij de belastingdienst (Modelo 030 / Censo de Obligados Tributarios): Je moet je belastingplicht bij de AEAT (Agencia Tributaria) opgeven.
5. Dien je IRPF-aangifte in voor het jaar waarin je vertrekt: inclusief bijlage voor de exit-tax-situatie (artikel 95 bis).
6. Als je de EU verlaat: vraag uitstel van betaling aan: doe dat schriftelijk bij de AEAT via je belastingaangifte.
7. Bewaar de documentatie: aankoopbewijzen, waarderingsbewijzen, correspondentie met de AEAT – voor latere bewijsvoering bij de daadwerkelijke verkoop.
8. Na je vertrek: Controleer of je je jaarlijks moet melden: Als je een EU-uitstel hebt, kan Spanje eisen dat je elk jaar aantoont dat je nog steeds aan de voorwaarden voor het uitstel voldoet.

Let op: De uitschrijving uit het bevolkingsregister en de uitschrijving bij de belastingdienst zijn twee verschillende dingen. Als je je uit het bevolkingsregister laat schrappen, betekent dat niet dat je ook automatisch bij de AEAT bent uitgeschreven.

De Duitse vertrekbelasting (§ 6 AStG): wat Duitse ondernemers moeten weten

Veel mensen die uit Spanje wegtrekken, zijn niet in Spanje opgegroeid, maar zijn eerder vanuit Duitsland naar Spanje verhuisd. Voor hen is er nog een ander punt van aandacht: de Duitse vertrekbelasting volgens § 6 van de wet op de buitenlandse belastingen (AStG).

Dit geldt voor jou als je bij je vertrek uit Duitsland (dus bij je verhuizing naar Spanje of nu bij je nieuwe verhuizing naar het volgende land) aan de volgende voorwaarden voldoet:

De hervorming van 2022: Tot eind 2021 kon je bij verhuizingen binnen de EU/EER uitstel van betaling krijgen, zonder rente en voor onbepaalde tijd. Sinds 1 januari 2022 is het uitstel voor onbepaalde tijd afgeschaft. In plaats daarvan kun je op verzoek een betaling in zeven gelijke jaarlijkse termijnen aanvragen – zonder rente, maar mogelijk met een zekerheidsstelling. De belasting wordt dus vanaf het eerste moment vastgesteld, ook als je naar Spanje of Portugal verhuist.

Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Duitsland en Spanje (VDB 2012): Het verdrag tussen Duitsland en Spanje uit 2012 is bedoeld om te voorkomen dat dezelfde winsten dubbel worden belast. In het ideale geval wordt de in Duitsland betaalde (of in termijnen betaalde) exit-tax verrekend bij de latere belastingheffing in Spanje. In de praktijk is dat vaak ingewikkeld – hoe het precies in zijn werk gaat, hangt af van de structuur van je deelneming, het moment van vertrek en de daadwerkelijke verkoop.

Let op: Duitse aandeelhouders van een GmbH die vanuit Spanje naar een derde land verhuizen (bijv. Dubai), kunnen in theorie met beide exit-tax-regelingen te maken krijgen: de Spaanse bij het verlaten van Spanje en – afhankelijk van je individuele situatie – naheffingen uit Duitsland, als de Duitse belasting nog niet helemaal is betaald.

Bijzonder geval: terugkeer naar Spanje

Wat gebeurt er als je Spanje verlaat, de exit-belasting wordt vastgesteld, maar je binnen een paar jaar weer terugkeert? Volgens de Spaanse wet kan de vastgestelde exit-belasting worden teruggedraaid als je binnen vijf jaar (onder bepaalde voorwaarden ook binnen tien jaar) terugkeert naar Spanje, mits de vermogensbestanddelen nog niet zijn verkocht. In dat geval wordt de belasting als het ware ‘opgeschort’ en bij een daadwerkelijke terugkeer kwijtgescholden.

Dit principe beschermt mensen die maar tijdelijk naar het buitenland gaan – bijvoorbeeld voor een opdracht in het buitenland. Maar het betekent ook: als je na je vertrek je aandelen verkoopt en daarna terugkomt, profiteer je niet meer van deze regeling.

Wat valt niet onder de vertrekbelasting: belangrijke uitzonderingen

Niet alles wat in je effectenrekening staat, leidt tot exitbelasting. Het volgende valt niet onder artikel 95 bis:

• Staatsobligaties, bedrijfsobligaties en andere vastrentende effecten – de exit-belasting geldt alleen voor aandelen (aandelen, aandelen in fondsen).
• Onroerend goed – voor onroerend goed gelden aparte fiscale regels bij vertrek; artikel 95 bis is hier niet van toepassing.
• Banktegoeden – gewone deposito’s zijn geen eigen vermogen.
• Portefeuilles onder de drempelwaarden – als je minder dan 4 miljoen euro in je in aanmerking komende effectenrekening hebt staan en geen belang van 25 % of meer bezit, heb je hier geen last van.
• Inwoners die er nog geen 10 jaar wonen – de tienjaarsgrens beschermt nieuwkomers.

Opmerking: Cryptovaluta’s worden in relevante bronnen genoemd als activa die mogelijk onder de belasting vallen. De precieze fiscale indeling van crypto-activa onder artikel 95 bis is een rechtsgebied dat nog in ontwikkeling is – hier is gespecialiseerd advies aan te raden.

De meest voorkomende fouten bij het vertrek uit Spanje

In de dagelijkse praktijk van belastingdeskundigen zie je bij het onderwerp exitheffing steeds weer dezelfde fouten terugkomen:

1. Te late planning: Er wordt pas over de belasting gesproken als de uitschrijving al heeft plaatsgevonden. Dan zijn de mogelijkheden om de situatie te regelen flink beperkt.
2. Verwarring tussen inschrijving als inwoner en fiscale woonplaats: Als je je afmeldt bij de Ayuntamiento (Empadronamiento), betekent dat niet automatisch dat je fiscale woonplaats in Spanje ophoudt.
3. Ontbrekende aankoopbewijzen: Als je niet kunt aantonen tegen welke prijs je de aandelen oorspronkelijk hebt gekocht, loop je het risico dat de AEAT de aankoopprijs laag vaststelt – en dat je belastingdruk daardoor hoger uitvalt.
4. Geen verzoek om uitstel van betaling: bij verhuizingen binnen de EU wordt het uitstel niet automatisch toegekend – je moet het aanvragen.
5. Dubbele belasting niet gecontroleerd: als je als voormalig inwoner van Duitsland eerst naar Spanje bent verhuisd en nu weer verder verhuist, kunnen er onder bepaalde omstandigheden twee landen zijn die aanspraak maken op exit-tax. Het belastingverdrag van 2012 tussen Duitsland en Spanje regelt de verdeling – maar alleen als je het ook toepast.
6. De waarderingskwestie onderschatten: Bij niet-beursgenoteerde bedrijven is de „marktwaarde” niet automatisch duidelijk. De AEAT kan eigen waarderingen uitvoeren, waartegen je bezwaar zou moeten aantekenen.
7. Het moment van verkoop negeren: Soms loont het om de verkoop op een bepaald moment te plannen (bijvoorbeeld na een koersdaling), om de latente winsten te minimaliseren. Dat is legale belastingplanning – maar dat kan alleen als je er vroeg genoeg mee begint.

Wat komt er daarna? Belastingverplichtingen als niet-ingezetene

Als je uit Spanje vertrekt, hoef je geen IRPF meer te betalen – maar dat betekent niet dat je geen fiscale verplichtingen meer hebt in Spanje. Als je na je vertrek nog bezittingen in Spanje hebt (vastgoed, bankrekeningen, aandelen in bedrijven), moet je als niet-ingezetene nog steeds aan bepaalde meldings- en belastingverplichtingen voldoen.

Concreet relevant:

• Belasting voor niet-ingezetenen (IRNR): Over huurinkomsten uit Spaanse onroerende goederen of andere inkomsten uit Spanje moet belasting voor niet-ingezetenen worden betaald. Meer hierover vind je in onze gids over de belasting voor niet-ingezetenen in Spanje.
• Modelo 720 (aangifte van buitenlandse vermogens): Dit formulier is bedoeld voor ingezetenen die hun buitenlandse vermogen moeten aangeven – na je vertrek vervalt deze verplichting. Meer info vind je in de gids over Modelo 720.
• Als de EU de exit-belasting uitstelt: Spanje kan eisen dat je elk jaar aangeeft of de uitgestelde belastingplicht nog steeds geldt. De vereisten en de vorm hangen af van de geldende administratieve instructies van de AEAT.
• Regelingen in het testament: Als je bezittingen in Spanje achterlaat, is het verstandig om een Spaans testament te overwegen. Meer hierover: Spaans testament.

Checklist: Verhuizen uit Spanje met gevolgen voor de exit-tax

• Verblijfsduur gecontroleerd: ben ik 10 van de 15 jaar ingezetene geweest?
• Beoordeling van de portefeuille: Ga ik boven de drempel van 4 miljoen euro of die van 1 miljoen euro bij een belang van ≥ 25 %?
• Een belastingadviseur (Asesor Fiscal / Gestoría) inschakelen – het liefst 6–12 maanden voor je geplande vertrek
• Aankoopbewijzen voor alle in aanmerking komende activa zijn verzameld
• Er is een taxatierapport aangevraagd voor niet-beursgenoteerde aandelen
• Bestemmingsland gecontroleerd: EU/EER of derde land?
• Bij vertrek uit de EU: aanvraag voor uitstel van betaling geregeld
• Modelo 030 (fiscale uitschrijving bij de AEAT) is klaar
• IRPF-aangifte voor het jaar van vertrek ingepland (april–juni van het volgende jaar)
• Belastingverdrag tussen Spanje en het land van bestemming gecontroleerd
• De Duitse exit-belasting (§ 6 AStG) wordt apart gecontroleerd, als je eerder van Duitsland naar Spanje bent verhuisd
• Verplichtingen voor niet-ingezetenen na vertrek (IRNR) voor achtergebleven vermogensbestanddelen in Spanje vastgelegd
• Er is rekening gehouden met de mogelijkheid om binnen 5 jaar terug te keren (de belastingschuld zou dan ongedaan kunnen worden gemaakt)

Conclusie: de exit-belasting in Spanje is goed te doen – maar alleen als je er op tijd mee begint

De Spaanse vertrekbelasting geldt niet voor iedereen. Als je pas vijf jaar in Spanje hebt gewoond of een effectenportefeuille hebt van minder dan vier miljoen euro, hoef je nu nog niets te doen. Maar als je tien jaar of langer ingezetene bent geweest en in die tijd een aanzienlijke effectenportefeuille of een zakelijk belang hebt opgebouwd, dan is artikel 95 bis voor jou een echte belastingkwestie waar je vroeg mee moet beginnen.

Het goede nieuws: verhuizen naar een EU-land is goed te plannen. Het uitstel van betaling beschermt je tegen een directe liquiditeitscrisis. En met de juiste timing – nog vóór een geplande verkoop van de aandelen – kun je de fiscale schade vaak flink beperken. Wat niet werkt: je uitschrijving snel regelen en de belastingkant vergeten. De AEAT controleert de verhuizingen van grote vermogens steeds grondiger.

Vraag advies aan een Asesor Fiscal die gespecialiseerd is in internationaal belastingrecht voordat je iets ondertekent – niet daarna.

Officiële bronnen

• Artikel 95 bis van de IRPF-wet (Wet 35/2006): Rechtsgrondslag van de Spaanse exit-belasting – Hoofdkantoor van de Agencia Tributaria (AEAT)
• AEAT – Agencia Tributaria: De belastingdienst die bevoegd is voor het indienen van de IRPF-aangifte en aanvragen voor uitstel van betaling – www.agenciatributaria.es
• EU-richtlijn ter bestrijding van belastingontwijking (ATAD, 2016/1164/EU): Richtlijn van het Europees Parlement en de Raad, artikel 5 (exitbelasting) – EUR-Lex
• § 6 van de wet op de buitenlandse belastingen (AStG) – Duitse vertrekbelasting: Bondsministerie van Justitie – www.gesetze-im-internet.de
• DBA Duitsland–Spanje (2012): Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting, van toepassing op grensoverschrijdende situaties tussen beide landen – Bondsministerie van Financiën
• Arrest van het Hof van Justitie C-9/02 (Lasteyrie du Saillant) en arrest van het Hof van Justitie C-371/10 (National Grid Indus): Belangrijke uitspraken over de verenigbaarheid van exit-tax-regelingen met de Europese vrijheid van vestiging