Vertrekbelasting Spanje

Wie aandelen in een GmbH bezit en naar Mallorca verhuist, verkoopt bij vertrek niets – en krijgt toch een belastingaanslag. De Duitse buitenlandsebelastingwet behandelt het opgeven van je woonplaats als een verkoop tegen marktwaarde: er komt geen geld binnen, maar de belasting is wel verschuldigd.

Wat kost de vertrekbelasting bij een verhuizing naar Mallorca?

Hoe hoog de aanslag uitvalt, hangt af van 3 cijfers: de huidige waarde van je aandelen, wat je er destijds voor hebt betaald en je overige inkomen in het jaar van vertrek. Er is geen vast tarief.

Je valt hieronder als 2 voorwaarden samenkomen: je had binnen de afgelopen 5 jaar voor minstens 1% een belang in een kapitaalvennootschap, en je was in de afgelopen 12 jaar minstens 7 jaar onbeperkt inkomstenbelastingplichtig in Duitsland.

Niet de volledige waardestijging wordt belast. Volgens de gedeeltelijke-inkomstenregeling blijft 40% van de marktwaarde belastingvrij en mag je daartegenover slechts 60% van je verkrijgingskosten aftrekken. Wat overblijft, wordt als inkomsten uit onderneming bij je overige inkomen opgeteld en belast tegen je persoonlijke belastingtarief – er bestaat geen apart tarief voor de vertrekbelasting. De rekenhulp hierboven toont het bedrag voor jouw situatie, uitgesplitst naar inkomstenbelasting en solidariteitstoeslag.

Zo wordt de berekening gemaakt

De berekening bestaat uit 5 stappen, die allemaal in de wet zijn terug te vinden.

1. Fictieve vervreemdingswinst. De marktwaarde van je aandelen bij vertrek (de wet noemt dit de gemeine Wert) min de fiscaal relevante verkrijgingskosten.
2. Gedeeltelijke-inkomstenregeling. Van de marktwaarde blijft 40% belastingvrij en van de verkrijgingskosten is 60% aftrekbaar. Beide bedragen worden afzonderlijk afgerond – wie in plaats daarvan de uiteindelijke winst verlaagt, zit bij onregelmatige bedragen 1 cent naast het juiste bedrag.
3. Vrijstelling. Tot € 9.060 blijft belastingvrij, naar rato van je deelnemingspercentage. De vrijstelling wordt lager zodra het belastbare deel het – eveneens naar rato berekende – bedrag van € 36.100 overschrijdt. Bij grotere deelnemingen is deze daarom doorgaans al volledig opgebruikt.
4. Tarief. Het resterende bedrag verhoogt je belastbare inkomen. De rekenhulp berekent de extra belasting als verschil: belasting met de vertrekwinst min belasting zonder deze winst. Alleen zo zie je wat je vertrek werkelijk kost – zowel een gemiddeld tarief als het hoogste belastingtarief over het volledige bedrag geeft een vertekend beeld.
5. Solidariteitstoeslag. Deze wordt voor beide berekeningen afzonderlijk over de inkomstenbelasting vastgesteld, met belastingvrije grens en afbouwzone, en vervolgens vergeleken. De toeslag over het verschil zou iets anders zijn en meestal te laag uitvallen.

Het progressievoorbehoud: het punt dat vrijwel alle snelle berekeningen overslaan

Je verhuist in juli en verdient vanaf augustus op Mallorca. In het jaar van vertrek was je dus slechts een deel van het jaar onbeperkt belastingplichtig – en juist dan tellen je buitenlandse inkomsten mee voor het belastingtarief, hoewel ze in Duitsland niet worden belast. Het tarief stijgt, maar de heffingsgrondslag niet. Dit is de gebruikelijke situatie bij een verhuizing naar Mallorca en geen uitzondering; wie dit weglaat, rekent structureel te laag. De rekenhulp heeft hiervoor een apart veld.

Wie eronder valt – en wie niet

De grens van 1% heeft betrekking op de laatste 5 jaar, niet op de dag van vertrek. Wie daar vandaag onder zit doordat een kapitaalverhoging het belang heeft verwaterd, kan toch onder de regeling vallen. Andersom geldt: wie de grens nooit heeft bereikt, krijgt door de verhuizing niet te maken met vertrekbelasting.

Een aantal situaties valt buiten wat de rekenhulp kan weergeven, maar is wel belangrijk om te kennen:

• Geërfde of geschonken aandelen. Bij de vraag hoelang je onbeperkt belastingplichtig was, tellen ook de perioden van je rechtsvoorganger mee; overlappende jaren tellen maar 1 keer. Wie alleen zijn eigen jaren meetelt, komt op een onjuiste uitkomst.
• Aandelen uit een inbreng. Als deze tegen boekwaarde of tussenwaarde zijn verkregen, vallen ze onder bepaalde voorwaarden ook onder de regeling als het belang onder de deelnemingsgrens ligt.
• Beleggingsfondsen en beursverhandelde fondsen (ETF's). Voor deelnemingen in beleggingsfondsen geldt een afzonderlijke regeling in het Investmentsteuergesetz, die op heel andere criteria is gebaseerd en het Teileinkünfteverfahren juist uitsluit. Uit „mijn fondsbelang ligt ver onder de grens“ volgt hier geen geruststelling.
• Onroerend goed. Dit leidt niet tot vertrekbelasting. Huurinkomsten uit Duitse objecten blijven in Duitsland belastbaar en de Duitse speculatietermijnen blijven ongewijzigd doorlopen. Als je na de verhuizing op Mallorca een woning wilt kopen, is het verstandig vooraf te kijken naar de bijkomende aankoopkosten en het verloop van de aankoop van een woning.
• Schenking en nalatenschap. Ook een overdracht om niet aan iemand die niet onbeperkt belastingplichtig is, leidt tot belastingheffing – het is dus geen uitweg, maar een zelfstandige aanleiding die daarnaast schenk- of erfbelasting kan veroorzaken.

Betalen in jaarlijkse termijnen

Op verzoek kun je de vastgestelde belasting in 7 gelijke jaarlijkse termijnen betalen. Over de termijnen wordt geen rente berekend. Het verzoek wordt doorgaans echter alleen ingewilligd als je zekerheid stelt, en de eerste termijn moet binnen 1 maand na de bekendmaking van de belastingaanslag worden betaald; de overige termijnen telkens op 31 juli van de volgende jaren.

Belangrijk, omdat dit vaak anders wordt verteld: Deze termijnregeling geldt voor alle landen van vertrek op dezelfde manier. Tot en met het belastingjaar 2021 bestond er een onbeperkt rentevrij uitstel van betaling, dat pas eindigde bij de daadwerkelijke verkoop en alleen gold voor de Europese Unie en de Europese Economische Ruimte (EER). Sinds het belastingjaar 2022 kent de wet dit niet meer. Dat Spanje lid is van de EU, geeft je bij de vertrekbelasting geen voordeel ten opzichte van een verhuizing naar Zwitserland of Dubai. Wie vóór 2022 is vertrokken en nog een lopend uitstel van betaling heeft, behoudt dit – voor bestaande gevallen schrijft de wet uitdrukkelijk afwikkeling volgens het oude recht voor.

De termijnregeling eindigt voortijdig als een termijn niet op tijd wordt betaald, als je je jaarlijkse meldingsplicht schendt, bij insolventie en voor zover je de aandelen verkoopt of overdraagt of er uitkeringen plaatsvinden van in totaal meer dan 25% van de waarde. Precies dit aandeel is nog onschadelijk – de grens geldt pas daarboven.

En een punt dat bij betaling in termijnen vaak over het hoofd wordt gezien: de aandelen gelden alleen als tegen marktwaarde verworven voor zover de daarop verschuldigde belasting is betaald. Wie jarenlang in termijnen betaalt, heeft zolang een gesplitste kostprijsbasis – bij een latere verkoop is dat geen detail.

Terugkeer naar Duitsland

Is je vertrek gebaseerd op een slechts tijdelijk verblijf in het buitenland en word je binnen 7 jaar opnieuw onbeperkt belastingplichtig, dan vervalt de belastingvordering. Op verzoek kan de belastingdienst deze termijn met maximaal 5 jaar verlengen als je nog steeds van plan bent terug te keren.

Daarvoor moet wel aan meerdere voorwaarden tegelijk worden voldaan: de aandelen mogen in de tussentijd niet zijn verkocht, overgedragen of ingebracht in een ondernemingsvermogen, uitkeringen en terugbetalingen van kapitaal mogen samen de genoemde drempel niet overschrijden en het Duitse heffingsrecht moet ten minste opnieuw ontstaan in dezelfde omvang als bij je vertrek. Overdracht bij overlijden aan een natuurlijk persoon is daarbij geen probleem, mits die persoon aan de voorwaarden voldoet.

Wie deze route overweegt, moet weten dat de belastingdienst nauwkeurig controleert waar je feitelijke middelpunt van je leven ligt. Verblijfsdagen, huurcontracten, adreswijzigingen en sociale banden tellen mee; alleen op papier ergens wonen is niet voldoende.

Termijnen en meldingsplichten

Je vertrek moet je opnemen in de aangifte inkomstenbelasting van het jaar van vertrek. Wie in termijnen wil betalen, moet dat aanvragen – dit gebeurt niet automatisch. Daarna geldt een doorlopende verplichting: je moet de belastingdienst elk jaar uiterlijk op 31 juli je actuele adres doorgeven en bevestigen dat de aandelen nog steeds aan jou kunnen worden toegerekend. Ook moet je elke gebeurtenis melden waardoor de belasting voortijdig opeisbaar wordt – binnen 1 maand. Beide meldingen verlopen elektronisch volgens de officieel voorgeschreven gegevensset.

Zodra je fiscaal inwoner van Spanje bent, komt daar aan Spaanse zijde een afzonderlijk meldingssysteem bij. Wie vermogen buiten Spanje aanhoudt, geeft dit op via het Modelo 720 — een formulier van de Spaanse belastingdienst voor buitenlands vermogen, met eigen termijnen en drempels. Welk land welke inkomsten mag belasten, wordt geregeld in het Doppelbesteueringsverdrag tussen Duitsland en Spanje; op de exitheffing zelf heeft dit echter nauwelijks invloed, omdat die aanknoopt bij een moment waarop Duitsland nog je woonstaat is.

Voor de periode daarna zijn nog 3 artikelen de moeite waard: de inkomstenbelasting als resident, het Beckham-regime voor nieuwkomers en het overzicht van belastingen en recht bij vastgoedbezit op Mallorca. Als je daar een woning bezit, krijg je bovendien te maken met de vermogensbelasting, de onroerendgoedbelasting IBI en de belastingen bij verkoop van vastgoed.

Wat deze rekenhulp niet berekent

Deze rekenhulp schat de aanvullende inkomstenbelasting en de solidariteitstoeslag in het jaar van vertrek voor precies 1 aandelenbelang dat je tot je privévermogen rekent, bij de aanleiding „opgeven van de woonplaats“. Niet inbegrepen zijn: kerkbelasting, kinderkortingen en de toets op de voordeligste regeling, de waardering van je aandelen door een deskundige, verliessituaties, belangen in ondernemingsvermogen, beleggingsaandelen en de toepassing van de vijfdelingsregeling op buitengewone buitenlandse inkomsten. Je mag de uitkomsten van meerdere berekeningen voor meerdere vennootschappen niet optellen – de vrijstelling geldt per vennootschap en de progressie werkt gezamenlijk.

De marktwaarde van je aandelen wordt uiteindelijk bepaald in een waarderingsrapport, niet door een rekenhulp. Ook zijn de aanschafkosten niet altijd gelijk aan de historische aankoopprijs: als je eerder naar Duitsland bent verhuisd, kan een vervangende waarde daarvoor in de plaats komen, bij verkrijging om niet gelden de kosten van de rechtsvoorganger en latere stortingen verhogen ze. Wie deze waarde niet kent, krijgt van de rekenhulp een getal dat op een verkeerde basis berust.

Wettelijke basis

De exitheffing is opgenomen in § 6 van het Außensteuergesetz (AStG); welke aandelen eronder vallen, hoe de winst wordt berekend en hoe hoog de vrijstelling is, staat in § 17 van het Einkommensteuergesetz (EStG). De Teileinkünfteverfahren volgt uit § 3 Nummer 40 Buchstabe c en § 3c Absatz 2 EStG, het tarief uit § 32a en het progressievoorbehoud uit § 32b EStG. De huidige versie van § 6 AStG geldt voor de inkomstenbelasting voor het eerst voor het belastingjaar 2022. De rekenhulp toont boven de berekening welke waarden zijn gebruikt; de bronnen zijn daar afzonderlijk gelinkt.