Verhuizing van je effectenrekening van Duitsland naar Spanje: wat gebeurt er met je ETF-portefeuille?

Je hebt jarenlang aan je ETF-portefeuille gewerkt – je spaarplan loopt, je belastinguitstel loopt, alles loopt op rolletjes. Dan komt de beslissing: Mallorca. En ineens duiken er vragen op die je effectendashboard niet beantwoordt. Heeft je verhuizing belastinggevolgen? Mag je broker je überhaupt nog als klant houden? Wat moet Spanje aangeven, wat moet Duitsland aangeven? Deze gids loodst je door alle belangrijke punten rond de verhuizing van je effectenrekening van Duitsland naar Spanje – van de Duitse vertrekbelasting en de problemen met je broker tot de Spaanse vermogenswinstbelasting en de aangifteplicht via Modelo 720. We leggen uit welke beslissingen je moet nemen voordat de verhuiswagen komt, en welke fouten door simpelweg af te wachten kunnen uitmonden in dure naheffingen.

Wil je je specifieke situatie fiscaal regelen voordat je verhuist?

• 📩 Stuur een persoonlijk verzoek — wij brengen je in contact met belastingadviseurs in Duitsland en Spanje die gespecialiseerd zijn in expats
• Belastingen als inwoner van Spanje – Overzicht

Waarom je effectenrekening bij een verhuizing een zaak van het hoogste belang wordt

Een verandering van woonplaats is in het belastingrecht geen administratief detail – het is een statuswijziging met directe gevolgen voor elk vermogensbestanddeel dat je bezit. Duitsland laat je niet zomaar glimlachend gaan, en Spanje verwelkomt je niet zonder iets terug te vragen. Beide landen hebben legitieme aanspraken op belasting, en beide landen hebben meldingsplichten waarvan het niet naleven je duur komt te staan.

Concreet gaat het bij de verhuizing van het depot van Duitsland naar Spanje om vier onderwerpen die los van elkaar staan:

1. Duitse belasting bij vertrek – ben je bij vertrek überhaupt belastingplichtig in Duitsland?
2. Compatibiliteit met brokers – mag je Duitse broker je effectenrekening blijven beheren als je in Spanje woont?
3. Spaanse inkomstenbelasting op kapitaalinkomsten (IRPF) – hoe belast Spanje dividenden, rente en koerswinsten?
4. Aangifteverplichtingen – Modelo 720 en Modelo D-6: valkuilen met flinke boetes

Geen van deze vier onderdelen is optioneel. En je kunt ze geen van alle goed aanpakken zonder eerst duidelijk te maken wanneer je precies fiscaal inwoner van Spanje wordt.

Let op: deze gids is bedoeld als gestructureerde informatiebron, maar vervangt geen individueel belastingadvies. Neem voor je verhuizing contact op met een belastingadviseur die gespecialiseerd is in zaken tussen Duitsland en Spanje.

Vanaf wanneer ben je belastingplichtig in Spanje?

Spanje beschouwt je als fiscaal ingezetene zodra je meer dan 183 dagen per kalenderjaar op Spaans grondgebied verblijft – of als het zwaartepunt van je economische belangen in Spanje ligt. Beide criteria worden los van elkaar beoordeeld.

Belangrijk voor je beleggingsportefeuille: je bent in Spanje niet pas belastingplichtig vanaf het moment dat je je verblijfsvergunning (Residencia) of je inschrijving bij de gemeente (Empadronamiento) krijgt – je bent dat met terugwerkende kracht vanaf de eerste dag van het jaar waarin je de drempel van 183 dagen overschrijdt. Dus als je in maart intrekt en in oktober je 183e nacht doorbrengt, ben je het hele kalenderjaar in Spanje belastingplichtig.

Let op: in de praktijk is het moment van vertrek vaak geen vaste datum, maar een geleidelijk proces. Dat is fiscaal gezien riskant, omdat Duitsland en Spanje de datum van de statuswijziging verschillend kunnen vaststellen. De belastingadviseurs van Artax wijzen er nadrukkelijk op dat de verplaatsing van het zwaartepunt van je leven vaak niet aan een vaste datum kan worden gekoppeld.

Duitse vertrekbelasting: geldt die ook voor ETF’s?

Dit is het belangrijkste punt. De Duitse vertrekbelasting volgens § 6 AStG geldt vooral voor aanzienlijke deelnemingen in kapitaalvennootschappen – dat betekent: als je minstens 1 % in een GmbH of AG hebt, rekent Duitsland je bij vertrek een fictieve verkoopwinst aan.

Voor standaard-ETF’s en beursgenoteerde aandelen in een particuliere effectenrekening is § 6 AStG in zijn klassieke vorm niet van toepassing. De bronvermeldingen uit dit onderzoek (artax.com, mcdermottlaw.com) bevestigen dit principe, maar wijzen tegelijkertijd op een belangrijk bijzonder punt:

Belasting bij vertrek voor aandelen in beleggingsfondsen

Sinds de hervorming van de wet op de beleggingsbelasting (InvStG) in 2018 geldt er een aparte regeling voor aandelen in beleggingsfondsen, die niet hetzelfde is als de klassieke belastingregeling volgens § 6 AStG. McDermott Law noemt hierover de volgende kernpunten:

Omdat Spanje lid is van de EU, geldt voor de meeste particuliere beleggers die van Duitsland naar Spanje verhuizen het volgende: de winsten die je tot aan je vertrek in ETF’s en fondsen hebt opgebouwd, hoef je in Duitsland niet meteen te betalen, maar pas als je ze daadwerkelijk verkoopt. Toch houdt Duitsland de stand bij op het moment van je vertrek.

Let op: als je aandelen hebt in een GmbH, UG of een niet-beursgenoteerde kapitaalvennootschap met een belang van minstens 1 %, dan is de vertrekbelasting volgens § 6 AStG direct van toepassing. Laat dit absoluut controleren voordat je verhuist. De Artax-bron wijst er ook op dat het onder bepaalde voorwaarden mogelijk is om de gevolgen met terugwerkende kracht ongedaan te maken – maar dat is een zeer gespecialiseerd uitzonderingsgeval.

Het probleem met de broker: wie zegt je effectenrekening op?

Dit is in de praktijk een van de meest onderschatte valkuilen. Uit onderzoek (abmelden.de, brokervergleich.de) blijkt duidelijk: de meeste Duitse online brokers zijn wettelijk niet ingesteld op het bedienen van klanten die in het buitenland wonen. Zodra je je afmeldt en een Spaans adres opgeeft, word je een compliance-probleem – en veel brokers lossen dat op door je effectenrekening op te zeggen.

Waarom makelaars zo reageren

Duitse effectenmakelaars zijn verplicht om bronbelasting in te houden (kapitaalinkomstenbelasting + Soli). Als je niet meer in Duitsland woont, kan de broker deze inhouding niet correct afhandelen. Daarnaast zijn er de MiFID II-regelgevingseisen, die per broker verschillend worden geïnterpreteerd.

Wat er meestal gebeurt

Let op: informeer je, voordat je je bij de burgerlijke stand laat omschrijven, wat je makelaar doet als je naar Spanje verhuist. Als hij je contract opzegt, heb je meestal een bepaalde termijn om je effectenrekening over te zetten naar een andere aanbieder – maar die termijn kan kort zijn.

Overdracht van een effectenrekening: fiscaal neutraal, maar niet zomaar een klusje

Een overdracht van een effectenrekening van makelaar A naar makelaar B is – mits correct uitgevoerd als overdracht (en niet als verkoop en nieuwe aankoop) – geen fiscaal relevante transactie. Er vindt geen fictieve verkoop plaats; de aanschafkosten (historische aankoopprijzen) blijven behouden. Dit geldt zowel voor een overdracht binnen Duitsland als voor een overdracht naar een in de EU gevestigde broker.

Belangrijk: Bij de overdracht moeten de aankoopkosten (AK) correct worden meegestuurd. Fouten bij het doorgeven van de AK zorgen ervoor dat de nieuwe broker bij een latere verkoop te hoge winsten berekent en te veel belasting inhoudt. Laat de AK na de overdracht zeker even controleren bij de nieuwe broker.

Spaanse belasting op beleggingsinkomsten: wat Spanje van je inkomsten wil

Als belastingplichtige in Spanje betaal je belasting over je wereldwijde inkomsten in Spanje. Dat geldt ook voor opbrengsten uit een Duitse effectenrekening. De Spaanse inkomstenbelasting (IRPF) kent voor kapitaalinkomsten (dividenden, rente, koerswinsten) een aparte belastingschaal, de zogenaamde ‘base imponible del ahorro’:

Deze tarieven gelden op dezelfde manier voor verkoopwinsten, dividenden en rente-inkomsten. Er is geen forfaitaire vrijstelling voor spaarders zoals in Duitsland. In Spanje bestaat zo’n vrijstelling voor inkomsten uit vermogen niet.

Let op: De Balearen mogen in het kader van hun autonome wetgeving hun eigen belastingtarieven vaststellen. De hierboven genoemde tarieven zijn de nationale IRPF-tarieven; het daadwerkelijke totale tarief is de som van het nationale en het regionale deel. Voor de actuele tarieven op de Balearen kun je het beste even kijken bij de IRPF-aftrek op de Balearen.

Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Duitsland en Spanje

Duitsland en Spanje hebben een dubbelbelastingverdrag (DBA). Dat zorgt ervoor dat inkomsten niet dubbel worden belast. Voor inkomsten uit Duitse bronnen (bijv. dividenden van een Duitse AG) kan Duitsland bronbelasting inhouden, die Spanje vervolgens verrekent. In de praktijk betekent dit: de in Duitsland ingehouden belasting op kapitaalinkomsten wordt verrekend met je Spaanse belastingschuld – je betaalt niet dubbel, maar je moet wel zelf actief om deze verrekening vragen in je Spaanse belastingaangifte.

Modelo 720: De aangifte van buitenlandse vermogensbestanddelen

Het Modelo 720 is het Spaanse formulier voor het aangeven van buitenlandse vermogensbestanddelen. Als je in Spanje fiscaal inwoner bent, ben je verplicht dit formulier in te dienen als de waarde van je buitenlandse vermogensbestanddelen – onderverdeeld in drie categorieën – per categorie meer dan 50.000 € bedraagt.

Termijnen en gevolgen

• Eerste aangifte: uiterlijk op 31 maart van het jaar dat volgt op het eerste jaar van het verblijf
• Volgende jaren: Je hoeft het alleen te melden als de waarde van een categorie met meer dan 20.000 € is veranderd ten opzichte van de laatste melding
• Geen wijziging: de drempel wordt niet onderschreden en er is geen wezenlijke wijziging = je hoeft het niet opnieuw te melden

Let op: het Modelo 720 was in zijn oorspronkelijke vorm het onderwerp van een arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie (2022), waarin de toenmalige sancties als onevenredig werden beoordeeld. Spanje heeft de wet daarop aangepast. De aangifteplicht als zodanig blijft bestaan. Als je dit niet doet, kun je nog steeds een boete krijgen. Lees hierover onze uitgebreide gids: Modelo 720 aangifteplicht.

Model D-6: Voor aandelen van niet-Europese bedrijven

Minder bekend, maar ook belangrijk: het Modelo D-6 is een aangifte bij het Spaanse ministerie van Economische Zaken (Ministerio de Economía) voor beleggingen in effecten van bedrijven die buiten de Europese Economische Ruimte zijn gevestigd. Als je bijvoorbeeld Amerikaanse ETF’s of Amerikaanse individuele aandelen hebt, kan deze meldingsplicht van toepassing zijn.

Let op: de precieze drempelwaarden en uitzonderingen van het Modelo D-6 zijn ingewikkeld en zijn de afgelopen jaren meerdere keren aangepast. Laat even nakijken of je portefeuille meldingsplichtig is.

ETF’s in Spanje: bijzonderheden van de Spaanse belastingregeling voor fondsen

Voor ETF’s geldt in Spanje een fiscale bijzonderheid die in vergelijking met Duitsland behoorlijk nadelig kan zijn: de in Duitsland mogelijke belastingneutrale omwisseling tussen bepaalde binnenlandse beleggingsfondsen bestaat in Spanje voor ETF’s niet in deze vorm.

Meer gedetailleerde informatie over de specifieke kenmerken van ETF’s in Spanje vind je in onze gids ETF’s & indexfondsen Spanje.

Beckham Law: een speciale regeling als alternatief?

De zogenaamde Beckham-wet (Régimen Especial para Trabajadores Desplazados) maakt het onder bepaalde voorwaarden mogelijk dat je als nieuwe inwoner van Spanje alleen over je Spaanse inkomsten – en niet over je wereldwijde inkomsten – belasting betaalt, en dat tegen een vast belastingtarief. Dat klinkt best aantrekkelijk voor beleggers.

De keerzijde: de Beckham-regeling is vooral bedoeld voor werknemers en zelfstandigen die naar Spanje worden uitgezonden of daar een nieuwe baan beginnen. Er gelden strenge voorwaarden – je mag onder andere de afgelopen vijf jaar geen fiscale inwoner van Spanje zijn geweest. Of de regeling van toepassing is op beleggingsinkomsten uit een Duitse effectenrekening en hoe het zit met het Modelo 720, is een heel specifiek geval. Lees hierover onze gids Beckham Law Spanje.

De meest voorkomende fouten bij het overzetten van je effectenrekening naar Spanje

Uit de praktijk – en uit onderzoek – kun je vijf veelvoorkomende fouten distilleren:

1. Breng de makelaar pas op de hoogte nadat je je hebt omgeschreven

Als je je in Duitsland afmeldt en pas daarna merkt dat de broker je contract opzegt, sta je onder tijdsdruk en moet je je effectenrekening overhaast overdragen. Het gevolg: fouten bij de AK-overdracht, een verkeerde belastinggrondslag en gedoe bij de volgende verkoop.

2. Het tijdstip van vertrek niet vastleggen

Duitsland en Spanje kunnen er verschillende opvattingen op nahouden over wanneer de fiscale woonplaats is veranderd. Zonder bewijsstukken (uitschrijvingsbewijs, huurovereenkomst op Mallorca, datum van empadronamiento) ontbreekt de basis voor een duidelijke afbakening.

3. Modelo 720 vergeten of te laat ingediend

De deadline – 31 maart van het volgende jaar – staat vast. Als je in oktober intrekt en in maart van het volgende jaar geen Modelo 720 indient, loop je het risico op boetes.

4. De Duitse bronbelasting niet in mindering brengen op de Spaanse IRPF

Als je vergeet de in Duitsland ingehouden belasting op kapitaalinkomsten in je Spaanse belastingaangifte op te geven, betaal je in feite twee keer. De verrekening gebeurt niet automatisch – je moet er zelf om vragen.

5. De deelneming in de GmbH over het hoofd gezien

Als je 1 % of meer in een Duitse GmbH hebt en emigreert, val je onder de vertrekbelasting volgens § 6 AStG – zelfs als je privé-effectenportefeuille geen probleem vormt. Dat wordt vaak vergeten.

Wat komt er daarna? Lopende verplichtingen als rekeninghouder in Spanje

Na je verhuizing is de belastingwereld niet eenvoudiger geworden, maar gewoon anders. Als fiscaal ingezetene van Spanje heb je elk jaar de volgende verplichtingen met betrekking tot je effectenrekening:

De Spaanse vermogensbelasting is nog een onderwerp dat relevant wordt voor beleggers met een omvangrijke portefeuille. Meer hierover vind je onder ‘Vermogensbelasting Spanje’.

Checklist: Verhuizing van je effectenrekening van Duitsland naar Spanje

Loop deze lijst even door voordat je de verhuiswagen boekt:

6+ maanden voor de verhuizing

• Een belastingadviseur inhuren die gespecialiseerd is in Duitsland en Spanje
• Contact opnemen met je makelaar: hoe reageert hij op je verhuizing naar Spanje?
• Bestaande deelnemingen in GmbH’s controleren (§ 6 AStG-risico)
• De aankoopkosten van alle posities in je portefeuille vastleggen (screenshot/export)
• Alternatieve brokers zoeken (die in de hele EU actief zijn)

1–3 maanden voor de verhuizing

• De overdracht van je effectenrekening naar een compatibele broker in gang zetten (indien nodig)
• Laat de AK-overdracht bij de nieuwe broker bevestigen
• Een NIE-nummer aanvragen (vereiste voor Spaanse bankrekeningen en belastingverplichtingen)
• La fecha del empadronamiento como fecha de referencia fijar

Na de verhuizing (eerste belastingjaar)

• Modelo 720 voorbereiden (deadline: 31 maart van het volgende jaar)
• Kijk of het model D-6 van toepassing is
• Bewaar alle Duitse jaarlijkse belastingverklaringen (voor verrekening op basis van het belastingverdrag)
• Maak een eerste afspraak over de IRPF met een Spaanse belastingadviseur
• Een bankrekening openen in Spanje

Conclusie

Je effectenrekening verhuizen van Duitsland naar Spanje is goed te doen – maar je moet het wel goed voorbereiden. Het grootste risico is niet de Spaanse belasting op beleggingsinkomsten op zich (die is voor kleine tot middelgrote portefeuilles best concurrerend met Duitsland), maar de combinatie van het opzeggen van je effectenrekening, ontbrekende aankoopkosten en gemiste meldingsplichten, die achteraf nauwelijks nog goedkoop op te lossen zijn.

Het goede nieuws: als je zes maanden voor de verhuizing begint, heb je genoeg tijd voor alle stappen. Een gespecialiseerde belastingadviseur – het liefst iemand die zowel het Duitse als het Spaanse systeem kent – is geen overbodige uitgave, maar de investering met de beste prijs-kwaliteitverhouding op dit gebied.

Officiële bronnen

• Spaanse wet op de inkomstenbelasting (IRPF): https://www.boe.es (Wet 35/2006 van 28 november inzake de IRPF)
• Modelo 720 – AEAT: https://sede.agenciatributaria.gob.es
• Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Duitsland en Spanje (BMF): https://www.bundesfinanzministerium.de
• § 6 AStG – Wet op de buitenlandse belastingen (belasting bij vertrek): https://www.gesetze-im-internet.de/astg/__6.html
• Wet op de belasting op beleggingen (InvStG): https://www.gesetze-im-internet.de/invstg_2018
• ATIB – Belastingdienst van de Balearen: https://www.atib.es
• Model D-6 – Ministerie van Economische Zaken: https://www.bde.es