Verdrag ter voorkoming van dubbele belasting tussen Duitsland en Spanje: wie belast wat?

Je hebt je woonplaats verplaatst naar Mallorca of Spanje – of bent dat van plan – en vraagt je af of je nu in twee landen belasting moet betalen. Het dubbelbelastingverdrag tussen Duitsland en Spanje (kortweg: DBA) regelt precies dat: welk land voor welke inkomstensoort het belastingrecht heeft en op welke manier dubbele belasting wordt voorkomen. Het huidige verdrag is op 18 oktober 2012 in werking getreden en wordt sinds 1 januari 2013 toegepast – het verving het oude DBA uit 1966. In deze gids kom je te weten welke regels gelden voor je pensioen, dividenden, rente, huurinkomsten en vermogenswinsten, hoe de twee belangrijkste methoden om dubbele belasting te voorkomen werken en welke veelgemaakte fouten je absoluut moet vermijden.

Heeft het belastingverdrag concreet invloed op jou – als gepensioneerde, belegger of vastgoedeigenaar op Mallorca?

• 📩 Een persoonlijk verzoek indienen — Wij brengen je in contact met gecertificeerde belastingadviseurs en gestorías op Mallorca
• Belastingen als inwoner van Spanje (IRPF)

Waar het om gaat: de DBA en zijn twee belangrijkste methoden

Het dubbelbelastingverdrag tussen Duitsland en Spanje is een verdrag volgens het internationaal recht dat bepaalt welke van de twee landen een bepaalde inkomstensoort mag belasten – en hoe het andere land reageert op reeds betaalde belastingen. Om te voorkomen dat je twee keer moet betalen voor dezelfde inkomsten, voorziet het verdrag in principe in twee methoden:

1. Berekeningsmethode Inkomsten uit Duitsland worden weliswaar ook in Spanje (als woonland) belast, maar de belasting die je al in Duitsland hebt betaald, wordt verrekend met de Spaanse belasting die je nog moet betalen. Uiteindelijk betaal je dus maar één keer – namelijk het hoogste van de twee belastingtarieven.

2. Vrijstelling met voorbehoud van progressie Bepaalde inkomsten uit Duitsland zijn in Spanje volledig vrijgesteld van belasting. Ze tellen echter wel mee voor je totale inkomen, dat bepalend is voor het belastingtarief op al je overige inkomsten. Hoe hoger je vrijgestelde Duitse inkomen is, hoe hoger het Spaanse belastingtarief op je andere inkomsten dus kan uitvallen.

Welke methode voor welke inkomstenbron geldt, hangt af van het specifieke artikel van het belastingverdrag – en dat gaan we nu eens in detail bekijken.

Let op: Het dubbelbelastingverdrag regelt alleen de inkomstenbelasting en de vermogensbelasting. Voor successie- en schenkingsrecht is er geen dubbelbelastingverdrag tussen Duitsland en Spanje. Hier geldt alleen de respectievelijke nationale wetgeving.

Wanneer ben je eigenlijk belastingplichtig in Spanje?

Voordat het belastingverdrag van toepassing is, moet duidelijk zijn waar je fiscaal ingezetene bent. Spanje beschouwt je als fiscaal ingezetene (Residente Fiscal) als aan ten minste één van deze voorwaarden wordt voldaan:

• Je verblijft meer dan 183 dagen per kalenderjaar in Spanje. Incidentele afwezigheden tellen ook mee, tenzij je met een officiële verblijfsverklaring kunt aantonen dat je ergens anders fiscaal inwoner bent.
• Het zwaartepunt van je zakelijke belangen ligt in Spanje.
• Je echtgenoot, met wie je nog samenwoont, en je minderjarige kinderen hebben hun gewone verblijfplaats in Spanje (weerlegbaar vermoeden).

Als fiscaal ingezetene ben je in Spanje onbeperkt belastingplichtig – dat betekent dat je je wereldwijde inkomen moet opgeven in de Spaanse inkomstenbelastingaangifte (IRPF). Het belastingverdrag zorgt er dan voor dat Duitsland dezelfde inkomsten niet nog eens volledig belast.

Tip: Meer informatie over hoe je je als inwoner kunt aanmelden, vind je in de gids ‘Residencia Spanje’.

Pensioenen: De nieuwe Duitse wet op de bronbelasting

Dit punt raakt de meeste Duitse emigranten rechtstreeks. In het oude belastingverdrag uit 1966 werden Duitse pensioenen alleen in Spanje belast. Het nieuwe belastingverdrag, dat sinds 2013 van kracht is, heeft het belastingrecht opnieuw verdeeld:

Wettelijk pensioen, bedrijfspensioen, Riester-pensioen en Rürup-pensioen

Duitsland heeft als bronstaat weer een beperkt recht op bronbelasting gekregen – weliswaar afhankelijk van het moment waarop de pensioenuitkering ingaat. Dit geldt voor pensioenen waarvan de opbouw gedurende een periode van meer dan twaalf jaar in Duitsland door de staat is gesubsidieerd:

Spanje belast het pensioen toch als land van verblijf in het kader van de IRPF – maar verrekent daarbij de in Duitsland ingehouden bronbelasting.

Ambtenarenpensioenen (principe van de staatskas)

Voor ambtenarenpensioenen geldt het zogenaamde ‘Kassenstaatsprincipe’: het pensioen wordt belast in het land dat het uitbetaalt – dus in Duitsland. Spanje stelt het vrij (eventueel met een progressievoorbehoud). Deze regel gold al onder het oude belastingverdrag en is ongewijzigd gebleven.

Particuliere pensioenen zonder overheidssteun

Voor andere pensioenen zonder overheidssteun die langer dan twaalf jaar duren, geldt het volgende: het exclusieve belastingrecht ligt bij het land van verblijf, dus Spanje.

Let op: Of de door Duitsland ingehouden bronbelasting volledig wordt verrekend met de Spaanse belastingverplichting, hangt af van de hoogte van die belastingverplichting. Het loont de moeite om dit door een belastingadviseur te laten berekenen – vooral bij hogere pensioenen.

Meer informatie over hoe je precies belastingaangifte moet doen in Spanje vind je in de gids ‘Duitse pensioenbelasting in Spanje’.

Dividenden: gedeeld belastingrecht met een maximum voor de bronbelasting

Dividenden uit Duitse bronnen die je als Spaanse belastingplichtige ontvangt, vallen onder een gedeeld belastingrecht:

• Duitsland mag bronbelasting inhouden – maximaal 15 % volgens artikel 10 van het belastingverdrag (bij een deelneming van meer dan 10 % in de uitkerende onderneming wordt het tarief verlaagd naar 5 %).
• Spanje belast het dividend via de IRPF en verrekent de in Duitsland ingehouden bronbelasting.

Het omgekeerde geval: Spaanse dividenden voor mensen die in Duitsland wonen

Als je als inwoner van Duitsland dividend uit Spanje ontvangt, geldt hetzelfde principe maar dan omgekeerd: Spanje mag maximaal 15 % bronbelasting inhouden (DBA art. 10). In Duitsland moet het Spaanse dividend volledig (100 % van de waarde) worden opgegeven. Het Duitse afrekeningsbelastingtarief bedraagt 25 % plus solidariteitstoeslag en eventueel kerkbelasting (effectief ca. 26,375 %). De 15 % bronbelasting die in Spanje is betaald, kan worden verrekend, waardoor er in Duitsland nog ongeveer 11,375 % extra verschuldigd is.

Let op: Als je in Duitsland woont, kun je gebruikmaken van de spaarförmige aftrek. De exacte bedragen kunnen veranderen door wetswijzigingen; kijk even bij het Bundeszentralamt für Steuern wat het huidige bedrag is.

Rente: Exclusief belastingrecht van Spanje

Het belastingverdrag is hier heel duidelijk: Duitsland mag als bronland geen belasting heffen op rente-inkomsten uit Duitse bronnen (art. 11 van het belastingverdrag). Het exclusieve belastingrecht ligt bij het land van woonplaats – dus Spanje. Dat betekent voor jou als Spaanse belastingplichtige: rente van Duitse bankrekeningen of obligaties wordt direct opgenomen in je Spaanse IRPF-aangifte, zonder Duitse bronbelasting.

Licentiekosten: Ook alleen in Spanje

Net als bij rente geldt ook voor licentievergoedingen uit Duitse bronnen (art. 12 van het dubbelbelastingverdrag): Duitsland heeft geen recht op bronbelasting. De inkomsten worden uitsluitend in Spanje belast. Voor auteurs, octrooihouders of softwareontwikkelaars die naar Mallorca verhuizen, kan dit een belangrijk punt zijn.

Onroerend goed en huurinkomsten: belastingheffing in het land waar het onroerend goed ligt

Voor onroerend goed geldt een duidelijk principe: het recht om belasting te heffen ligt bij het land waar het onroerend goed staat. Dat geldt zowel voor lopende huurinkomsten als voor verkoopwinsten.

Aandelen in bedrijven met veel onroerend goed: Duitsland mag ook winst belasten uit de verkoop van aandelen in bedrijven waarvan het activa voor minstens 50 % bestaat uit onroerend goed dat in Duitsland ligt. Dit is een uitzondering op het algemene principe dat verkoopwinsten toekomen aan het land waar je woont.

Werk in loondienst en vestigingen

Werknemers (DBA art. 14)

Je loon mag in principe worden belast in het land waar je het werk daadwerkelijk verricht. Als je als in Spanje woonachtige persoon voor een Duits bedrijf in Duitsland werkt, heeft Duitsland het recht om het deel dat daar wordt verricht te belasten. Uitzondering: als je minder dan 183 dagen binnen twaalf maanden in Duitsland verblijft en de werkgever niet in Duitsland is gevestigd, blijft het belastingrecht bij Spanje.

Vestigingen (DBA art. 7)

Duitsland mag de winst van een in Duitsland gevestigde vaste inrichting belasten. In Spanje wordt de in Duitsland betaalde belasting verrekend. Actueel onderwerp: De OESO heeft eind 2025 bijgewerkte richtlijnen gepubliceerd over het ontstaan van vaste inrichtingen door telewerken, die in 2026 in de modelverdragen worden opgenomen – en daarmee indirect ook invloed kunnen hebben op het Duits-Spaanse belastingverdrag. Als je vanuit Mallorca op afstand voor een Duits bedrijf werkt, is het goed om deze ontwikkeling in de gaten te houden.

Overzicht: Wie belast wat – de verdelingstabel van de belastingverdrag

Geen DBA voor erfenissen en schenkingen: wat je moet weten

Dit is een van de grootste valkuilen voor Duitse emigranten: tussen Duitsland en Spanje bestaat er geen verdrag ter voorkoming van dubbele belasting op het gebied van successie- en schenkingsrecht. Dat betekent dat bij een erfenis in principe beide landen successierechten kunnen heffen – Duitsland op het wereldwijde vermogen, als de erflater of erfgenaam onbeperkt belastingplichtig is in Duitsland, en Spanje op het vermogen dat in Spanje ligt.

Dubbele belasting kun je alleen voorkomen via de nationale wetgeving van het betreffende land (bijvoorbeeld door verrekening). Juist op de Balearen gelden er specifieke regels voor de successierechten, die gunstig kunnen zijn voor directe familieleden. Een tijdige nalatenschapsplanning – idealiter met een Spaans testament – is hier essentieel.

Tip: In de gids ‘Spaans testament’ wordt uitgelegd waarom je als eigenaar van onroerend goed op Mallorca een Spaans testament nodig hebt.

Informatie-uitwisseling: De belastingdiensten weten van elkaar

Een punt dat vaak wordt onderschat: Duitsland en Spanje wisselen actief fiscaal relevante gegevens uit. Wie denkt dat hij inkomsten uit het andere land zomaar kan verzwijgen, heeft het mis. Beide landen hebben zich verplicht tot automatische informatie-uitwisseling. De Spaanse belastingdienst (Agencia Tributaria) krijgt informatie over Duitse pensioenuitkeringen, en de Duitse belastingdienst krijgt informatie over vermogen en inkomsten in Spanje.

Voor jou betekent dit: volledige transparantie en een correcte aangifte in beide landen is geen optie, maar een verplichting. Dit geldt ook voor de meldingsplicht van buitenlandse rekeningen en vermogensbestanddelen via het Modelo 720.

De meest voorkomende fouten bij de DBA Duitsland–Spanje

1. Vergeet niet om je inkomsten ook in Spanje aan te geven: als je als belastinginwoner in Spanje Duitse huurinkomsten of dividenden alleen in Duitsland opgeeft, maak je je in Spanje schuldig aan een schending van je belastingplicht. De verrekeningsmethode houdt in dat je de inkomsten in Spanje moet aangeven – ook al worden ze daar niet nogmaals volledig belast.

   

2. Verkeerde pensioenregeling toepassen: De verschillende behandeling van het wettelijk pensioen (nieuwe bronbelastingregeling), het ambtenarenpensioen (kasbeginsel) en het particuliere pensioen leidt regelmatig tot fouten. Wie alle pensioenen op dezelfde manier behandelt, betaalt ofwel te veel, ofwel loopt het risico op nabetalingen.

3. Geen belastingverdrag voor erfenissen: Veel mensen denken dat het belastingverdrag ook voor de successierechten geldt. Dat klopt niet. Zonder tijdige successieplanning kan er sprake zijn van echte dubbele belasting.

4. De 183-dagenregel verkeerd tellen: sporadische afwezigheden uit Spanje tellen in principe mee als verblijfsdagen in Spanje, tenzij je een ander bewijs van ingezetenschap kunt laten zien.

5. Modelo 720 niet ingediend: buitenlandse rekeningen, onroerend goed en effectenrekeningen boven bepaalde drempelwaarden moeten worden aangegeven. Wie dat vergeet, riskeert flinke boetes.

6. Bronbelasting niet teruggevraagd: Als Duitsland meer inhoudt dan het maximumtarief volgens het belastingverdrag (bijvoorbeeld meer dan 15 % bronbelasting op dividenden), kun je het teveel betaalde bedrag terugvragen bij het Duitse Bundeszentralamt für Steuern.

Wat komt er daarna? Je volgende stappen

Als je hebt ingezien dat de DBA relevant is voor jouw persoonlijke situatie, zijn dit de logische volgende stappen:

1. Je fiscale woonplaats regelen: Sta je al officieel geregistreerd als fiscaal inwoner van Spanje? Begin dan met het empadronamiento en de residencia.
2. Maak een overzicht van je inkomstenbronnen: zet alle inkomstenbronnen in beide landen op een rijtje – pensioen, huurinkomsten, beleggingen, aandelen.
3. Een belastingadviseur inschakelen: De combinatie van Duits en Spaans belastingrecht is ingewikkeld. Een adviseur (Asesor Fiscal) die ervaring heeft met beide systemen is geen kostenpost, maar een investering. Hulp bij het zoeken naar een Gestoría op Mallorca.
4. Controleer of je onder het Modelo 720 valt: heb je buitenlandse vermogensbestanddelen die boven de melddrempels liggen? Dan is de meldplicht volgens het Modelo 720 voor jou van toepassing.
5. Begin met je successieplanning: vooral als je onroerend goed in beide landen hebt, is het belangrijk om de kwestie van de successierechten vroeg aan te pakken.

Checklist: een belastingverdrag correct toepassen

• Fiscale woonplaats is duidelijk vastgesteld in één land (verklaring van ingezetenschap aanwezig)
• Soort pensioen(en) vastgesteld: wettelijk / ambtenarenpensioen / bedrijfspensioen / particulier
• Bronbelasting op dividenden gecontroleerd: is het maximumtarief uit het dubbelbelastingverdrag nageleefd?
• Rente in licentie-inkomsten volledig opgegeven in de Spaanse IRPF
• Huurinkomsten uit Duitsland die in Spanje worden aangegeven (verrekeningsmethode)
• Modelo 720 voor buitenlandse vermogensbestanddelen gecontroleerd
• Successieplanning en testament (let op: geen dubbelbelastingverdrag voor erfenissen!)
• Een belastingadviseur ingeschakeld die beide belastingstelsels goed kent
• Aantal verblijfsdagen in Spanje correct gedocumenteerd (limiet: 183 dagen)

Conclusie

Het dubbelbelastingverdrag tussen Duitsland en Spanje uit 2012 is een goed gestructureerd regelwerk dat voor de meeste soorten inkomsten duidelijke antwoorden geeft – maar het is geen vanzelfsprekendheid. Pensioenen worden verschillend behandeld, afhankelijk van het type en de ingangsdatum, dividenden vallen onder een gedeeld belastingrecht met bronlimieten, rente en licenties vallen uitsluitend onder Spanje, en voor onroerend goed geldt het locatiebeginsel. Wat het dubbelbelastingverdrag niet regelt: successie- en schenkingsrecht. Als je vroeg begint met plannen, beide aangifteverplichtingen serieus neemt en een ervaren adviseur inschakelt, kun je prima met het belastingverdrag leven – en betaal je uiteindelijk noch dubbel, noch te veel.

Officiële bronnen

• Belastingverdrag Duitsland–Spanje (2011/2012) – Volledige tekst als PDF op de website van het Duitse ministerie van Financiën: https://www.bundesfinanzministerium.de/Content/DE/Standardartikel/Themen/Steuern/Internationales_Steuerrecht/Staatenbezogene_Informationen/Laender_A_Z/Spanien/2012-01-20-Spanien-Abkommen-DBA-Gesetz.pdf
• Federaal Ministerie van Financiën – Informatie per land: Spanje: https://www.bundesfinanzministerium.de/Web/DE/Themen/Steuern/Internationales_Steuerrecht/Staatenbezogene_Informationen/Laender_A_Z/Spanien/spanien.html
• Agencia Tributaria (AEAT) – Spaanse belastingdienst, informatie over de IRPF: https://www.agenciatributaria.es
• Federaal Belastingbureau (BZSt) – Teruggaaf van buitenlandse bronbelasting: https://www.bzst.de
• ATIB – Belastingdienst van de Balearen: https://www.atib.es